Prudnik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Prudnik
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Stare Miasto, willa rodziny Fränkel, ZPB „Frotex”, kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła, Zespół Szkół Medycznych, Wieża Bramy Dolnej, willa przy ul. Nyskiej 2, Wieża Woka
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat prudnicki
Gmina Prudnik
Data założenia 1255
Prawa miejskie 1279
Burmistrz Grzegorz Zawiślak
Powierzchnia 20,48 km²
Wysokość ok. 265 m n.p.m.
Populacja (30.06.2018)
• liczba ludności
• gęstość

21 170
1033 os./km²
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 48-200
Tablice rejestracyjne OPR
Położenie na mapie gminy Prudnik
Mapa lokalizacyjna gminy Prudnik
Prudnik
Prudnik
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Prudnik
Prudnik
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Prudnik
Prudnik
Położenie na mapie powiatu prudnickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu prudnickiego
Prudnik
Prudnik
Ziemia50°19′11″N 17°34′45″E/50,319722 17,579167
TERC (TERYT) 1610044
SIMC 0965878
Hasło promocyjne: Prudnik – spotkajmy się
Urząd miejski
ul. Kościuszki 3
48-200 Prudnik
Strona internetowa
BIP

Prudnik i (daw. Prądnik[1], Nowe Miasto Królewskie[2], łac. Prudnicium, Neostadium, niem. Neustadt i, Neustadt in Oberschlesien, Neustadt an der Prudnik, cz. Prudník, śl. Prudńik, dś. Neustoadt) – miasto w Polsce położone w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Prudnik i Euroregionu Pradziad. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej, na pograniczu Gór Opawskich i Płaskowyżu Głubczyckiego, będącym częścią Niziny Śląskiej. Przepływają przez niego rzeki Prudnik i Złoty Potok[3].

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa opolskiego.

Według danych na 30 czerwca 2018 miasto było zamieszkane przez 21 170 osób[4].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Geografia Prudnika.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto jest położone w południowo-zachodniej Polsce, w województwie opolskim, około 5,5  km od granicy z Czechami, na pograniczu Płaskowyżu Głubczyckiego i północno-wschodniej części Gór Opawskich. Prudnik zajmuje kilka wzgórz (Kapliczna Góra, Klasztorne Wzgórze, Kraska, Okopowa, Wróblik, Zbylut), na południu opiera się o pierwsze zalesione stoki, należące już do Parku Krajobrazowego Gór Opawskich[3]. Przez granice administracyjne miasta przepływają rzeki Prudnik (lewy dopływ Osobłogi) i Złoty Potok, a także potoki Lubrzanka, Trzebinka i Graniczny Potok[5]. Prudnik położony jest na wysokości ok. 265 m n.p.m. Najwyżej położony punkt w mieście znajduje się na wysokości 403 m n.p.m., a najniższy 238 m n.p.m[6].

Środowisko naturalne[edytuj | edytuj kod]

Klimatogram dla Prudnika
IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
 
 
30
 
1
-5
 
 
29
 
3
-4
 
 
30
 
7
-1
 
 
40
 
13
3
 
 
71
 
18
7
 
 
84
 
22
11
 
 
86
 
23
12
 
 
84
 
23
11
 
 
52
 
19
8
 
 
41
 
13
4
 
 
42
 
7
1
 
 
37
 
2
-3
Temperatury w °C
Opad całkowity w mm
Źródło: climate-data.org

Wpływ na klimat Prudnika ma sąsiedztwo Gór Opawskich. Średnia temperatura roczna wynosi +8 °C. Pokrywa śnieżna występuje od grudnia do kwietnia. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Prudnika wynoszą 640 mm dominują wiatry zachodnie. Średnia wilgotność względna powietrza atmosferycznego wynosi w przekroju rocznym 78%[7].

Podział miasta[edytuj | edytuj kod]

Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju częściami Prudnika są[8]:

W mieście znajdują się również osiedla[8]:

Widok na Prudnik z wieży widokowej na Klasztornym Wzgórzu
Widok na Prudnik z wieży widokowej na Klasztornym Wzgórzu

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nowe Miasto Królewskie wśród innych nazw śląskich miejscowości w urzędowym pruskim dokumencie z 1750 roku wydanym w języku polskim w Berlinie[2].

Nazwa Prudnik została utworzona od rzeczownika prąd (prąd rzeczny, strumień, przepływ, wartkość – cz. proud, śl. prund) i oznaczającej podobnie jak pobliska Prężyna rzekę o wartkim nurcie, następnie również osadę leżącą nad tą rzeką. Nazwa rzeki (dopływu Osobłogi) i miasta była od średniowiecza zapisywana z u będącym czeskim i morawskim odpowiednikiem ą (1262 Pruthenos, 1331 Prudnik). Obok nazwy starszej słowiańskiej osady (Prudnik) pojawiła się, zapewne już w ostatniej ćwierci XIII w. nazwa lokacyjnego miasta tj. Neustadt[9]. Od tego czasu używano (w różnych postaci) obu nazw równolegle[10].

Nazwa niemiecka była zapisywana także w zlatynizowanej postaci Neostadium, czasem używano również jej polskiego i czeskiego przekładu (Nowe Miasto, Nové město). Starsza nazwa miewała również swą postać zlatynizowaną (Prudnicium). W tekstach pisanych na Śląsku po niemiecku w okresie XVI–XVIII w. przeważała nazwa lokacyjna (Neustadt, Polnisch Neustadt). W źródłach pisanych po czesku używano jej zamiennie ze starszą nazwą (Prudník[a], Proudník, Nejštát, Nové Město). Formę Polnisch-Neustadt stosowano w języku niemieckim do 1708, kiedy zrezygnowano z przymiotnika Polnisch w obawie, że potencjalni kupcy nie trafią do tego śląskiego miasta, gdyż szukaliby go w Polsce[1] i wprowadzono nową nazwę Königliche Stadt Neustadt[9]. Jej polski odpowiednik Nowe Miasto Królewskie został użyty m.in. w wydanym w 1750 po polsku zarządzeniu Fryderyka II dla mieszkańców Śląska[2].

Później, w XIX i XX wieku do 1945. oficjalnie stosowana była nazwa Neustadt in Oberschlesien. Używano również nazwy Neustadt an der Prudnik[11]. Słowiańskiej nazwy powszechnie używali Polacy, czy użytkownicy polskiej gwary górnośląskiej mieszkający w regionie, co odnotowuje topograficzny opis Górnego Śląska z 1865: „Der ursprünglische Stadtname „Prudnik” ist noch jetzt bei den polnischen Landbewohnern üblich[9]. Jednak nazwa słowiańska była jeszcze w pierwszej połowie XIX w. odnotowywana również w oficjalnych publikacjach. W alfabetycznym spisie miejscowości z terenu Śląska wydanym w 1830 we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod obecnie używaną polską nazwą Prudnik oraz niemiecką Neustadt[10][12] (Prudnik, polnische Benennung der Kreistadt Neustadt[10]). Podobnie opisane zostało miasto w 1837 w opracowaniu statystycznej dotyczącej państwa pruskiego[13]. Nazwy Prudnik w książce Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej wydanej w Głogówku w 1847 użył też śląski pisarz Józef Lompa[14]. Wprowadzano tę nazwę również do wydawanych w drugiej połowie XIX w. i na pocz. XX w. poza Śląskiem polskich i czeskich opracowań encyklopedycznych, geograficznych i kartograficznych. W polskich publikacjach z tego okresu używano niekiedy spolonizowanej formy Prądnik[1]; nazwy tej w 1945 używano urzędowo[15]. Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 7 maja 1946[16].

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Kalendarium historii Prudnika.
 Z tym tematem związana jest kategoria: Historia Prudnika.

Prehistoria[edytuj | edytuj kod]

Ślady pobytu człowieka na terenie obecnego miasta Prudnik, potwierdzone badaniami archeologicznymi, sięgają epoki paleolitu. Miejscowa ludność prasłowiańska utrzymywała kontakty handlowe z Rzymem, co dokumentują znalezione tu rzymskie monety datowane na lata 700 p.n.e. – 1250 n.e.[17]

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

Rysunek Zamku Woka (Wogendrossel) w XVIII w. autorstwa Friedricha Bernharda Wernera
Panorama Prudnika z publikacji Scenographia Urbium Silesiæ
Panorama Prudnika autorstwa Friedricha Gottloba Endlera
Pieczęć Prudnika z XIV wieku

Teren, na którym powstał Prudnik znajdował się na styku plemienia Golęszyc z Opolanami[18]. Istnieją dwie wersje powstania miasta.

Pierwsza[1] z tych wersji, obalona przez Augustina Weltzla w XIX w. mówi, że drewniany zamek Wogendrüssel założyli ok. 1000 roku templariusze, co jest ewidentną nieprawdą, gdyż zakon powstał dopiero w 1118. W XIX w. wieża miała być rozebrana, lecz pruski oficer dowiedziawszy się o jej pochodzeniu, polecił ją zostawić[potrzebny przypis].

Druga[19] wersja, która znajduje już częściowe potwierdzenie w dokumentach historycznych, wskazuje, że założycielem miasta był najwyższy marszałek Królestwa Czech i namiestnik Styrii – czeski wielmoża Wok z Rożemberka (Woko de Rosenberch, Vok I. z Rožmberka)[b]. W latach 1255–1259 założył on w okolicy obecnego Prudnika kilka wsi i w zakolu rzeki Prudnik – zamek gotycki, kontrolujący ruch na szlaku handlowym z Nysy do Opawy. Prudnik był najdalej wysuniętym na północ bastionem Królestwa Czech[20].

Syn Woka, Henryk z Rożemberka ok. 1279 uzyskał dla Prudnika lokację miasta na prawie niemieckim. Jedynym śladem pierwotnego miasta jest Wieża Woka. Pozostała zabudowa w większości spaliła się, natomiast budowle trwalsze, na przestrzeni wieków były rozbierane i przebudowywane. Miasto do 1337. znajdowało się w granicach czeskich Moraw i księstwa opawskiego, ostatnim morawskim panem był Albrecht z Fulštejnu. W 1337 król czeski Jan Luksemburczyk odkupił odeń ziemię prudnicką i przekazał ją wraz z miastem księciu niemodlińskiemu Bolesławowi Pierworodnemu[21].

W 1373 w mieście wybuchła epidemia dżumy. Przeżyło ja tylko kilku mieszkańców, którzy ukryli się w pobliskich górach. Po pewnym czasie wrócili do Prudnika. Spalili większość zabudowań i rozpoczęli odbudowę miasta[22].

Najstarszą znaną formą herbu Prudnika jest jego wizerunek na woskowej pieczęci z dokumentu z 1399 roku. Wyobrażał mur miejski z bramą i dwoma wieżami po bokach, między którymi znajduje się orzeł a nad nim równoramienny krzyż[23].

Prudnik pozostał w Koronie Czeskiej, stał się dziedziczną posiadłością Piastów opolskich, lenników czeskiego władcy. Władali oni Prudnikiem do śmierci Jana II Dobrego w 1532, na którym wygasła linia opolska.

W bitwie pod Grunwaldem 15 lipca 1410 po stronie Korony Królestwa Polskiego brał udział rycerz Maćko z Prudnika[24][25].

23 marca 1464 Prudnik i okoliczne wsie zostały obłożone ekskomuniką zatwierdzoną przez papieża Aleksandra VI. Choć w 2001 arcybiskup Alfons Nossol stwierdził, że Prudnik nie jest już miastem ekskomunikowanym, nigdy nie został ujawniony dokument zdejmujący klątwę z miasta wydany przez papieża[26].

XVI–XX wiek[edytuj | edytuj kod]

Makieta Prudnika w 1626
Panorama Prudnika, pocz. XIX w.
Kościół ewangelicki w Prudniku zbudowany w latach 1902–1904, rozebrany w 1970
Uroczyste odsłonięcie pomnika cesarza Wilhelma I Hohenzollerna 14 października 1905 w Prudniku na Placu Szarych Szeregów (daw. Victoria Platz)
Pocztówka przedstawiająca budynek będący obecnie siedzibą I Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Mickiewicza

W myśl zawartych z Janem II Dobrym umów Prudnik wraz z całym księstwem opolsko-raciborskim przypadł królom czeskim z dynastii Habsburgów. Udzielali oni opolskiego lenna m.in. Wazom. Miasto stało się prężnym ośrodkiem rzemieślniczym i handlowym. Znani byli zwłaszcza prudniccy płóciennicy, eksportujący swoje wyroby do Holandii, a także garbarze. Król Polski Zygmunt I Stary w 1506 na sejmie w Prudniku wymógł uchwałę zaciągnięcia 200 żołnierzy lekkiej jazdy[27].

