Warszawska Jesień

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Warszawska Jesień
Ilustracja
rzeźba Warszawska Jesień (klucz wiolinowy) autorstwa Karola Tchorka (1976)
Pełna nazwa Międzynarodowy Festiwal Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień”
Lokalizacja Warszawa
Aktywność w latach od 1956
Data II poł. września
Organizator Związek Kompozytorów Polskich
Założyciel Tadeusz Baird, Kazimierz Serocki
Gatunek muzyczny muzyka poważna
Strona internetowa

Międzynarodowy Festiwal Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień” – największy w Polsce i jeden z ważniejszych na świecie festiwal o randze międzynarodowej poświęcony muzyce współczesnej, organizowany przez Związek Kompozytorów Polskich. Przez kilkadziesiąt lat był jedynym festiwalem muzyki współczesnej w środkowej i wschodniej części Europy.

Festiwal odbywa się od 1956 roku, od 1958 corocznie, zawsze w drugiej połowie września i trwa 9 dni[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pomysł zorganizowania festiwalu powstał w 1955, na forum Związku Kompozytorów Polskich. Pomysłodawcami byli Tadeusz Baird i Kazimierz Serocki. Zamiarem ich było zapoznanie polskiej publiczności z nowoczesną muzyką zachodnią i przerwanie izolacji, w jakiej znalazły się polskie środowiska artystyczne w latach stalinowskich oraz przeciwstawienie się ideologii socrealizmu[1]. Główne założenia programowe to prezentacja nowej muzyki światowej i polskiej, wspomaganie rozwoju muzyki polskiej oraz przedstawianie bieżących tendecji obecnych w muzyce[1].

Pierwszy festiwal trwał od 10 do 20 października 1956, zbiegając się z październikową odwilżą polityczną w Polsce. Wzięły w nim udział: orkiestra Radia Francuskiego z Paryża, Wiener Symphoniker, zespoły z Bukaresztu, Brna i Moskwy, a także polska Orkiestra Filharmonii Narodowej i Filharmonia Śląska z Katowic (wówczas Stalinogrodu). W programie, obok utworów stosunkowo nowych, znajdowała się również klasyka, gdyż w tamtych latach nie było jeszcze zwyczaju wypełniania całego wieczoru nowoczesnymi utworami.

Początkowo festiwal planowano jako biennale, toteż następny odbył się dopiero w 1958, ale później „Warszawskie Jesienie” odbywały się już co roku, z wyjątkiem 1982 roku (z uwagi na stan wojenny). Od 1959 roku program festiwalu układa komisja repertuarowa, powoływana przez Zarząd Główny Związku Kompozytorów Polskich. Rekordowo długo, bo przez 37 lat, członkiem jej był Witold Lutosławski. W latach 1960–1965 był też pierwszym przewodniczącym tej komisji. Lutosławski był także najczęściej grywanym na festiwalu polskim kompozytorem: za życia wykonywano jego kompozycje 49 razy[2].

Festiwale „Warszawskiej Jesieni” umożliwiały swobodę wypowiedzi twórczej oraz kontakt z nowymi trendami w sztuce. Podczas koncertów wykonywane były dzieła Arnolda Schönberga, Albana Berga, Antona Weberna, Edgara Varèse'a oraz Béli Bartóka i Igora Strawinskiego, a także ówczesnych awangardystów - Pierre'a Bouleza, Luigiego Nona, Brunona Maderny, Luigiego Dallapiccoli, Lukasa Fossa i Johna Cage'a[1]. Kompozytorzy, wykonawcy, krytycy i muzykolodzy z Zachodu przyjeżdżali do Warszawy aby poznać kulturę muzyczną krajów zza żelaznej kurtyny.

Poczynając od pierwszego festiwalu, „Warszawskim Jesieniom” przez długie lata towarzyszyło ogromne zainteresowanie publiczności i krytyki[a]. W czasach PRL festiwale stały się „oknem wystawowym” muzyki polskiej, a z czasem wschodnioeuropejskiej w ogóle dla muzyków i krytyków przybywających na nie z Zachodu, a zachodniej awangardy – dla publiczności polskiej. Przyczynił się też do rozwoju tzw. polskiej szkoły kompozytorskiej.

