Kazimierz Serocki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tablica upamiętniająca miejsce urodzin kompozytora (Toruń).
Nagrobek Kazimierza i Zofii Serockich na Cmentarzu Powązkowskim, Warszawa, 8 lipca 2006 r.

Kazimierz Serocki (ur. 3 marca 1922 w Toruniu, zm. 9 stycznia 1981 w Warszawie)[1] – polski kompozytor i pianista.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 3 marca 1922 w Toruniu jako syn Franciszka. Od najmłodszych lat przejawiał zdolności i zainteresowania muzyczne. W wieku siedmiu lat rozpoczął naukę w Konserwatorium Pomorskiego Towarzystwa Muzycznego w Toruniu w klasie fortepianu Marii Drzewieckiej, u której następnie kontynuował studia w Bydgoszczy. W czasie II wojny światowej Serocki mieszkał w Warszawie, pracując jako pianista kawiarniany. W tym okresie twórca podjął pierwsze młodzieńcze próby kompozytorskie (m.in. Etiuda, Preludium, dwa Mazurki). W wieku 22 lat Serocki rozpoczął naukę fortepianu u Zofii Buckiewiczowej i w zakresie kompozycji u Kazimierza Sikorskiego w konspiracyjnym Konserwatorium warszawskim[1].

Od 1945 przez rok studiował w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Łodzi, gdzie kształcił się pod kierunkiem Stanisława Szpinalskiego (dyplom z fortepianu) i Kazimierza Sikorskiego (dyplom z kompozycji). Po wojnie Serocki pełnił także przez krótki czas funkcję kierownika muzycznego Teatru Powszechnego w Warszawie. W 1946, po zawarciu związku małżeńskiego z Zofią Adamowską, wyjechał na roczne stypendium polskiego Ministerstwa Kultury i Sztuki do Paryża na uzupełniające studia u Nadii Boulanger i Lazare Levy. Dyscyplina formalno-techniczna wykształcona przez Serockiego w tym okresie będzie cechować niemal wszystkie jego późniejsze utwory. Równolegle kompozytor pogłębiał swoje pianistyczne umiejętności pod okiem Lazara Lévy'ego. W 1948 wrócił do Warszawy. W następnym roku otrzymał III nagrodę (I i II nie przyznano) za 4 tańce ludowe na małą orkiestrę oraz wyróżnienie za Sonatinę na fortepian na II Konkursie Kompozytorskim im. F. Chopina, organizowanym przez Związek Kompozytorów Polskich. W tym samym roku na zjeździe kompozytorów i muzykologów w Łagowie Lubuskim Serocki, Jan Krenz i Tadeusz Baird, połączeni postawą ideową wyrażającą się w dążeniu do umiarkowanej nowoczesności, zrzeszyli się w tzw. Grupę 49[2].

W 1951 uzyskał III nagrodę na Festiwalu Muzyki Polskiej za kantatę Murarz Warszawski, rok później natomiast nagrodę państwową II stopnia za muzykę do filmu Młodość Chopina w reżyserii Aleksandra Forda. Nurt muzyki filmowej towarzyszył Serockiemu – równolegle do jego głównych zainteresowań artystycznych – niemal przez cały okres działalności kompozytorskiej[3]. W tym okresie – po kilku wykonaniach swojego Koncertu romantycznego na fortepian i orkiestrę – Serocki zarzucił karierę pianistyczną poświęcając się kompozycji. W 1952 młody twórca podczas przygotowań do prawykonania jego I Symfonii poznał puzonistę Juliusza Pietrachowicza. Przyjaźń dwóch muzyków zaowocowała kreatywną współpracą i kilkoma utworami puzonowymi napisanymi przez Serockiego. Za jeden z nich – Koncert puzonowy, a także I Symfonię – kompozytor zdobył nagrodę Ministra Kultury i Sztuki w 1955. W 1956 wspólnie z Tadeuszem Bairdem przyczynił się do zorganizowania Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej, organizowanego następnie cyklicznie i znanego od 1958 pod nazwą „Warszawska Jesień”. W tym roku wygrał też – dzięki nadesłanej Sinfonietcie na 2 orkiestry smyczkowe – Konkurs Kompozytorski im. Grzegorza Fitelberga (za ten utwór otrzymał również III punktację na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO w Paryżu w 1959). W latach 1957–1958 Serocki uczestniczył w Międzynarodowych Kursach Wakacyjnych Nowej Muzyki w Darmstadt.