W trakcie wojny trzydziestoletniej (1618–1648) ludność Prudnika została zdziesiątkowana. W 1625 tereny te zostały objęte epidemią dżumy, a w 1642 miasto zdobyli Szwedzi, którzy je splądrowali i spalili. Po zakończeniu wojny miasto zostało jednak szybko odbudowane dzięki pomocy cesarza Ferdynanda III Habsburga i cechu śląskich rzeźników[28].

Po przegranych wojnach śląskich, w lutym 1779 w trakcie wojny o sukcesję bawarską Austriacy przeprowadzili atak artyleryjski na Prudnik, przez co spaliło się prawie całe miasto. W odwecie Prusacy zniszczyli Karniów[29].

Podczas wojen napoleońskich na mocy dekretu cesarza Francuzów Napoleona Bonaparte z 6 kwietnia 1807 sformowano w Prudniku pułk ułanów Legii Polsko-Włoskiej z powracających z Włoch oddziałów polskich, które wzmocniono rekrutami z Wielkopolski[30].

W 1816 Prudnik stał się siedzibą powiatu ziemskiego (Landkreis Neustadt O.S.).

Z powodu praktyk germanizacyjnych Polacy z Prudnika posyłali swoje dzieci poza Śląsk, na byłe terytorium Królestwa Polskiego, aby w spokoju mogły uczyć się języka polskiego. Pisał o tym nawet Filip Robota w „Gazecie Toruńskiej[31].

Na początku XIX wieku nastąpił dalszy rozwój miasta, głównie drogą przyjmowania na kwaterę pruskich wojsk. Przemysł przędzalniczy stopniowo podupadł. Po wojnach pruskich i napoleońskich w 1816 miasto miało 82 330 talarów długu przy wpływach 14 687 talarów i wydatkach 14 238 talarów. Dług ten utrzymywał się mniej więcej do okresu wojny francusko-pruskiej (1870). W 1828 miasto miało ok. 4000 mieszkańców. W mieście powstały pierwsze przędzalnie i tkalnie wełny, lnu i jedwabiu, a także założona przez żydowskiego przemysłowca Samuela Fränkla fabryka adamaszku (istniała do 2011 jako ZPB „Frotex” S.A.). Wybudowano także cegielnię, browar, młyny i fabrykę octu. W nawiązaniu do najważniejszych zawodów wykonywanych przez mieszkańców miasta, Prudnik był nazywany „miastem tkaczy i szewców”[32][33]. Z czasem stał się największym miastem Górnego Śląska[34][35].

Od 1819 w Prudniku stacjonował sztab oraz 2. (a od 1857 także 4.) szwadron 6 Pułku Huzarów im. Hrabiego Goetzena[36].

W 1876 otwarto linię kolejową, która połączyła Prudnik z Nysą i Koźlem[37]. Na początku XX wieku w Prudniku zbudowano łaźnię miejską, park i koszary, a Prudnik stał się garnizonem wojskowym[38].

10 lipca 1903 Prudnik i okoliczne miejscowości w wyniku wielodniowych intensywnych opadów deszczu nawiedziła powódź. Miesiąc później, 10 sierpnia, cesarzowa Augusta udała się do Głuchołaz, Jarnołtówka i Prudnika, aby zobaczyć tereny zniszczone podczas powodzi. Jej wizyta zaowocowała wybudowaniem zapory wodnej w Jarnołtówku[39].

14 października 1905 w Prudniku na Placu Szarych Szeregów (dawniej Victoria Platz) nastąpiło uroczyste odsłonięcie pomnika cesarza Wilhelma I Hohenzollerna. Pomnik mierzył trzy metry, był wykonany z brązu i stał na granitowym postumencie[40]. Jego autorem był Theodor von Gosen[41]. Pomnik został rozebrany w 1945.

Podczas I wojny światowej w walkach na froncie zachodnim brał udział 57 Pułk Artylerii Polowej (2 Górnośląski), który przed wybuchem wojny stacjonował w Prudniku[42].

Dwudziestolecie międzywojenne[edytuj | edytuj kod]

Adolf Hitler w Prudniku, 1938
Plac Zamkowy w Prudniku, 1920

Od 1919 Prudnik należał do nowo utworzonej prowincji Górny Śląsk. Prowincja została zlikwidowana w 1938, a 18 stycznia 1941 utworzono ją ponownie.

W 1921 w trakcie plebiscytu śląskiego Prudnik znalazł się poza terenem plebiscytowym, choć istniały tu polskie organizacje, w tym Polska Organizacja Wojskowa Górnego Śląska.

Podczas III powstania śląskiego powstańcy z powiatu prudnickiego, strzeleckiego, toszeckiego i kozielskiego należeli do 7 Strzeleckiego Pułku Piechoty. Batalion prudnicki pod dowództwem H. Kabeli i strzelecki pod dowództwem J. Faski brał udział w ciężkich walkach o Garb Chełmu i Żyrową.

7 października 1938 o godzinie 8:00 do miasta przyjechał pociągiem wódz III Rzeszy Adolf Hitler w ramach wizytacji Kraju Sudeckiego po układzie monachijskim. W Prudniku przesiadł się do samochodu i udał się do Dębowca, a następnie w kierunku Karniowa i Bruntala. Około godziny 17:00 Hitler wrócił do Prudnika, z którego udał się pociągiem do Berlina[43]. Hitlerowi towarzyszyli: feldmarszałek Hermann Göring, Reichsführer-SS Heinrich Himmler, generał pułkownik Gerd von Rundstedt, inspektor generalny Luftwaffe Erhard Milch, generał porucznik Hans-Jürgen Stumpff, generał Hans von Salmuth, nadprezydent prowincji śląskiej Josef Wagner i SS-Brigadefuhrer Hellmut Körner[44].

Podczas nocy kryształowej z 9 na 10 listopada 1938, bojówki hitlerowskie spaliły prudnicką synagogę zbudowaną w 1877 z inicjatywy Samuela Fränkla[45][46].

W 1939 w sierpniu i we wrześniu prudnickie Gestapo na czele z Maxem Krausem przystąpiło do aresztowania polskich powstańców i działaczy Związku Polaków w Niemczech. Osoby te zostały następnie skierowane do obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie. Wśród 20 aresztowanych znaleźli się m.in.: B. Augustyn, K. Chrząszcz, J. Dominik, F. Kwoczek, A. Sosna, W. Szpiler i inni[47].

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Niemieckie wojsko na rynku w Prudniku
Powojenne zniszczenia Prudnika
Niemiecka defilada w Prudniku
Prudnicki rynek po wojnie
Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej na Kaplicznej Górze zniszczone w wyniku działań wojennych w 1945
Odbudowa i porządkowanie zniszczeń wojennych w Prudniku

26 września 1944 w zakładach włókienniczych w Prudniku założono podobóz niemieckiego obozu koncentracyjnego w Auschwitz. Wcześniej na pierwszym piętrze budynku przetrzymywano polskie Żydówki i jeńców angielskich. Okna zabezpieczono kratami, a dookoła fabryki wzniesiono ogrodzenie z siatki drucianej zwieńczonej drutem kolczastym. Przetrzymywano tu około 400 kobiet (głównie były to Żydówki z Węgier). Więźniarki pracowały w tkalni razem z Niemkami, Polkami i Ukrainkami, gdzie obsługiwały maszyny przędzalnicze. Jeńcy obozu szyli pokrowce do spadochronów[48]. Kierownikami obozu zostali SS-Oberscharführer Paul Heinrich Theodor Müller[49] i Bernhard Becker, którzy mieli do dyspozycji 20 SS-Mannów[50]. Müller wcześniej pełnił funkcję komendanta obozu kobiecego w Birkenau, a przed samym przeniesieniem do Prudnika zajmował stanowisko komendanta załogi SS w Monowitz. Max Krause, szef prudnickiego Gestapo, dokonywał niezapowiedzianych inspekcji na terenie fabryki. Cechowało go szczególne okrucieństwo[51]. Kobiety pracowały 6 dni w tygodniu od 6:00 do 18:00, z półgodzinną przerwą obiadową[52]. 39 więźniarek zostało zamordowanych lub zmarło z powodu trudnych warunków pracy. Ich zwłoki chowano na prudnickim cmentarzu żydowskim. Pozostałe, w styczniu 1945, zostały ewakuowane pieszo do obozu Groß-Rosen. W tymże miesiącu przez Prudnik przeszły także kolumny więźniów z innych obozów. W toku tzw. marszu śmierci wiele osób zmarło lub zostało zamordowanych przez Niemców[53].

Od 17 marca 1945 wojska Armii Czerwonej prowadziły natarcie w kierunku Prudnika. Prowadzony był ostrzał artyleryjski miasta ze wsi Niemysłowice. Trafiony został między innymi kościół przy ulicy Piastowskiej. 18 marca 1945 Armia Czerwona zdobyła miasto. Na początku kwietnia Rosjanie utworzyli mieszkańcom getto na ulicy Chrobrego i Królowej Jadwigi, do którego przeniesiono około 9 tysięcy osób. Kolumnę cywilów pod eskortą zapędzono do Lubrzy, a następnie do Żabnika[54]. Prudnik miastem frontowym był aż do maja 1945 (w związku z tym, że w niewielkiej odległości od miasta broniły się oddziały niemieckie, które skapitulowały dopiero w maju 1945). W walkach o miasto brały udział oddziały 61 brygady pancernej gwardii z 10 Korpusu Pancernego Gwardii z 4 Armii Pancernej Gwardii, 26 brygady pancernej gwardii 7 korpusu zmechanizowanego gwardii i 391 dywizja piechoty 93 korpusu piechoty 59 Armii ze składu 1 Frontu Ukraińskiego. W walkach zginęło 673 żołnierzy radzieckich (na ich cześć wkrótce po wojnie na Placu Wolności wzniesiono Pomnik Wdzięczności)[55].

Po wyjściu Armii Czerwonej z Prudnika do miasta wkroczyło 12 polskich partyzantów, którzy prawdopodobnie byli żołnierzami Armii Krajowej i przez tydzień sprawowali władzę w mieście. Rosjanie wrócili do Prudnika i stoczyli walkę z Polakami, którzy wraz z ich dowódcą ukrywali się w ratuszu. Wszyscy zostali zabici. 23 kwietnia prudnicki Rynek, Plac Farny i Plac Zamkowy zostały zbombardowane przez lotnictwo radzieckie. Nie wiadomo jednak, czy bombardowanie było celowe. Według proboszcza Franza Pietscha było spowodowane wystrzeleniem błędnych znaków świetlnych przez Rosjan[56].

Po wyparciu oddziałów niemieckich miasto zostało przejęte przez polską administrację. Wówczas w Prudniku i okolicy została osiedlona między innymi część polskich repatriantów z Kresów Wschodnich – z Nadwórnej[57][58] (dawny powiat nadwórniański w województwie stanisławowskim) i okolic Tarnopola[59]. Do miasta trafili również mieszkańcy Suchej Beskidziej w województwie krakowskim i jej okolic (głównie z Lachowic). Niemieckojęzyczna ludność została wysiedlona na zachód.

Polska Ludowa[edytuj | edytuj kod]

Otwarcie Muzeum Regionalnego w Prudniku, 10 maja 1959
Rynek w Prudniku w 1961 po rozbiórce zabudowy śródrynkowej
Żołnierze Ośrodka Szkolenia GB WOP w Prudniku, 1977
Żołnierze Ośrodka Szkolenia GB WOP w Prudniku, 1977
Uroczysty apel w Szkole Muzycznej z okazji „34 rocznicy wyzwolenia Prudnika”, 1979

Do 1946 miasto nosiło nazwę Prądnik. Największym pracodawcą w mieście wciąż były Zakłady Przemysłu Bawełnianego „Frotex”, które stały się największym polskim producentem ręczników frotowych.

W maju 1945 Prudnik został przekazany administracji polskiej. Pierwszym polskim burmistrzem miasta został Antoni Błaszczyński, a pierwszym polskim starostą prudnickim Józef Sopa. Trzy miesiące po przejęciu władzy Sopa wydał sprawozdanie z działań żołnierzy Armii Czerwonej na terenie Prudnika i okolicznych wsi[60]:

Codzienne meldunki donoszą o wypadkach zrabowania bydła, inwentarza martwego, o obrabowaniu mieszkań i gwałceniu kobiet. W jednym wypadku została zgwałcona kobieta ponad 60-letnia. W innym wypadku dziewczynka lat 15. Gminne posterunki MO meldują, że ostatnie rabunki po wsiach wzrosły w gwałtowny sposób, że są zupełnie bezsilne. (...) Ludność wiejska żyje w ustawicznym strachu i wiecznym pogotowiu. (...) W mieście żołnierze Armii Czerwonej rabują na wielką skalę, zajeżdżając autami pod domy i wywożąc wszystko, co w mieszkaniu jest do wzięcia, a więc ubrania, pościel itp. Ofiarą padają nie tylko mieszkania niemieckie – opuszczone, ale i zajęte przez Polaków, o ile w danej chwili nikogo w mieszkaniu do obrony nie było.