Obecnie „Warszawska Jesień” nadal jest postrzegana jako festiwal twórczy, z olbrzymim dorobkiem i prestiżem. Współpracują z nią liczne polskie instytucje kulturalne, takie jak Filharmonia Narodowa, Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina, Polskie Radio, Telewizja Polska, Teatr Wielki - Opera Narodowa, Instytut Adama Mickiewicza, teatry, ambasady, instytuty kultury i fundacje[1].

Jubileusz 60-lecia[edytuj | edytuj kod]

We wrześniu 2017 Warszawska Jesień obchodziła swoje 60-lecie. W jubileuszowej edycji festiwalu odniesiono się w równej mierze do współczesnych zagadnień artystycznych, jak i retrospektywnych. W ten sposób nawiązano do historycznej roli festiwalu jako miejsca spotkań i wymiany idei artystycznych[3].

Przywołano polskich kompozytorów, którzy byli ważni dla Warszawskiej Jesieni w pierwszych dekadach jej istnienia, takich jak Wojciech Kilar, Andrzej Dobrowolski, Witold Szalonek, Włodzimierz Kotoński, Tomasz Sikorski, Kazimierz Serocki, Tadeusz Baird, Krzysztof Penderecki, Bogusław Schaeffer. Ich muzyczny język zestawiono z idiomami kompozytorów młodej i średniej generacji. Spośród blisko 80 kompozytorów i autorów uczestniczących w festiwalu, bliżej zaprezentowani zostali m.in. Pierre Jodlowski, Christophe Bertrand, Brigitta Muntendorf, Johannes Kreidler i Artur Zagajewski[3][4]

Przewodnim tematem jubileuszowej edycji festiwalu były „Trans/ Awangardy”: awangarda w transgresji[3]. Nowo wybrany dyrektor Warszawskiej Jesieni Jerzy Kornowicz, który zastąpił wieloletniego dyrektora Tadeusza Wieleckiego, wyjaśnił, że przesłaniem jest kontynuacja głównych idei artystycznych festiwalu: „Tytułem «Trans/ Awangardy» nawiązujemy do powojennej awangardy muzycznej, która kształtowała charakter festiwalu od samego początku, zarówno jako awangarda europejska, jak i amerykańska, Cage’owska. Stawiamy pytanie o znaczenie tego terminu dziś, bo choć wspomniane awangardy są już rozdziałem zamkniętym, [...] to nadal istnieje coś takiego jak postawa awangardowa”[4].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W 1962 na inaugurację VI Warszawskiej Jesieni sprzedano 1326 bilety do sali mieszczącej 1060 osób, a na koncert kameralny do sali z 433 miejscami weszło 751 osób[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Międzynarodowy Festiwal Muzyki Współczesnej "Warszawska Jesień" (pol.). W: Culture.pl [on-line]. [dostęp 2018-01-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-20)].
  2. Witold Lutosławski. Przewodnik po Warszawie (pol.). W: Narodowy Instytut Fryderyka Chopina [on-line]. [dostęp 2018-01-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-20)].
  3. a b c Trans / Awangardy (pol.). W: Warszawska Jesień [on-line]. 2017. [dostęp 2018-01-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-20)].
  4. a b Anna S. Dębowska: Jerzy Kornowicz, dyrektor Warszawskiej Jesieni: Muzyka nie jest oderwana od rzeczywistości (pol.). W: GW Warszawa, CojestGrane24 [on-line]. 2017-09-12. [dostęp 2018-01-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-20)].
  5. Erhardt 1995 ↓.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ludwik Erhardt: 50 lat Związku Kompozytorów Polskich. Warszawa: Związek Kompozytorów Polskich, 1995, s. 90. ISBN 83-903753-0-3.
  • Dorota Szwarcman: Jesień po pięćdziesiątce (pol.). W: Polityka nr 38 (2572) [on-line]. 2006-09-23. [dostęp 2018-01-20].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]