W następnych latach kompozytor zdobywał kolejne nagrody w Konkursach Kompozytorskich im. Grzegorza Fitelberga, m.in. za utwory będące efektem oryginalnej polemiki artystycznej z pomysłami zasłyszanymi w kolebce drugiej awangardy – II nagrodę za cykl pieśni Oczy powietrza (1958), wyróżnienie za Musica concertante (1959), II nagrodę za Epizody na smyczki i 3 grupy perkusji (1960). W 1963 r. kompozytor uhonorowany został nagrodą Ministra Kultury i Sztuki za całokształt twórczości a 3 lata później nagrodą Związku Kompozytorów Polskich. Pośród licznych nagród i wyróżnień przyznanych Serockiemu znalazły się także: VII punktacja za Freski symfoniczne na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO w Paryżu, nagroda państwowa I stopnia za wybitne osiągnięcia w twórczości kompozytorskiej (1972), nagroda Fundacji im. Alfreda Jurzykowskiego w Nowym Jorku (1975) czy Prix Italia za nagranie Pianophonie na fortepian, elektroniczne przetworzenie dźwięku i orkiestrę (1978).

Ponadto Serocki tworzył muzykę do przedstawień teatralnych[4]. Zapisał się w kartach historii muzyki również jako juror konkursów kompozytorskich organizowanych przez Polskie oraz Międzynarodowe Towarzystwo Muzyki Współczesnej. Od 1984 Polskie Towarzystwo Muzyki Współczesnej ogłasza – adresowany do twórców wszelkich narodowości – Międzynarodowy Konkurs Kompozytorski im. Kazimierza Serockiego, którego przedmiotem jest utwór orkiestrowy. Konkurs dający utalentowanym kompozytorom szanse zaistnienia i propagujący nową muzykę, organizowany jest od 1996 co dwa lata (wcześniej w cyklu trzyletnim).

Zmarł po ciężkiej chorobie 9 stycznia 1981 w lecznicy Ministerstwa Zdrowia w Warszawie. Kompozytor został pochowany na warszawskim Cmentarzu Powązkowskim.

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Ważniejsze kompozycje[edytuj | edytuj kod]

  • Sonatina na fortepian (1949)
  • Trzy melodie kurpiowskie na soprany, tenory i zespół kameralny (1949)
  • Koncert romantyczny na fortepian i orkiestrę (1950)
  • Trzy śpiewki na chór mieszany a cappella (1951)
  • Symfonia nr 1 (1952)
  • Suita preludiów na fortepian (1952)
  • Koncert na puzon i orkiestrę (1953)
  • Krasnoludki, miniatury dla dzieci na fortepian (1953)
  • Suita na 4 puzony (1953)
  • Symfonia nr 2 'Symfonia pieśni' na sopran, baryton, chór i orkiestrę (1953)
  • Sobótkowe śpiewki na chór mieszany a cappella (1954)
  • Sonatina na puzon i fortepian (1954)
  • Suita opolska na chór mieszany a cappella (1954)
  • Sonata na fortepian (1955)
  • Sinfonietta na 2 orkiestry smyczkowe (1956)
  • Serce nocy, cykl pieśni na baryton i fortepian do słów K. I. Gałczyńskiego (1956)
  • Oczy powietrza, cykl pieśni na sopran i fortepian do słów J. Przybosia (1957)
  • Musica concertante na orkiestrę (1958)
  • Epizody na smyczki i 3 grupy perkusyjne (1959)
  • Segmenti na orkiestrę (1960-61)
  • A piacere, propozycje na fortepian (1962-63)
  • Freski symfoniczne na orkiestrę (1963-64)
  • Continuum, sekstet na instrumenty perkusyjne (1965-66)
  • Niobe, muzyka do fragmentów poematu Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiegona 2 recytatorów, chór i orkiestrę (1966)
  • Forte e piano, muzyka na dwa fortepiany i orkiestrę (1967)
  • Poezje na sopran i orkiestrę kameralną (1968-69)
  • Dramatic Story na orkiestrę (1968-70)
  • Swinging Music na klarnet, puzon, wiolonczelę (lub kontrabas) i fortepian (1970)
  • Fantasmagoria na fortepian i perkusję (1970-71)
  • Fantasia elegiaca na organy i orkiestrę (1971-72)
  • Impromptu fantasque na flety proste, mandoliny, gitary, perkusję i fortepian (1973)
  • Ad libitum, 5 utworów na orkiestrę (1973-77)
  • Concerto alla cadenza per flauto a becco e orchestra (1974)
  • Arrangements na 1-4 flety proste (1975-76)
  • Pianophonie na fortepian, środki elektroniczne i orkiestrę (1976-78)