Na przełomie maja i czerwca 1945 grupa Czechów przybyła do Prudnika i wywiesiła czechosłowacką flagę na ratuszu. Ogłosili przyłączenie Prudnika do Czechosłowacji. Zostali przegonieni przez polskich żołnierzy bez strzelaniny[61].

11 czerwca 1945, dzień po zajęciu przez czechosłowackie wojska niektórych terenów Górnego i Dolnego Śląska podczas czechosłowacko-polskiego konfliktu granicznego, marszałek Polski Michał Rola-Żymierski rozkazał 10. Sudeckiej Dywizji Piechoty przemieszczenie się w rejon między Prudnikiem, a Nysą, a 1. Drezdeńskiemu Korpusowi Pancernemu na linię Prudnik–Cieszyn, nakazując odstawianie Czechów za granicę, branie ich do niewoli i strzelanie tylko w razie konieczności[62][63].

We wrześniu 1945 w Prudniku przy ulicy Klasztornej powstał Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. W jego piwnicach przetrzymywano, torturowano i mordowano przeciwników władzy komunistycznej (w tym żołnierzy wyklętych, m.in. Józefa Pacejkowicza). Obecnie w budynku byłego PUBP mieści się Państwowa Inspekcja Sanitarna[64].

W 1945 na terenie Prudnika została sformowana 48 Komenda Odcinka Prudnik[65]. W 1948 na bazie 48 Komendy Odcinka sformowano Samodzielny Batalion Ochrony Pogranicza nr 71[66]. Podlegały mu strażnice Wojsk Ochrony Pogranicza w Pomorzowicach, Krzyżkowicach, Trzebini, Pokrzywnej, Jarnołtówku i Konradowie.

W 1949 w Prudniku powstał 15 Pułk KBW Ziemi Opolskiej[67].

Z dniem 1 stycznia 1951 71 batalion Ochrony Pogranicza przemianowano na 45 Batalion Wojsk Ochrony Pogranicza[68][69]. Od tej pory podlegały mu również strażnice WOP w Jasienicy Górnej, Jarnołtowie, Gierałcicach, Gościcach i grupa operacyjno–rozpoznawcza zwiadu w Nysie.

Ponadto w Prudniku stacjonował 15 Pułk Wojsk Obrony Wewnętrznej (1966–1989), który należał do 28 Rezerwowej Dywizji Zmechanizowanej (1972–1989).

Od 6 października 1954 do 27 października 1955 w klasztorze św. Józefa w Prudniku-Lesie internowany był prymas Polski Stefan Wyszyński razem z księdzem Stanisławem Skorodeckim. Podczas pobytu w Prudniku Wyszyński zaczął pisać modlitwę Jasnogórskie Śluby Narodu Polskiego[70], które dokończył po przewiezieniu do Komańczy. Po wywiezieniu prymasa Wyszyńskiego, wojsko w kooperacji z Ministerstwem Zdrowia przystąpiło do przeprowadzenia szeregu prac adaptacyjnych, których celem było zamienienie obiektu na wojskowe prewentorium dziecięce. Zakonnicy wrócili do klasztoru w 1957[71]. Możliwe, że razem z prymasem Wyszyńskim w klasztorze przebywał przez jakiś czas Władysław Gomułka, jednak ta informacja nie została potwierdzona[72][73].

W latach 1969–1970 został rozebrany kościół ewangelicki[74], który po wysiedleniu Niemców stał się bezużyteczny. Wyposażenie kościoła zostało wywiezione do różnych miejscowości na terenie powiatu prudnickiego i nyskiego[75]. Cegły pozyskane z rozbiórki zostały przeznaczone na odbudowę Warszawy. Dziś w miejscu dawnego kościoła stoi hala sportowa[76].

W połowie lat 70. we wschodniej części Prudnika rozpoczęto budowę Jasionowego Wzgórza. W pierwotnym założeniu miała to być dzielnica nosząca nazwę „Wschód”[77]. Obecnie jest to największe osiedle mieszkaniowe w powiecie prudnickim[78].

We wrześniu 1980 w Zakładach Przemysłu Bawełnianego „Frotex” doszło do jednej z największych akcji protestacyjnych w województwie opolskim. W dniu 6 września strajkowało około 1500 osób. Przewodniczącym komitetu strajkowego został najpierw Stanisław Szut, a następnie Włodzimierz Pucek. Strajkujący domagali się podniesienia płac, poprawienia sytuacji zaopatrzeniowej, dokonania zmian kadrowych w kierownictwie zakładu oraz zagwarantowania bezpieczeństwa uczestnikom akcji strajkowej. Postulowano także odwołanie dotychczasowego dyrektora naczelnego ZPB „Frotex”, Bolesława Pohla, oraz dwóch jego zastępców, Macieja Dudkiewicza i Henryka Wyrwisza. Strajkowali również pracownicy filii w Podlesiu należącej do „Frotexu”. Akcję strajkową we „Frotexie” zakończyło porozumienie zawarte 10 września. Za przykładem „Frotexu” poszli pracownicy innych zakładów pracy z terenu Prudnika, między innymi: zakład rymarsko-tapicerski w Prudnickiej Spółdzielni Pracy Różnej Wytwórczości Ogniwo, Spółdzielnia Transportu Wiejskiego w Prudniku, Zakład Usług Telewizyjnych, Spółdzielnia Kółek Rolniczych, Państwowy Ośrodek Maszynowy i Opolska Fabryka Mebli (zakład nr. 4 w Prudniku)[79].

Komisja Zakładowa NSZZ „S” ZPB „Frotex” udała się na delegację do Gdańska 31 sierpnia 1989. Odsłonięto wówczas tablicę pamiątkową poświęconą pomordowanym stoczniowcom w grudniu 1970, ufundowaną przez Solidarność „Frotexu”. Tablica została zamontowana na murze Stoczni Gdańskiej. Jej odsłonięcia dokonał przewodniczący Ryszard Kasza w towarzystwie sekretarz Renaty Rzeźnik, a poświęcił biskup diecezjalny Tadeusz Gocłowski[80].

III Rzeczpospolita[edytuj | edytuj kod]

Wyrwanie z ziemi Pomnika Wdzięczności Armii Czerwonej, grudzień 1990
Wieża Woka w czasie remontu, 2009

W 1989 rozpoczęto budowę kościoła Miłosierdzia Bożego na terenie Jasionowego Wzgórza. Rozważano również adaptację byłej hali sportowej w koszarach przy ulicy Grunwaldzkiej (obecnie przy ul. Włoskiej) na kościół filialny, jednak między władzami miasta, a kościołem nie doszło do porozumienia[81].

Po pierwszych wyborach do samorządu terytorialnego w Polsce po jego przywróceniu w 1990 roku burmistrzem miasta został Jan Roszkowski[82].

W grudniu 1990 Pomnik Wdzięczności Armii Czerwonej znajdujący się na Placu Czerwonym został wyrwany z ziemi i wywieziony[83]. Na jego miejscu powstał Pomnik Żołnierzy walczących o wolną Polskę.

W ramach reformy administracyjnej w Polsce w 1999 Prudnik ponownie stał się siedzibą powiatu prudnickiego[84].

Podczas ogólnokrajowego referendum w sprawie przystąpienia Polski do Unii Europejskiej przeprowadzonego w dniach 7 i 8 czerwca 2003 do głosowania uprawnionych było 23496 mieszkańców Prudnika. W głosowaniu wzięło udział 6384 osób (frekwencja 27,17%). Ważnych było 6316 głosów, a nieważnych 68. Za przystąpieniem Polski do Unii było 5125 osób (81,14%), a przeciw 1188 (18,86%)[85].

W 2009 Wieża Woka została gruntownie odrestaurowana przez gminę Prudnik i obecnie pełni rolę punktu widokowego[86].

20 czerwca 2015 Prudnik przystąpił do Międzynarodowego Stowarzyszenia Miast Dobrego Życia Cittàslow[87].

1 grudnia 2018 zgodnie z decyzją ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobrę został zlikwidowany Areszt Śledczy w Prudniku. Na jego miejscu powstał oddział zewnętrzny Zakładu Karnego w Nysie[88][89][90].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według danych GUS z 30 czerwca 2018, Prudnik miał 21170 mieszkańców (6. miejsce w województwie opolskim i 212. w Polsce), powierzchnię 20,48 km² (10. miejsce w województwie opolskim i 284. miejsce w Polsce) i gęstość zaludnienia 1033 os./km²[4].

Mieszkańcy Prudnika stanowią około 37,77% populacji powiatu prudnickiego, co stanowi 2,15% populacji województwa opolskiego.

Prudnik podlega pod Urząd Statystyczny w Opolu, oddział w Prudniku[91].

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźny
jednostka osób % osób % osób %
populacja 21170 100 11241 53,1 9929 46,9
gęstość zaludnienia

(mieszk./km²)

1033 548 485

Liczba mieszkańców miasta[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Ludność Prudnika.
1534 – 114[92]
1667 – 2558[93]
1675 – 2527[93]
1754 – 2905[93]
1764 – 2722[93]
1774 – 3048[93]
1781 – 3248[93]
1782 – 3696[94]
1800 – 3469[93]
1820 – 4046[93]
1824 – 4749[93]
1830 – 4939[93]
1838 – 5363[93]
1861 – 8700[92]
1868 – 9735[93]
1885 – 16093[92]
1890 – 17577[95]
1910 – 18856[92]
1925 – 17052[95]
1939 – 17339[95]
1946 – 10886[96]
1956 – 14900[92]
1962 – 18200[92]
1980 – 22402[97]
1990 – 26400[98]
1995 – 24350[92]
1998 – 24300[99]
2000 – 23800[100]
2002 – 23630[100]
2003 – 23528[93]
2004 – 23376[100]
2005 – 23234[100]
2006 – 23078[100]
2007 – 22927[92]
2008 – 22787[100]
2009 – 22663[100]
2010 – 22514[100]
2011 – 22164[100]
2012 – 21979[100]
2013 – 21778[100]
2014 – 21676[100]
2015 – 21472[100]
2016 – 21368[100]
2017 – 21237[100]
2018 – 21170[100]


Piramida wieku mieszkańców Prudnika w 2014[edytuj | edytuj kod]

Piramida wieku Prudnik.png

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. św. Michała (1612, 1730–1738)
Kościół i klasztor bonifratrów z l. 1783-1787
Cmentarz żydowski z końca XIX w.
Pomnik 1000-lecia i fontanna w parku miejskim
 Z tym tematem związana jest kategoria: Zabytki w Prudniku.

