Uskorienije

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Michaił Gorbaczow, autor uskorienija

Uskorienije (ros. ускорение, tłum. ‘przyspieszenie’) – nazwa reform w gospodarce Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich przeprowadzonych w latach 1985–1987. Uskorienije wraz z pieriestrojką (przebudową) i głasnostią (jawnością) były programami zmian w polityce gospodarczo-społecznej ZSRR, przeprowadzanymi przez Sekretarza Generalnego KC KPZR Michaiła Gorbaczowa.

Cele[edytuj | edytuj kod]

Uskorienije miało na celu uzdrowienie systemu komunistycznego w ZSRR poprzez nadanie ustroju socjalistycznemu nowoczesnej formy w sferze życia społecznego, utrzymanie pozycji supermocarstwa i wyjścia z kryzysu gospodarczego[1][2]. Osiągnięcie tych założeń miało być możliwe za sprawą wzmocnienia dyscypliny i kontroli procesów wytwórczych, ograniczenie biurokracji i poprawę organizacji w zakładach produkcyjnych. Według Gorbaczowa zniesienie ograniczeń miało uwolnić „pełny potencjał socjalizmu”[3].

Przebieg zmian w gospodarce ZSRR[edytuj | edytuj kod]

Uskorienije realizowano w latach 1985–1987[4]. Początkowo stanowiło jedyną zasadniczą strategię, która miała umożliwić Związkowi Radzieckiemu dogonienie Zachodu, podczas gdy pieriestrojka i głasnost były strategiami pomocniczymi, umożliwiającymi szybsze wdrożenie uskorienija[5].

Uskorienije kładło nacisk na zwiększenie wzrostu gospodarczego ZSRR. Było to konieczne ze względu na postępującą degradację gospodarki. Zgodnie z programem przyspieszenia między innymi zmniejszono inwestycje w przemyśle zbrojeniowym na odnowienie parku maszynowego w ZSRR. Warunkiem sukcesu było osiągnięcie kompromisu ze Stanami Zjednoczonymi w sprawie rozbrojenia (zakończona sukcesem) oraz znalezienie źródeł finansowania reformy (zakończona niepowodzeniem). Możliwość pozyskania przez ZSRR środków finansowych ograniczył spadek światowych cen surowców energetycznych w 1986 roku[4].

Skutki[edytuj | edytuj kod]

Uskorienije nie przyniosło zamierzonych efektów między innymi w wyniku niedostosowania się urzędników do nowych zaleceń[1]. Trzy reformy Gorbaczowa, choć nie dotyczyły bezpośrednio polityki narodowościowej Związku Radzieckiego, miały wpływ na ujawnienie się konfliktów etnicznych (między innymi w Górskim Karabachu)[6].

W innych krajach bloku wschodniego wdrażano reformy wzorowane na uskorieniju, pieriestrojce i głasnosti[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Wojciech Stankiewicz: Konsekwencje zmian polityczno-ekonomicznychw Rosji po upadku komunizmu. Uniwersytet Warmiñsko-Mazurski. s. 103. [dostęp 2020-08-15].
  2. a b Konrad Białecki: Dlaczego zgasło „Słońce Karpat”, czyli rumuńska droga od socjalizmu. IPN Poznań, 2009. [dostęp 2020-08-15].
  3. Rafał Czachor: Rosyjski ruch dysydencki i protopartie polityczne w okresie pierestrojki i głasnosti. cejsh.icm.edu.pl, 2013. [dostęp 2020-08-15].
  4. a b Adam Bartnicki. Michaił Gorbaczow – prezydent upadającego państwa. „Miscellanea Historico-Iuridica”. VII, s. 196-197. Uniwersytet w Białymstoku. 
  5. Rozmowa z dr Konradem Świdrem o Pokojowej Nagrodzie Nobla z 1990 r.. otokoclub.pl, 2010-01-09. [dostęp 2020-08-15].
  6. Natalia Magdalena Konarzewska: Geneza, przebieg i konsekwencje konfliktu w Górskim Karabachu. Uniwersytet Warszawski, 2010. s. 28. [dostęp 2020-08-15].