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[101]:

  • stare miasto, w granicach średniowiecznego założenia
  • kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła, wzniesiony w 1279, w dokumentach wzmiankowany w 1321, pierwotnie drewniany, z 1612, obecnie istniejący kościół zbudowano w l. 1730–1738
  • zespół klasztorny bonifratrów, z l. 1783-1787: kościół par. pw. św. Apostołów Piotra i Pawła i klasztor oo. bonifratrów, został zbudowany w 1783, znajduje się przy obecnej ulicy Piastowskiej
  • ruina klasztoru, z XVIII w.
  • kaplica przydrożna, z XIX w.
  • kapliczka przydrożna pod wezwaniem św. Antoniego, ul. Poniatowskiego 17 (d. Wiejska), z XVIII w.
  • plebania, z XVIII w./XIX w.
  • cmentarz komunalny, ul. Kościuszki, z 1870: mogiła zbiorowa ofiar II wojny światowej
  • cmentarz żydowski, ul. Kolejowa, z k. XIX w.:,
  • bożnica
  • mogiła zbiorowa ofiar II wojny światowej
  • park miejski, z k. XIX w.
  • wieża zamkowa zwana wieżą Woka, z XIII/XIV w., XV w., pozostałość starego, średniowiecznego murowanego zamku zbudowanego prawdopodobnie przed 1262 przez Woka z Rożemberka, usytuowana jest w zachodniej części Starego Miasta, na lekkim wzniesieniu. Z dawnego zamku pozostała cylindryczna, murowana z kamienia wieża tzw. stołp (wieża ostatniej szansy) o dwu kondygnacjach zaznaczonych odsadzkami oraz z trzecią niższą kondygnacją o rzucie ośmioboku. Od północy, w połowie wysokości znajduje się otwór w obramieniu kamiennym z dwoma konsolkami. Po gruntownej renowacji w 2009 wieża Woka stała się punktem widokowym zarządzanym przez Muzeum Ziemi Prudnickiej
  • mury obronne – zachowany m.in. fragment z dwiema basztami murowanymi z kamienia i cegły z XV-XVI w. w chwili obecnej jest siedzibą Muzeum Ziemi Prudnickiej; ponadto zachowała się Brama Dolna, w dokumentach wzmiankowana w 1481, usytuowana w południowej pierzei obecnej ulicy Batorego. Do wysokości drugiej kondygnacji wieży wbudowana jest w mury zbudowanych później kamienic. Wieża jest murowana, otynkowana, posiada trzy kondygnacje i jest zwieńczona murowanym hełmem stożkowym. Została odremontowana w 2006.
  • ratusz miejski, z XVIII w., 1840, jako obiekt drewniany istniał już w średniowieczu, murowany powstał w 1782 a obecny kształt uzyskał w latach 1894–1896
  • „Dom Katolicki”, pl. Farny 1, z poł. XIX w.
  • domy, ul. Batorego 7, z poł. XIX w.
  • dom, ul. Batorego 11
  • dom, ul. Bolesława Chrobrego 34, z poł. XIX w.
  • dom, ul. Bolesława Chrobrego 51, z XVIII w./XIX w., nie istnieje
  • domy, ul. Damrota 21, 23, z k. XVIII w., nie istnieją
  • dom, ul. Górna 1, z XVIII w.
  • dom, ul. Jagiellońska 3 (d. 21), z XIX w.
  • Willa Rodziny Fränkel, obecnie dom kultury, ul. Kościuszki, z k. XIX w.
  • areszt śledczy, ul. Kościuszki 7, z l. 1856-90
  • dom, ul. Krótka 1 / ul. Łukowa 1
  • domy, ul. Krótka 2 (d. 5), 3 (d. 2), 4 (d. 6), z XVIII w./XIX w., nie istnieją
  • dom, ul. Krótka d. 3, z XVIII w./XIX w.
  • dom z oficyną, ul. Młyńska 1/3, z poł. XIX w., XX w.
  • willa, ul. Nyska 2, z poł. XIX w.
  • willa Samuela Fränkla, ul. Kościuszki 1, z pocz. XX w.
  • dom, ul. Parkowa 2, z pocz. XX w.
  • łaźnia miejska, ul. Parkowa 4 (d. 6), zbudowana w 1908 – pocz. XX w., posiada kryty basen
  • domy, ul. Piastowska 9, 22, z XIX w.
  • budynek liceum medycznego, ul. Piastowska 26, z 1873: ogrodzenie, metalowe
  • zajazd, ul. Piastowska 65, z poł. XVIII w.
  • dom, ul. Ratuszowa 7, z XIX w.
  • domy, Rynek 2 (d. 40) z 1769, 3 (d. 41), 26 (d. 11)
  • domy, Rynek 22 (d. 32) 25 (d. 2)
  • domy, ul. Sobieskiego 2, 4, 5 (d. 3), 6, 7 (d. 5), 8, 13 (d. 11), z XVII w., XVIII w., XIX w.
  • domy, ul. Sobieskiego 9 (d. 7), 30, XVIII w., z poł. XIX w.
  • domy – renesansowe kamieniczki mieszczańskie, ul. Zamkowa 1-2 (d. 2), 3-7 (d. 3), 3-7 (d. 4), 3-7 (d. 5), 3-7 (d. 6), 3-7 (d. 7), z XVII w., XVIII w.
  • młyn wodny zwany Młynem Czyżyka, z 1788
  • wschodnie skrzydło d. szpitala ob. domu św. Jana Bożego wraz z ogrodzeniem w zespole klasztornym bonifratrów oraz klatkę schodową w północnym skrzydle d. szpitala przyległą do budynku klasztoru wraz z gruntem w granicach fundamentowania, ul. Piastowska 6 (1896, 1914–1916)[102]
  • kamienica, ul. Kołłątaja 2[102]
  • szkoła wraz z gruntem w granicach fundamentowania, ul. Kościuszki 55 (l. 20-te XX w.)[102]

inne zabytki:

  • klasztor franciszkanów w Prudniku-Lesie[103] – klasztor powstał w 1852. Wtedy to przybył tu franciszkański odłam alkantarystów. Wybierając zaciszne miejsce w pobliżu Prudnika, zrezygnowali z osiedlenia się w klasztorze na Górze Świętej Anny. W wyniku konfliktu z diecezją alkantaryści opuścili Prudnik, ich miejsce zajął pustelnik. W 1866 na stałe zamieszkali tu franciszkanie. Ich dziełem był kilkukrotnie rozbudowywany klasztor (Kościół pw. św. Józefa – 1866, klasztor – 1900 i 1921). Przy klasztorze powstała droga krzyżowa, a w 1904 uroczyście poświęcono grotę lurdzką. Szczególną czcią otaczano znajdujący się w kościele obraz św. Józefa. W klasztorze tym w okresie od 6 października 1954 do 28 października 1955 był więziony kardynał Stefan Wyszyński. Znajduje się tam sala pamięci upamiętniająca to uwięzienie. Po skierowaniu prymasa do Komańczy postanowiono zamienić budynki klasztorne na prewentorium dla dzieci wojskowych. Prace były już zaawansowane, ale wskutek oporu mieszkańców Prudnika postanowiono oddać franciszkanom (Prowincji św. Jadwigi Zakonu Braci Mniejszych) ich własność. W 1996 biskup opolski, abp Alfons Nossol, podniósł kościół do rangi sanktuarium św. Józefa. Obecnie jest to jedno z najczęściej odwiedzanych miejsc w Górach Opawskich, czemu sprzyja istniejąca na Koziej Górze (316 m n.p.m.) od 2009 wieża widokowa[104]
  • kolumna maryjna, ufundowana w 1694 przez notariusza miejskiego Piotra Ortmana i jego żonę dla uczczenia ofiar dżumy w 1625. Usytuowana w północno-zachodniej części Rynku
  • figura św. Jana Nepomucena w Rynku, barokowa z 1733
  • fontanna, barokowa z 1695, także w Rynku.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Artech Polska Sp. z.o.o.
Cream Sp. z o.o.
Elewator zboża

W Prudniku do 2010 największym pracodawcą w mieście były Zakłady Przemysłu Bawełnianego „Frotex”[105] w latach świetności zatrudniały 4 tysiące pracowników. Drugim co do wielkości, już nieistniejącym przedsiębiorstwem były Prudnickie Zakłady Obuwia „Primus“[106], które zostały zlikwidowane w 2004 (zatrudniały przeszło tysiąc osób).

W 2019 wskaźnik bezrobocia w Prudniku wynosił 12,0%. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w Prudniku wynosiło 3 847,86 zł[100].

34,0% aktywnych zawodowo mieszkańców Prudnika pracuje w sektorze rolniczym (rolnictwo, leśnictwo, rybołówstwo i przemysł wydobywczy), 23,1% w sektorze przemysłowym (przemysł przetwórczy i budownictwo), a 13,5% w sektorze usługowym (handel, naprawa pojazdów, transport, zakwaterowanie i gastronomia, informacja i komunikacja) oraz 2,2% pracuje w sektorze finansowym (działalność finansowa i ubezpieczeniowa, obsługa rynku nieruchomości)[100].

Przedsiębiorstwa[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Przedsiębiorstwa w Prudniku.

W Prudniku, przy ul. Przemysłowej, mieści się Podstrefa Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej o powierzchni 12,5 ha.

Od 1996, przy ulicy Legionów 6 znajduje się firma Artech Polska Sp. z o.o., która zajmuje się produkcją kaset do drukarek. Obecnie pracuje w niej ponad 250 osób[107]. Przy ulicy Stefana Batorego 35 znajduje się Spółdzielnia „Pionier”, w której są produkowane części do samochodów. Przy ulicy Prężyńskiej 1 znajduje się Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska[108].

W miejscowości działało państwowe gospodarstwo rolneStadnina Koni Prudnik[109]. Od 1994 działa jako Stadnina Koni Prudnik Sp. z o.o.[110]

We wrześniu 2016[111] w Prudniku uruchomiono amerykański koncern Henniges Automotive (dostawca uszczelek i komponentów amortyzujących drgania na potrzeby przemysłu motoryzacyjnego). Funkcjonuje on w halach po dawnej fabryce „Frotex”. Jest pierwszą inwestycją tego przedsiębiorstwa w Polsce[112]. Pod koniec 2017, pracowało tam około 150 osób. W ciągu 5 lat ma tam pracować ponad 500 osób[113]. Prudnik jest położony 150 kilometrów na północ od fabryki Henniges Automotive w Hranicach w kraju ołomunieckim w Republice Czeskiej, która została uruchomiona w 2008[114].

Przy ulicy Kościuszki 15 znajduje się główna siedziba firmy TBO Group, która zajmuje się produkcją wind, dźwigów i platform dla niepełnosprawnych[115]. Przy ulicy Prężyńskiej 19 swoją siedzibę ma firma Torkonstal, producent pojemników i kontenerów metalowych[116]. Przy ulicy Przemysłowej 11 znajduje się siedziba firma Furnika, zajmująca się lamp i taśm LED, żarówek LED, klipsów LED, zasilaczy, rozdzielaczy, kabli, kontrolerów i wyłączników[117]. Przy drodze prowadzącej z Prudnika do Dębowca znajduje się kopalnia szarogłazu. Przy ulicy Meblarskiej 1 znajduje się oddział firmy Steinpol Central Services Sp. z o.o. z siedzibą w Rzepinie, która zajmuje się produkcją mebli tapicerowanych[118].

W Prudniku przy ul. Meblarskiej 2 znajduje się elewator zbożowy firmy Polskie Młyny S.A.[119] Przy ulicy Prężyńskiej 38A znajduje się siedziba firmy Cream Sp. z o.o., która produkuje urządzenia dla przemysłu spożywczego[120].

Transport[edytuj | edytuj kod]

Stacja kolejowa w Prudniku

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Przez Prudnik przebiegają drogi krajowe:

Sieć uzupełniają drogi wojewódzkie:

Chociaż w ostatnich latach zbudowano obwodnicę, nie obejmuje ona ruchu do Czech, który prowadzi przez miasto.

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Stacja kolejowa w Prudniku powstała w 1876 jako stacja Kolei Górnośląskiej[37]. Przebiegała przez nią linia kolejowa nr 137 łącząca Katowice i Legnicę.

W 1895 firma Lenz & Co, lokalne samorządy, właściciele papierni w Krapkowicach oraz majątków ziemskich zawiązali spółkę Kolej Prudnicko-Gogolińska z siedzibą w Prudniku, której celem stała się budowa drugorzędnej, normalnotorowej linii lokalnej z Prudnika do Gogolina, na stacjach końcowych stycznej z istniejącymi już w tym czasie liniami państwowymi. Pierwszy odcinek – z Prudnika do Białej Prudnickiej – oddano dla ruchu towarowego 22 października 1896, a już 4 grudnia 1896 oddano do użytku całą linię z Prudnika do Gogolina, zarówno dla ruchu towarowego, jak i osobowego. 28 listopada 2005 w związku z pogarszającym się stanem torów oraz kradzieżami szyn linia została całkowicie zamknięta i wykreślona z wykazu D29[121].

3 sierpnia 2016 roku zmodernizowana przed czasem linia kolejowa relacji Prudnik–Krapkowice (docelowo do Gogolina) została oddana do użytku. Tory miały być wykorzystywane do celów wojskowych (dojazd do Centralnej Składnicy Materiałów Wybuchowych pod Krapkowicami); planowano corocznie dwa przejazdy kontrolne. Poza tym z torowiska będą mogły korzystać prywatne firmy, takie jak Metsä Tissue, która prowadzi w Krapkowicach zakład papierniczy. Szybkość pociągów na tym odcinku będzie mogła wynosić 40 km/h[122]. Nie jest przewidywana reaktywacja ruchu pasażerskiego[123].

Prudnik
Linia 137 Katowice – Legnica (111,204 km)
BSicon KBHFaq.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Dytmarów
odległość: 7,060 km
BSicon BHFq.svg
Linia 306 Gogolin – Prudnik (41,658 km)
BSicon exKBHFaq.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Lubrza
odległość: 3,054 km
BSicon KBHFeq.svg

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Dworzec autobusowy

Na terenie miasta funkcjonuje komunikacja miejska, świadczenie usług zleca Urząd Miasta. Obecnie funkcjonują dwie linie autobusowe[124]. Transport zbiorowy realizowany jest przez firmę Arriva Bus Transport Polska, która w Prudniku posiada bazę przy ulicy Kościuszki 74[125].

Miasto posiada bezpośrednie połączenia autobusowe z Opolem, Oławą, Wrocławiem, Kłodzkiem, Kudową-Zdrojem, Katowicami, Kielcami, Gliwicami, Zawierciem, Nowym Sączem. Funkcjonuje też połączenie z Ostrawą w Czechach[126]. Dworzec autobusowy w Prudniku znajduje się przy ul. Tadeusza Kościuszki 9.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Oświata w Prudniku.

Na terenie Prudnika działa: 8 przedszkoli, 5 szkół podstawowych, 3 gimnazja, 3 licea ogólnokształcące, 4 szkoły branżowe I stopnia, 3 technika, szkoła muzyczna i 4 szkoły policealne.

Przedszkola
Publiczne Przedszkole nr 6
Szkoły podstawowe
Publiczna Szkoła Podstawowa nr 1
Szkoły policealne
Zespół Szkół Medycznych
  • Szkoła Policealna dla Dorosłych nr 1, ul. Piastowska 26
  • Szkoła Policealna dla Dorosłych nr 2, ul. Kościuszki 76
  • Szkoła Policealna dla Dorosłych nr 3, ul. Podgórna 5
  • Zespół Szkół Medycznych im. Janusza Korczaka, ul. Piastowska 26
Inne
Gimnazja
Publiczne Gimnazjum nr 1
Szkoły ponadgimnazjalne
I Liceum Ogólnokształcące
Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego

Kultura[edytuj | edytuj kod]

XII Festiwal Jazzowy w Prudniku
Zespół Coast Patrol w Prudniku
 Z tym tematem związana jest kategoria: Kultura w Prudniku.

Stałe imprezy kulturalne[edytuj | edytuj kod]

Prudnik w mediach i kulturze[edytuj | edytuj kod]

Zespoły muzyczne[edytuj | edytuj kod]

Media lokalne[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Media w Prudniku.

Prasa[edytuj | edytuj kod]

Siedziba Tygodnika Prudnickiego

Telewizja[edytuj | edytuj kod]

  • TV Prudnik (TV Pogranicza)
  • Telewizja Kablowa Prudnik

Radio[edytuj | edytuj kod]

Portale[edytuj | edytuj kod]

Religia[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Religia w Prudniku.
Zbór zielonoświątkowców
Kościół św. Józefa w Prudniku-Lesie
Cmentarz komunalny

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Kościół rzymskokatolicki[edytuj | edytuj kod]

Dekanat Prudnik

Kościół Zielonoświątkowy w RP[edytuj | edytuj kod]

Świadkowie Jehowy[edytuj | edytuj kod]

Cmentarze[edytuj | edytuj kod]

Nieistniejące obiekty sakralne[edytuj | edytuj kod]

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Siedziba Nadleśnictwa Prudnik

W Prudniku ma swoją siedzibę Nadleśnictwo Prudnik, którego obszar rozciąga się na powiat prudnicki, nyski, brzeski, kędzierzyńsko-kozielski i głubczycki[175]. Miasto swoim obszarem administracyjnym obejmuje również pobliski las zwany Lasem Prudnickim.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Stadion sportowy przy ulicy Włoskiej
Mecz MKS Pogoń Prudnik z LZS Racławiczki (5 maja 2018)
Zawodnicy KS Pogoń Prudnik w meczu ze Spójnią Stargard (25 listopada 2017)
 Z tym tematem związana jest kategoria: Sport w Prudniku.

Głównym podmiotem odpowiedzialnym za sport i rekreację w mieście jest Ośrodek Sportu i Rekreacji w Prudniku. Z dniem 1 stycznia 2020 został połączony z Agencją Promocji i Rozwoju Gminy Prudnik tworząc Agencję Sportu i Promocji[176].

Obiekty sportowe[edytuj | edytuj kod]

  • Stadion sportowy (ul. Kolejowa)
  • Stadion sportowy (ul. Włoska)
  • Hala OSiR
  • Basen kryty
  • Kąpielisko letnie
  • Boiska ORLIK 2012
  • Boiska wielofunkcyjne (ul. Podgórna)

Kluby sportowe[edytuj | edytuj kod]

W Prudniku działały również kluby piłkarskie WKS Kabewiak Prudnik i LUKS Flora Prudnik, klub kolarski LZS Prudnik i hokeja na lodzie Pogoń Prudnik.

Zawody sportowe[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Zawody sportowe w Prudniku.

W 1968 w Prudniku odbyły się mistrzostwa Polski w kolarstwie przełajowym.

Sportowcy związani z Prudnikiem[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie sportu związani z Prudnikiem.

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Urząd Miejski

Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. Organem wykonawczym jest burmistrz. W wyborach samorządowych w 2018 na urząd został wybrany Grzegorz Zawiślak[178], zaprzysiężony na urząd 20 listopada 2018[179]. Siedzibą władz jest Urząd Miejski przy ul. Kościuszki 3. W mieście znajduje się starostwo powiatu prudnickiego.

W ratuszu mieści się Urząd stanu cywilnego, Gminny Zarząd Oświaty i Wychowania, a także Biuro Euroregionu Pradziad.

Rada Miejska[edytuj | edytuj kod]

 Główny artykuł: Rada Miejska w Prudniku.

Mieszkańcy Prudnika wybierają do swojej Rady Miejskiej 16 radnych (16 z 21). Pozostałych 5 radnych wybierają mieszkańcy terenów wiejskich gminy Prudnik.

Liczba radnych poszczególnych ugrupowań w Radzie Miejskiej w latach 2002–2023[c]:

Lp. Ugrupowanie Kadencja
2002–2006[180] 2006–2010[181] 2010–2014[182] 2014–2018[183] 2018–2023[184]
Liczba radnych % głosów Liczba radnych % głosów Liczba radnych % głosów Liczba radnych % głosów Liczba radnych % głosów
1 Forum Samorządowe Plus 1 10,49%
2 Forum Samorządowe Powiatu Prudnickiego 4 15,97% 5 21,32%
3 Gospodarne Opolskie 7,91%
4 Koalicja Obywatelska 6 26,59%
5 Kongres Nowej Prawicy 7,19%
6 KWW Garnizonu Prudnickiego 2,43%
7 KWW Osiedle 1000-lecia w Prudniku 1,52%
8 KWW „Pro Prudniko Bono” 0,90%
9 Liga Polskich Rodzin 2 12,53%
10 Mniejszość Niemiecka 1,31%
11 Nasza Ziemia 3 17,07% 1 7,75% 5 23,52% 4 2 16,21%
12 Niezależna Prawica 3 15,73%
13 Niezależni Razem 3
14 Niezależni dla gminy Prudnik 4
15 Platforma Obywatelska 6 22,35% 8 31,61% 6 29,91%
16 Polskie Stronnictwo Ludowe 3 9,33% 2 11,33%
17 Prawo i Sprawiedliwość 5 22,62% 4 18,64% 2 29,68% 9 34,02%
18 Prudniczanie 4 17,80%
19 Ruch Autonomii Śląska 0,68%
20 Ruch Narodowy 0,91%
21 Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej 1 12,00% 2,34%
22 Sojusz Lewicy Demokratycznej 7 24,11% 1 11,86% 10,58% 5,38%
23 Tylko Razem 4 15,90%
24 Wspólnota Patriotyzm Solidarność 0,59%

Budżet miasta[edytuj | edytuj kod]

Budżet miasta Prudnika
Lp. Rok Budżet
1 2010 85,1 mln zł.
2 2011 85,4 mln zł.
3 2012 80,6 mln zł.
4 2013 74,7 mln zł.
5 2014 77,0 mln zł.
6 2015 81,3 mln zł.
8 2016 95,2 mln zł.
9 2017 102,0 mln zł.

Wydatki budżetu w Prudniku według działów (2017).png

Lista burmistrzów Prudnika[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Burmistrzowie Prudnika.

Czasy niemieckie[185]

  • Emanuel Weidinger (1809–1815)
  • Karl Diebiutsch (1815–1816)
  • Gottfried Schultze (1816–1821)
  • Karl von Adlersfeld (1821–1833)
  • Julius Richter (1833–1837)
  • Josef Spillmann (1837–1842)
  • Eduard Kutzen (1842–1847)
  • Johann Memler (1847–1849)
  • Emanuel Bock (1849–1852)
  • Paul Bielau (1852–1862)
  • Eduard Diebitsch (1863)
  • Josef Kammler (1863–1876)
  • Henryk Engel (1876–1904)
  • Heinrich Metzner (1904–1909)
  • Paul Lange (1909–1920)
  • Robert Rathmann (1920–1932)
  • Felix Scholz (1934–1945)

Rzeczpospolita Polska i PRL

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
  • Antoni Błaszczyński (20 maja 1945 – grudzień 1945)[60][186]
  • Franciszek Sowiński (1945–1946)[60]
  • Edward Nowak (19 lutego 1947 – ?)
  • w latach 1950–1973 władzę sprawował przewodniczący Prezydium Miejskiej Rady Narodowej
  • w latach 1973–1990 władzę sprawował naczelnik miasta:
    • Józef Zamojski (6 stycznia 1973 – 20 grudnia 1973)[187]
    • Marian Stradel (20 grudnia 1973 – 28 kwietnia 1975)[188]
    • Alojzy Kanik (28 kwietnia 1975 –?)[189]
    • Tadeusz Balcerkowicz (? – 7 lipca 1990)

III Rzeczpospolita

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie
Miasto Kraj Data podpisania umowy
  Northeim  Niemcy 1990
  Bogumin (Bohumín)  Czechy 2000
  Nadwórna (Nadwirna)  Ukraina 2000
  Karniów / Krnów (Krnov)  Czechy 2002
  San Giustino  Włochy 2002

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Schemat pieszych szlaków turystycznych w Lesie Prudnickim

Przez Prudnik prowadzą szlaki turystyczne[190][191]:

  • szlak turystyczny czerwony Główny Szlak Sudecki im. Mieczysława Orłowicza (440 km): Prudnik – Świeradów-Zdrój
  • szlak turystyczny niebieski „Szlak Historyczny Lasów Królewskiego Miasta Prudnik” (17,5 km): Park Miejski w Prudniku – stare dęby w Prudniku – Kapliczna Góra – Kobylica – Dębowiec – rozdroże pod Trzebiną – Sanktuarium św. Józefa w Prudniku–Lesie – Prudnik–Lipy – Park Miejski w Prudniku
  • szlak turystyczny żółty Prudnik – Wieszczyna – Trzebina (19,5 km): Prudnik (stacja kolejowa) – Łąka Prudnicka – Trupina – Wieszczyna – Trzebina
  • szlak turystyczny niebieski Wieszczyna – przełęcz pod Zamkową Góra (5 km): Wieszczyna – Las Rosenau – przełęcz pod Zamkową Górą
  • szlak turystyczny żółty Ścieżka spacerowa „Od Jana Pawła II do Stefana Wyszyńskiego” (5,3 km): kościół pw. Miłosierdzia Bożego w Prudniku – Czyżykowa Góra – Sanktuarium św. Józefa w Prudniku–Lesie
  • szlak turystyczny zielony Ścieżka dydaktyczna „Las Prudnicki” (7 km): ul. Dąbrowskiego w Prudniku – stare dęby w Prudniku – Kobylica – Sanktuarium św. Józefa w Prudniku–Lesie – ul. Dąbrowskiego w Prudniku

Ludzie związani z Prudnikiem[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Prudnikiem.

Honorowi Obywatele Miasta[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Honorowi obywatele Prudnika.

Czasy niemieckie[edytuj | edytuj kod]

Czasy polskie[edytuj | edytuj kod]

Zasłużeni dla Miasta i Gminy Prudnik[edytuj | edytuj kod]

Odznaka honorowa „Zasłużony dla Miasta i Gminy Prudnik” została ustanowiona Uchwałą Rady Miejskiej Nr XLV/375/1998 z dnia 26 marca 1998. Jest ona przyznawana osobom, instytucjom, organizacjom społecznych, gospodarczych i politycznych jako wyraz uznania i wdzięczności za zasługi dla miasta i gminy Prudnik[200].

Osoby wyróżnione[edytuj | edytuj kod]

Instytucje wyróżnione[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Na czeskiej mapie Moraw i Śląska z 1888 roku wydanej przez dr. Karela Schobera jest nazwa Brudník, choć jest to raczej błąd literowy niż prawdziwa nazwa, gdyż mapy niemieckie z tego okresu nie podają takiej nazwy. Mapa Moraw i Śląska z 1888 roku.
  2. Vok, jedno z rodowych imion Panów z Rożmberka, był zapewne starym zdrobnieniem imienia Vojtěch (tak, jak starą czeską formą imienia Petr był Pek). Możliwe jednak, że imię to ma związek z germańskimi imionami Ulf, Wolf, Wolcan, Woco.
  3. Wykaz obejmuje przynależność radnych do ugrupowań w dniu publikacji wyników wyborów (w niektórych przypadkach radni zmienili w trakcie trwania kadencji swoją przynależność, bądź stali się radnymi niezależnymi).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Prudnik w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. IX: Pożajście – Ruksze. Warszawa 1888.
  2. a b c Pruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – „Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”.
  3. a b Prudnik, www.mimuw.edu.pl [dostęp 2020-03-06].
  4. a b GUS, Ludność. Stan i struktura oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2018 r. Stan w dniu 30 VI, stat.gov.pl, 12 października 2018 [dostęp 2019-04-15] (pol.).
  5. Geo-System, Prudnik – System Informacji Przestrzennej – e-mapa.net, prudnik.e-mapa.net [dostęp 2020-03-06] (pol.).
  6. Andrzej Dereń, Prudnik ma nowy plan miasta, 20 czerwca 2018 [dostęp 2020-04-30] (pol.).
  7. Klimat: Prudnik: Klimatogram, wykres temperatury, tabela klimatu – Climate-Data.org, pl.climate-data.org [dostęp 2020-03-06].
  8. a b GUGiK, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 7 stycznia 2020 [dostęp 2020-02-11] (pol.).
  9. a b c Felix Triest 1865 ↓, s. 1044.
  10. a b c Johann Knie 1830 ↓, s. 598.
  11. Konrad Kretschmer, Historische Geographie von Mitteleuropa, BoD – Books on Demand, 2 stycznia 2016, ISBN 978-3-8460-0361-9 [dostęp 2020-10-17] (niem.).
  12. Johann Knie 1830 ↓, s. 981.
  13. Leopold Zedlitz-Neukirch, Der preussische staat in allen seinen beziehungen, A. Hirschwald, 1837, s. 133 [dostęp 2020-02-11] (niem.).
  14. Józef Lompa, Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej, Głogówek 1847, s. 11 [dostęp 2020-02-11] (pol.).
  15. Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 21 sierpnia 1945 r. o utworzeniu nowych, o zmianach istniejących dotychczas rejonowych komend uzupełnień i o ustaleniu ich zasięgu terytorialnego., isap.sejm.gov.pl, 21 sierpnia 1945 [dostęp 2020-02-11].
  16. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. nr 44, poz. 85).
  17. Oliwia Kopcik, Sekretna strona Polski. Jakie tajemnice kryje nasz kraj?, – Gazetakrakowska.pl, 28 sierpnia 2019 [dostęp 2020-03-06] (pol.).
  18. Fryderyk Kremser, Góry Opawskie, czyli okolice Biskupiej Kopy, Opole: Wojewódzki Ośrodek Informacji Turystycznej, 1986.
  19. Augustin Bogislaus Weltzel: Historia miasta Prudnika na Górnym Śląsku. Opole: Wydawnictwo MS, 2005. ISBN 83-8894-560-2.
  20. Jak Czesi założyli Prudnik, Nowa Trybuna Opolska, 23 maja 2013 [dostęp 2020-08-26] (pol.).
  21. Miasto Prudnik. Średniowiecze, www.skladnica-gornoslaska.pl [dostęp 2020-03-06].
  22. Leszek Bobowski, Miasto w ogniu, „Tygodnik Prudnicki”, 22 września 2010 [dostęp 2019-03-07].
  23. Herb i flaga - Urząd Miejski w Prudniku, prudnik.pl [dostęp 2020-03-15] (pol.).
  24. Andrzej Dereń, Chwała oręża polskiego a średniowieczny Prudnik, 15 sierpnia 2017 [dostęp 2019-01-25] (pol.).
  25. Franciszek Dendewicz, Maćko z Prudnika, miejsca-tajemne.pl, 11 maja 2009 [dostęp 2019-01-25].
  26. Tadeusz Kwaśniewski, Nie zapłacili za księcia, nto.pl, 16 sierpnia 2002 [dostęp 2018-08-18] (pol.).
  27. Zygmunt Gloger, Encyklopedia staropolska. Handel, – Wikiźródła [dostęp 2019-06-16].
  28. Prudnik – pieczecie, Dokumenty Śląska [dostęp 2020-03-06].
  29. Andrzej Dereń, Bitwa o Świętego Rocha, „Tygodnik Prudnicki”, 19 sierpnia 2009 [dostęp 2020-03-01] (pol.).
  30. Wojciech Dobiecki, Wspomnienia wojskowe Wojciecha Dobieckiego, 1862, s. 232 [dostęp 2020-08-28] (pol.).
  31. Filip Robota, Gminne Centrum Kultury w Białej, gckbiala.pl, 21 stycznia 2015 [dostęp 2020-03-06] (pol.).
  32. Centrum Tradycji Tkackich – Muzeum Ziemi Prudnickiej, muzeumprudnik.pl [dostęp 2019-03-04].
  33. Centrum Tradycji Tkackich w Prudniku – Prudnik – Slezsko bez hranic, silesiatourism.com [dostęp 2019-03-04].
  34. Akta miasta Prudnika, Archiwum Państwowe w Opolu searcharchives.pl, 1402–1945 [dostęp 2020-02-11] (pol.).
  35. Antoni Weigt, Zabytki wokół nas – wykończalnia, „„[[Tygodnik Prudnicki]]””, 50 (525), 14 grudnia 2000 [dostęp 2020-02-11] (pol.).
  36. Adam Lutogniewski, O garnizonie prudnickim przed 1945 rokiem, Miejsca Tajemne, 5 kwietnia 2009 [dostęp 2020-03-06].
  37. a b Prudnik (st) • Województwo opolskie (PL) / © Atlas Kolejowy Polski, Czech i Słowacji, www.atlaskolejowy.net [dostęp 2020-03-06].
  38. Andrzej Dereń, Tygodnik Prudnicki - Wojskowe serce Prudnika, www.tygodnikprudnicki.pl, 23 maja 2007 [dostęp 2020-03-11].
  39. Leszek Bobowski, Tygodnik Prudnicki – Artykuły Tygodnika, tygodnikprudnicki.pl, 13 października 2010 [dostęp 2019-03-27].
  40. Krzysztof Strauchmann, Niezwykłe znalezisko w Prudniku. Czy to pomnik Wilhelma I?, nto.pl, 14 listopada 2010 [dostęp 2019-03-04] (pol.).
  41. Jan Piotr Chrząszcz, Geschichte der Stadt Neustadt in Oberschlesien. Herausgegeben vom Magistrat Neustadt O/S, 1912.
  42. FAR 57, GenWiki [dostęp 2020-03-06].
  43. Krzysztof Strauchmann, Wizyta Hitlera w Prudniku. Regiopedia, Opolskie, encyklopedia regionów, web.archive.org, 14 lipca 2018 [dostęp 2018-12-07] [zarchiwizowane z adresu 2018-07-14].
  44. Andrzej Dereń. Swastyka nad miastem. „Tygodnik Prudnicki”, s. 5, 2000. ISSN 1231-904X. 
  45. Andrzej Dereń, Tygodnik Prudnicki – Listopadowa noc wstydu prudniczan, tygodnikprudnicki.pl, 7 grudnia 2007 [dostęp 2019-03-04].
  46. Synagoga w Prudniku (ul. Kościuszki), sztetl.org.pl [dostęp 2019-03-04].
  47. Andrzej Kurek, Niemieckie więzienia sądowe na Śląsku w czasach Trzeciej Rzeszy, Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls, 2007, s. 137–138, ISBN 978-83-7308-863-4.
  48. Obóz pracy – Arbeitslager Neustadt – Wirtualny Sztetl, sztetl.org.pl [dostęp 2018-10-24] [zarchiwizowane z adresu 2018-11-02] (pol.).
  49. Ernst Klee, Auschwitz. Täter, Gehilfen und Opfer und was aus ihnen wurde. Ein Personenlexikon., 22 sierpnia 2013 (niem.).
  50. Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau – Neustadt, auschwitz.org [dostęp 2018-07-13] [zarchiwizowane z adresu 2018-07-13] (pol.).
  51. Neustadt – Auschwitz Study Group, auschwitzstudygroup.com [dostęp 2018-08-16] [zarchiwizowane z adresu 2018-08-16] (pol.).
  52. Neustadt – świadectwa – Auschwitz Study Group, auschwitzstudygroup.com [dostęp 2018-08-16] [zarchiwizowane z adresu 2018-08-16] (pol.).
  53. Jan Poniatyszyn, Prudnicki obóz śmierci – Radio Opole, radio.opole.pl, 27 stycznia 2014 [dostęp 2018-10-17] (pol.).
  54. Krzysztof Strauchmann, Zajęcie Prudnika w 1945 roku przez Armię Czerwoną. Regiopedia, Opolskie, encyklopedia regionów, opolskie.regiopedia.pl, 18 marca 2011 [zarchiwizowane z adresu 2018-04-12] (pol.).
  55. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945”, Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, s. 494.
  56. Andrzej Dereń, Tygodnik Prudnicki – Włoch walczył o Prudnik, tygodnikprudnicki.pl, 19 marca 2008 [dostęp 2018-08-14] (pol.).
  57. Moje kresy. Nadwórna – brama Gorganów, nto.pl, 2 października 2010 [dostęp 2019-04-22] (pol.).
  58. Prudnik nadal wspiera Ukraińców z partnerskiej Nadwórnej, Onet Opole, 17 marca 2015 [dostęp 2019-04-22] (pol.).
  59. Historia miejscowości, sztetl.org.pl [dostęp 2019-04-22].
  60. a b c Franciszek Dendewicz, Tygodnik Prudnicki – Maj 1945 roku na ziemi prudnickiej, tygodnikprudnicki.pl, 31 maja 2006 [dostęp 2019-03-04].
  61. Andrzej Dereń, Tygodnik Prudnicki - Historia: Zdobyli Prudnik na wozie drabiniastym, www.tygodnikprudnicki.pl, 12 stycznia 2011 [dostęp 2020-08-26].
  62. 11 czerwca 1945 r. Przeciwdziałanie czechosłowackiej agresji, nowahistoria.interia.pl, 11 czerwca 2015 [dostęp 2019-03-04] (pol.).
  63. Mariusz Nowik, Rocznica dziwnej wojny: 70 lat temu czeskie wojska weszły do Polski, polityka.pl, 10 czerwca 2015 [dostęp 2019-03-04] (pol.).
  64. Jan Poniatyszyn, To upiorne miejsce w Prudniku budziło przerażenie jego mieszkańców, radio.opole.pl, 28 marca 2017 [dostęp 2019-03-15] (pol.).
  65. Jackiewicz 1998 ↓, s. 141.
  66. Jackiewicz 1998 ↓, s. 142–143.
  67. Mariusz Grabowski, Janczarzy Komunizmu. Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego, naszahistoria.pl, 26 maja 2017 [dostęp 2019-03-20] (pol.).
  68. Jackiewicz 1998 ↓, s. 143.
  69. Prochwicz 2011 ↓, s. 194.
  70. Krzysztof Ogiolda, Prudnik Las. Tu odgrodzili prymasa Wyszyńskiego od świata, 6 października 2014 [dostęp 2018-12-21].
  71. Klasztor z celą kard. Wyszyńskiego w Prudniku, 19 czerwca 2009 [dostęp 2018-12-21].
  72. Agnieszka Bugała, Wyszyński, Góra i spotkanie w Prudniku, 24 sierpnia 2016 [dostęp 2018-12-21].
  73. Przemysław Kucharczak, Trzech więźniów i potop, 3 stycznia 2001 [dostęp 2018-12-21].
  74. kościół ewangelicki w Prudniku (nieistniejący) – Nasza Historia, historia.luter2017.pl [dostęp 2019-03-07].
  75. Adam Lutogniewski, Tygodnik Prudnicki – Co pozostało po Kościele Chrystusa, tygodnikprudnicki.pl, 13 maja 2009 [dostęp 2019-03-07].
  76. Andrzej Dereń, Tygodnik Prudnicki – Plany: Jak kościół ewangelicki?, tygodnikprudnicki.pl, 14 kwietnia 2017 [dostęp 2020-03-06].
  77. Andrzej Dereń, Tygodnik Prudnicki – Historia nie tak odległa: skąd się wzięło „Sójcze Wzgórze”?, tygodnikprudnicki.pl, 9 października 2013 [dostęp 2019-03-04].
  78. Andrzej Dereń, Osiedle Jasionowe Wzgórze: Nowy Prudnik z „wielkiej płyty”, 28 lutego 2019 [dostęp 2019-03-04] (pol.).
  79. Krzysztof Strauchmann, Wielka księga opozycji na pograniczu: władza, społeczeństwo i działalność opozycyjna na pograniczu Śląska Opolskiego i Czechosłowacji w latach 1945–1989, Zbigniew Bereszyński, Radosław Roszkowski (red.), powiat prudnicki, 2014 [dostęp 2018-10-17].
  80. Jan Poniatyszyn, Chcą wymienić tablicę na murze Stoczni Gdańskiej – Radio Opole, radio.opole.pl, 20 września 2012 [dostęp 2019-03-20] (pol.).
  81. Andrzej Dereń, Ulica Grunwaldzka: Na zachód od koszar i cmentarza, 16 listopada 2019 [dostęp 2020-03-06] (pol.).
  82. Damian Wicher, Tygodnik Prudnicki – Ojciec i syn, Tygodnik Prudnicki, 4 kwietnia 2007 [dostęp 2019-03-15] (pol.).
  83. Andrzej Dereń, Rocznica „wyzwolenia”, „Tygodnik Prudnicki”, 11 (746), 16 marca 2005.
  84. Andrzej Dereń, Historia Powiatu Prudnickiego – Starostwo Powiatowe w Prudniku, powiatprudnicki.pl [dostęp 2019-03-04].
  85. Prudnik: „Tak” dla UE, fakty.interia.pl, 27 kwietnia 2003 [dostęp 2019-05-26] (pol.).
  86. Wieża Woka – Zakres „Wieże i punkty obserwacyjne” – Slezsko bez hranic, silesiatourism.com [dostęp 2019-03-20].
  87. Dorota Kalinowska, Cittaslow – promocja życia bez pośpiechu i sposób na unijne pieniądze, gazetaprawna.pl, 16 stycznia 2016 [dostęp 2019-03-04].
  88. Andrzej Dereń, Minister Ziobro likwiduje Areszt Śledczy w Prudniku! Będzie filia Zakładu Karnego w Nysie, 31 sierpnia 2018 [dostęp 2019-03-07] (pol.).
  89. Krzysztof Strauchmann, Areszt Śledczy w Prudniku będzie oddziałem Zakładu Karnego w Nysie, nto.pl, 1 września 2018 [dostęp 2019-03-07] (pol.).
  90. Wiktoria Palarczyk, Likwidacja aresztu w Prudniku. Będzie oddział Zakładu Karnego w Nysie – Radio Opole, radio.opole.pl, 31 sierpnia 2018 [dostęp 2019-03-07] (pol.).
  91. Czy wiesz, że..., [w:] Andrzej Dereń, Polska bardziej polska, „Tygodnik Prudnicki”, 49 (732), Prudnik: Spółka Wydawnicza ANEKS, 8 grudnia 2004, ISSN 1231-904X.???
  92. a b c d e f g h Demografia – Wirtualny Sztetl, sztetl.org.pl [dostęp 2019-01-06].
  93. a b c d e f g h i j k l m Prudnik – HKKNOS [dostęp 2019-01-06] (pol.).
  94. Renata Klimek, Identyfikacja barier przekształceń terenów poprzemysłowych w Prudniku. Przykład zakładów przemysłu bawełnianego „Frotex”, „Studia Miejskie” (nr 11), 2013, ISSN 2082-4793 [dostęp 2020-02-24] (pol.).
  95. a b c Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Neustadt, web.archive.org, 6 września 2017 [dostęp 2019-01-06] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-06].
  96. Rocznik statystyczny. R. 11, 1947, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1947 [dostęp 2019-03-21].
  97. LUDNOŚĆ W 1980 R. Spia treśol. x Uwagi ogólne Ludność... 4 s # 2. Ruch naturalny ludności PDF, docplayer.pl [dostęp 2019-02-22].
  98. Prudnik – plan miasta, Nysa: P.H.U. „Juwex” Krzysztof Wezner, 1990 [dostęp 2020-02-24].
  99. Prudnik – Słownik miast polskich – Wirtualny Wszechświat, wiw.pl [dostęp 2019-02-26].
  100. a b c d e f g h i j k l m n o p q r Prudnik (opolskie) » mapy, nieruchomości, GUS, noclegi, szkoły, regon, atrakcje, kody pocztowe, bezrobocie, wynagrodzenie, zarobki, edukacja, tabele, demografia, przedszkola, Polska w liczbach [dostęp 2019-01-06] (pol.).
  101. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 110–113. [dostęp 2013-01-10].
  102. a b c Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków województwa opolskiego – stan na dzień 31 maja 2020 r. (pol.). W: Opolski Wojewódzki Konserwator Zabytków [on-line]. 2020-05-31. s. 159–164. [dostęp 2020-08-04].
  103. Antoni Kazimierz Dudek: Prudnik – Las. Przewodnik. Sanktuarium św. Józefa i miejsce uwięzienia Księdza Prymasa Stefana Wyszyńskiego. Wrocław: Franciszkańskie Wydawnictwo św. Antoniego, 2007. ISBN 978-83-60791-57-8.
  104. „Cudze chwalimy, swego nie znamy..., czyli wieże widokowe koło Prudnika” http://www.skps.wroclaw.pl/index.php?function=show_all&no=2124.
  105. Historia firmy Frotex.
  106. Zakład obuwniczy Primus.
  107. Artech Polska Sp. z o.o. Producent kaset do drukarek., Drukarki – sprzedaż, serwis – Wyszukiwarka firm BiznesFinder.pl, biznesfinder.pl [dostęp 2018-01-15] (pol.).
  108. OSM Prudnik, OSM Prudnik [dostęp 2020-03-06] (pol.).
  109. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie celów, zasad i trybu udzielania oraz wysokości stawek dotacji dla rolnictwa w 1990..., isap.sejm.gov.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  110. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 24 czerwca 1994 r. w sprawie wysokości stawek dotacji dla rolnictwa oraz szczegółowych zasad i trybu ich udz..., isap.sejm.gov.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  111. Maciej Dobrzański, Amerykanie w Prudniku: Henninges rusza we wrześniu, „Prudnik24”, 17 września 2016 [dostęp 2018-03-22] (pol.).
  112. Henniges Automotive w ciągu pięciu lat chce zatrudnić w Prudniku ponad 500 osób. interia.pl, 14 lipca 2016. [dostęp 2016-07-14].
  113. Tomasz Wróblewski: Henniges Automotive zainwestuje w Prudniku. 500 miejsc pracy. nto.pl, 14 lipca 2016. [dostęp 2016-07-14].
  114. Henniges Hranice, s.r.o. (ang.). ir.kompass.com. [dostęp 2016-07-14].
  115. Producent wind TBO Group – Dźwigi towarowe – Windy osobowe – Serwis, TBO Aufzug [dostęp 2020-02-21] (pol.).
  116. Strona główna – Torkonstal, torkonstal.com.pl [dostęp 2020-02-21].
  117. Furnika [dostęp 2020-02-21] (pol.).
  118. Steinpol Central Services Sp. z o.o., www.steinpol.com.pl [dostęp 2020-02-21].
  119. Polskie Młyny SA – Prudnik – Młyny i spichrze • pkt.pl, www.pkt.pl [dostęp 2020-02-22] (pol.).
  120. Cream. Sp. Z O.o., Cylex Polska [dostęp 2020-02-22] (pol.).
  121. Historia linii Gogolin-Prudnik.
  122. Maciej Dobrzański: Pociągi wracają na linię Prudnik-Krapkowice (pol.). prudnik24.pl, 2016-08-03. [dostęp 2019-03-02].
  123. Radosław Dimitrow: Linia kolejowa Krapkowice – Prudnik wyremontowana. Ale pociągi pasażerskie tędy nie pojadą (pol.). nto.pl, 2016-08-30. [dostęp 2020-02-15].
  124. Komunikacja miejska.
  125. Kontakt do oddziałów – Arriva Transport.
  126. Andrzej Dereń, Nowa, polsko-czeska linia autobusowa przez Prudnik i Głogówek, 18 września 2019 [dostęp 2020-03-17] (pol.).
  127. Dane teleadresowe PP nr 1 – Urząd Miejski w Prudniku, bip.prudnik.pl [dostęp 2020-02-08].
  128. a b Strona główna podmiotu Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 2 w Prudniku, zsp2prudnik.bip.gov.pl [dostęp 2020-02-08].
  129. Publiczne Przedszkole Nr 3 w Prudniku – Urząd Miejski w Prudniku, bip.prudnik.pl [dostęp 2020-02-08].
  130. Dane teleadresowe Publiczne Przedszkole nr 4 – Urząd Miejski w Prudniku, bip.prudnik.pl [dostęp 2020-02-08].
  131. Publiczne Przedszkole nr 5 Specjalne w Prudniku – Młyńska, Prudnik, przedszkolowo.pl [dostęp 2020-02-09] (pol.).
  132. Publiczne Przedszkole Nr 6 – Urząd Miejski w Prudniku, bip.prudnik.pl [dostęp 2020-02-08].
  133. szkolnastrona – Publiczne Przedszkole nr 7 – Strona główna –, pp7prudnik.szkolnastrona.pl [dostęp 2020-02-08].
  134. Niepubliczne Przedszkole Skrzat Prudnik, Ul. Grunwaldzka, 66 – Przedszkole – Miejsca w Interia.pl, miejsca.interia.pl [dostęp 2020-02-08].
  135. a b ZSP nr 1 w Prudniku, sp1prudnik.wodip.opole.pl [dostęp 2020-02-08].
  136. Dane teleadresowe PSP nr 3 – Urząd Miejski w Prudniku, bip.prudnik.pl [dostęp 2020-02-08].
  137. a b O instytucji – Zespół Szkół w Prudniku, zsprudnik.szkolna.net [dostęp 2020-02-08].
  138. Publiczna Szkoła Podstawowa Nr 5 Specjalna W Prudniku, Młyńska 1, Prudnik, www.eduranking.pl [dostęp 2020-02-08].
  139. Państwowa Szkoła Muzyczna I st. w Prudniku [dostęp 2020-02-08] (pol.).
  140. Historia Ośrodka – Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy, www.soswprudnik.szkolna.net [dostęp 2020-02-08].
  141. Zespół Szkół Ogólnokształcących Nr 1 w Prudniku – Aktualności, lo1prudnik.wodip.opole.pl [dostęp 2020-02-08].
  142. II LO w Prudniku, lo2prudnik.wodip.opole.pl [dostęp 2020-02-08].
  143. IIi Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych – Prudnik – Publiczne szkoły średnie • pkt.pl, www.pkt.pl [dostęp 2020-02-08] (pol.).
  144. a b Strona główna – Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w Prudniku, ckziu-prudnik.pl [dostęp 2020-02-08].
  145. a b Zespół Szkół Rolniczych w Prudniku [dostęp 2020-02-08] (pol.).
  146. POK Prudnik – Dni Prudnika, pok-prudnik.pl [dostęp 2018-12-15].
  147. POK Prudnik – Jazz Festiwal, pok-prudnik.pl [dostęp 2018-12-18].
  148. POK Prudnik – Festiwal, pok-prudnik.pl [dostęp 2018-12-18].
  149. XXVI Śląski Festiwal Ziemi Prudnickiej im. Ludwiga van Beethovena zakończony – Aktualności – Starostwo Powiatowe w Prudniku, powiatprudnicki.pl [dostęp 2018-12-18].
  150. Wystawa Twórców Ludowych i Rzemiosła Artystycznego Pogranicza Polsko-Czeskiego – Promujemy Prudnik, inkubatory.prudnik.pl [dostęp 2019-06-08].
  151. Nie ma jak Polska - odc. 14 „Opolskie”, TVP [dostęp 2018-12-18] [zarchiwizowane z adresu 2012-10-12].
  152. Andrzej Dereń, Ten film będzie kręcony w Prudniku: „Brigitte Bardot cudowna” – Teraz Prudnik!, 3 października 2018 [dostęp 2019-01-17] (pol.).
  153. Andrzej Dereń, Tu dziś kręcili film: Piotr Machalica w Prudniku – Teraz Prudnik!, 19 października 2018 [dostęp 2019-01-17] (pol.).
  154. Mariusz Tomalik, „Brigitte Bardot cudowna”. Nowy film Lecha Majewskiego powstaje w Katowicach, katowice.tvp.pl [dostęp 2019-01-17] (pol.).
  155. David Rodriguez, The Rise and Fall of the Great Barbate, AuthorHouse, 8 grudnia 2011, ISBN 978-1-4678-5315-6 [dostęp 2019-01-17] (ang.).
  156. Andrzej Ziemiański, Zapach szkła, Fabryka Słów Sp. z o.o., 10 lutego 2016, ISBN 978-83-7964-054-6 [dostęp 2019-01-21] (pol.).
  157. Helena Lemańska i inni, Dziewczęta z Prudnika. Szkoła przysposobienia zawodowego w Prudniku, „Polska Kronika Filmowa”, Warszawa: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych, 10 czerwca 1953 [dostęp 2019-02-15] (pol.).
  158. Bogusław Zator, Ukazało się „Lato Umarłych Snów”!, Prudnik24, 30 stycznia 2015 [dostęp 2019-02-19] (pol.).
  159. Elektryczne Gitary - UCIECZKA 5:55, www.elektrycznegitary.pl [dostęp 2020-04-12].
  160. Grzegorz Weigt, Tygodnik Prudnicki – U progu sławy, www.tygodnikprudnicki.pl, 8 sierpnia 2007 [dostęp 2020-03-13].
  161. Polish Heavy Metal Page, www.dorosledzieci.cba.pl [dostęp 2020-03-13].
  162. Arturro, Kaseta Stilon Gorzów C-60: KONFLIKT PSYCHICZNY My jesteśmy konflikt psychiczny!, Kaseta Stilon Gorzów C-60, 13 listopada 2012 [dostęp 2020-03-13].
  163. Maciej Dobrzański, Zaśpiewała z Ewą Farną!, Prudnik24, 20 lipca 2013 [dostęp 2020-03-13] (pol.).
  164. Sovran – Encyclopaedia Metallum: The Metal Archives, www.metal-archives.com [dostęp 2020-03-13].
  165. Andrzej Dereń, Strefa Cztery8200: Smesz, Meff, Zizou, 18 listopada 2019 [dostęp 2020-03-13] (pol.).
  166. Szamot - Encyclopaedia Metallum: The Metal Archives, www.metal-archives.com [dostęp 2020-07-07].
  167. Zertva - Encyclopaedia Metallum: The Metal Archives, www.metal-archives.com [dostęp 2020-07-07].
  168. Teraz Prudnik.
  169. Tygodnik Prudnicki – Twoja ulubiona gazeta, tygodnikprudnicki.pl [dostęp 2020-02-03].
  170. prudnik24.pl.
  171. prudnicka.pl.
  172. wprudniku.pl.
  173. eprudnik.pl.
  174. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-11].
  175. Położenie – Nadleśnictwo Prudnik – Lasy Państwowe, prudnik.katowice.lasy.gov.pl [dostęp 2019-04-15].
  176. Andrzej Dereń, OSiR łączy się z Agencją Promocji [dostęp 2020-02-27] (pol.).
  177. Agnieszka Lubczańska, Polecamy – IV Memoriał Stanisława Szozdy już w niedzielę w Prudniku – Radio Opole, radio.opole.pl, 5 września 2017 [dostęp 2018-12-15] (pol.).
  178. Wybory samorządowe 2018, wybory2018.pkw.gov.pl [dostęp 2020-02-06].
  179. Krzysztof Strauchmann, Pierwsza sesja nowej Rady Miasta Prudnika. Przewodniczącą została Alicja Isalska z PiS, Nowa Trybuna Opolska, 20 listopada 2018 [dostęp 2020-02-06] (pol.).
  180. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe, wybory2002.pkw.gov.pl [dostęp 2020-02-06].
  181. Geografia wyborcza – Wybory samorządowe – Państwowa Komisja Wyborcza, wybory2006.pkw.gov.pl [dostęp 2020-02-06].
  182. Wybory Samorządowe 2010 – Geografia wyborcza – Województwo opolskie – Powiat prudnicki – gm. Prudnik, wybory2010.pkw.gov.pl [dostęp 2020-02-06].
  183. PKW – Samorząd 2014, samorzad2014.pkw.gov.pl [dostęp 2020-02-06].
  184. Wybory samorządowe 2018, wybory2018.pkw.gov.pl [dostęp 2020-02-06].
  185. Rolf Jehke, Stadt Neustadt O.S., territorial.de [dostęp 2018-03-20].
  186. Andrzej Dereń, Tygodnik Prudnicki – Co w nowym Tygodniku (nr 15)?, tygodnikprudnicki.pl, 7 kwietnia 2015 [dostęp 2019-03-16].
  187. https://searcharchives.pl/45/1742/0/?q=naczelnik+miasta+prudnik&wynik=8&rpp=15&page=1#tabZespol.
  188. https://searcharchives.pl/45/1815/0/?q=naczelnik+miasta+prudnik&wynik=7&rpp=15&page=1#tabZespol.
  189. Urząd Miasta i Gminy w Prudniku – Szukaj w Archiwach, Szukaj w Archiwach [dostęp 2020-01-26].
  190. Tadeusz Górecki, Szlaki turystyczne – Urząd Miejski w Prudniku, prudnik.pl, 21 marca 2012 [dostęp 2019-03-20] (pol.).
  191. Ścieżki piesze – Starostwo Powiatowe w Prudniku, powiatprudnicki.pl [dostęp 2019-03-20].
  192. Andrzej Dereń, Cmentarz zapomnienia, www.miejsca-tajemne.pl, 10 maja 2009 [dostęp 2020-02-03].
  193. Bolesław Dolata, Tadeusz Jurga: Walki zbrojne na ziemiach polskich 1939–1945. Wybrane miejsca bitew, walk i akcji bojowych. Warszawa: 1971, s. 414.
  194. Grzegorz Weigt, Tygodnik Prudnicki – Kapliczka patronów, www.tygodnikprudnicki.pl, 1 lipca 2009 [dostęp 2020-02-03].
  195. Krzysztof Strauchmann, Prudnik. Ojciec Jan Góra honorowym obywatelem, Nowa Trybuna Opolska, 25 września 2008 [dostęp 2020-02-03] (pol.).
  196. Kamila Drzazga, Uchwała Nr XLI/612/2009 Rady Miejskiej w Prudniku z dnia 29 czerwca 2009 r. w sprawie nadania tytułu Honorowego Obywatela Gminy Prudnik – Biuletyn Informacji Publicznej – Urząd Miejski w Prudniku, bip.biuletyn.info.pl, 2 sierpnia 2011 [dostęp 2020-02-03].
  197. Barbara Muszyńska, Uchwała Nr XLVII/731/2009 z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawie nadania tytułu Honorowy Obywatel Gminy Prudnik – Biuletyn Informacji Publicznej – Urząd Miejski w Prudniku, bip.biuletyn.info.pl, 20 kwietnia 2010 [dostęp 2019-04-21].
  198. Andrzej Dereń, Franciszek Surmiński odebrał miejskie odznaczenie, 28 lutego 2020 [dostęp 2020-02-28] (pol.).
  199. Maciej Dobrzański, Kaliciak uhonorowany, Prudnik24, 3 października 2020 [dostęp 2020-10-03] (pol.).
  200. Tadeusz Górecki, Odznaka honorowa Zasłużony dla Miasta i Gminy Prudnik – Urząd Miejski w Prudniku, prudnik.pl, 22 marca 2012 [dostęp 2019-01-05].
  201. Andrzej Dereń, Tygodnik Prudnicki – Zmarł nadbrygadier Jerzy Seńczuk, Zasłużony dla Miasta i Gminy Prudnik, tygodnikprudnicki.pl, 7 stycznia 2017 [dostęp 2020-02-06].
  202. Andrzej Dereń, Zmarł Jan Dolny, przyjaciel Prudnika, 17 lutego 2019 [dostęp 2020-02-06] (pol.).
  203. Andrzej Dereń, Tygodnik Prudnicki – List Jana Dolnego: Hamburczyk krytykuje Prudnik, www.tygodnikprudnicki.pl, 16 stycznia 2013 [dostęp 2020-02-06].
  204. Andrzej Dereń, Tygodnik Prudnicki – Turystyczna historia pałacu Habla: Wędrówki Konrada Habla, www.tygodnikprudnicki.pl, 29 czerwca 2011 [dostęp 2020-02-06].
  205. a b c Tadeusz Górecki, Osoby wyróżnione tytułem Zasłużony dla Miasta i Gminy Prudnik – Urząd Miejski w Prudniku, prudnik.pl, 22 marca 2012 [dostęp 2019-01-05].
  206. Paweł Kawecki, Prudnicka Pięćdziesiątka, gosciniec.pttk.pl, 2005 [dostęp 2020-02-06].
  207. Tygodnik Prudnicki – Bohater odznaczony, www.tygodnikprudnicki.pl, 1 października 2008 [dostęp 2020-02-06].
  208. Andrzej Dereń, Tygodnik Prudnicki – Niesamowite wyczyny Surmińskiego, www.tygodnikprudnicki.pl, 9 grudnia 2009 [dostęp 2020-02-06].
  209. a b Damian Wicher, Tygodnik Prudnicki – Raz było lepiej, innym razem gorzej, www.tygodnikprudnicki.pl, 16 czerwca 2010 [dostęp 2020-02-06].
  210. Zmarł Stanisław Szozda – Urząd Miejski w Prudniku, prudnik.pl, 23 września 2013 [dostęp 2020-02-06] (pol.).
  211. Protokół Nr 20/2012 z posiedzenia Komisji Spraw Obywatelskich i Porządku Publicznego odbytego w dniu 30 maja 2012 r.
  212. O mnie – Urszula Rzepiela, 27 września 2014 [dostęp 2020-02-06] (pol.).
  213. a b Damian Wicher, Tygodnik Prudnicki – Zasłużeni dla Miasta i Gminy Prudnik, tygodnikprudnicki.pl, 19 października 2014 [dostęp 2019-01-05].
  214. Wioleta Kosek, Maciej Dahms Zasłużonym dla Miasta i Gminy Prudnik – Urząd Miejski w Prudniku, prudnik.pl, 3 października 2019 [dostęp 2020-02-06] (pol.).
  215. Damian Wicher, Tygodnik Prudnicki – Róże rozdane, www.tygodnikprudnicki.pl, 20 października 2010 [dostęp 2020-02-06].
  216. Nasza historia, prudnik.pttk.pl [dostęp 2020-02-06].
  217. a b c Tadeusz Górecki, Organizacje społeczne, gospodarcze i instytucje wyróżnione tytułem Zasłużony dla Miasta i Gminy Prudnik – Urząd Miejski w Prudniku, prudnik.pl, 22 marca 2012 [dostęp 2019-01-05].
  218. Producent form wtryskowych, obróbka plastyczna stali nierdzewnej, pionier.com.pl [dostęp 2020-02-11].
  219. Protokół Nr XXIX z sesji Rady Miejskiej w Prudniku odbytej w dniu 28 sierpnia 2008 r., bip.biuletyn.info.pl [dostęp 2020-02-11].
  220. Marek Radom, Protokół Nr XXXIII/2008 z sesji Rady Miejskiej w Prudniku odbytej w dniu 27 listopada 2008 r., bip.biuletyn.info.pl, 30 stycznia 2009 [dostęp 2020-02-11].
  221. Protokół Nr XXXIII/2008 z sesji Rady Miejskiej w Prudniku odbytej w dniu 27 listopada 2008 r., bip.biuletyn.info.pl [dostęp 2020-02-11].
  222. Protokół Nr XVI/2015 z sesji Rady Miejskiej w Prudniku odbytej w dniu 22 października 2015 r.
  223. Uchwała Rady Miejskiej w Prudniku z dnia 30 listopada 2016 r.
  224. Andrzej Dereń, Zasłużony dla Miasta i Gminy Prudnik dla „Medyka” – Teraz Prudnik!, 4 listopada 2017 [dostęp 2019-01-05] (pol.).
  225. Wioleta Kosek, Odznaka zasłużonego dla miasta i gminy Prudnik dla „Medyka” – Urząd Miejski w Prudniku, 21 grudnia 2017 [dostęp 2019-01-05].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Johann Knie: Alphabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schlesien... Breslau: Barth und Comp., 1830.
  • Felix Triest: Topographisches handbuch von Oberschliesen. Breslau: Verlag von Wilh. Gottl. Korn, 1865.
  • Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza: (1945-1991): krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
  • Jerzy Prochwicz: Wojska Ochrony Pogranicza 1945-1965. Piotrków Trybunalski: Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, 2011. ISBN 978-83-7726-027-2.
  • Augustyn Bogusław Weltzel: Historia miasta Prudnika na Górnym Śląsku. Opole: Wydawnictwo MS, 2005. ISBN 83-8894-560-2.
  • Stanisław Sławomir Nicieja: Prudnik dawniej i dziś 1896-2006. Opole: Wydawnictwo MS, 2006. ISBN 83-8894-566-1.
  • Antoni Kazimierz Dudek: Prudnik – Las. Przewodnik. Sanktuarium św. Józefa i miejsce uwięzienia Księdza Prymasa Stefana Wyszyńskiego. Wrocław: Franciszkańskie Wydawnictwo św. Antoniego, 2007. ISBN 978-83-60791-57-8.
  • Józef Michałek: Góry Opawskie. Katowice: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1979.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]