Muzyka filmowa[edytuj | edytuj kod]

Filmy fabularne[edytuj | edytuj kod]

Filmy dokumentalne[edytuj | edytuj kod]

  • Gimnastyka dla wszystkich, reż. Natalia Brzozowska (1946)
  • Pałace, reż. Natalia Brzozowska (1946)
  • Kopalnia, reż. Natalia Brzozowska (1947)
  • Szlembark, reż. Tadeusz Makarczyński (1948)
  • Akcja Narodów Zjednoczonych, reż. Eugeniusz Cękalski (1948)
  • Mały reportaż spod bieguna, reż. Jarosław Brzozowski(1959)
  • Z pradziejów Polski, reż. Edward Czurko (1960)

Filmy animowane[edytuj | edytuj kod]

  • Obrazki wiejskie, reż. Piotr Szpakowicz (1959)
  • Scherzo wiosenne, reż. Krzysztof Dębowski (1960)
  • Z paletą w puszczy, reż. Piotr Szpakowicz (1964)
  • Samotność, reż. Piotr Szpakowicz (1965)
  • 6, 5, 4, 3, 2, 1, reż. Krzysztof Dębowski (1966)
  • Cudowna broda szacha, reż. Bogdan Nowicki (1966)
  • Kot, reż. Piotr Szpakowicz (1966)
  • Koń, reż. Witold Giersz (1967)
  • Libido, reż. Anna Maliszewska (1967)
  • Tunel, reż. Stefan Szwakopf (1968)
  • Kompozytor i muza, reż. Zofia Oraczewska (1968)
  • Wspaniały marsz, reż. Witold Giersz (1969)
  • Przepis na zimę, reż. Anna Maliszewska (1969)
  • Kangury, reż. Zofia Oraczewska (1971)
  • Po drugiej stronie, reż. Zofia Oraczewska (1971)
  • Ślady, reż. Witold Giersz (1974)
  • Perpetuum mobile, reż. Krzysztof Dębowski (1974)
  • Krajobraz, reż. Piotr Szpakowicz (1976)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Renata Suchowiejko, Kazimierz Serocki, www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2018-07-10] (pol.).
  2. Tadeusz Marek, Grupa 49, „Muzyka” (nr 5–6), 1953.
  3. FilmPolski.pl, „FilmPolski” [dostęp 2018-07-10] (pol.).
  4. Teatr w Polsce - polski wortal teatralny, www.e-teatr.pl [dostęp 2018-07-10].
  5. Odznaczenia dla wybitnych twórców i działaczy kultury. „Dziennik Polski”. Nr 175 (9456), s. 2, 26 lipca 1974. 
  6. M.P. z 1954 r. Nr 105, poz. 1376.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bogusław Maciejewski, Twelve Polish Composers, London 1976.
  • Adrian Thomas, Polish music since Szymanowski, Cambridge University Press 2005, s. 61–65, 100–102, 147–158.
  • Tadeusz A. Zieliński, O twórczości Kazimierza Serockiego, Kraków 1985.
  • Tadeusz A. Zieliński, Postawa estetyczna Kazimierza Serockiego, w: Przemiany techniki dźwiękowej, stylu i estetyki w polskiej muzyce lat 70-tych, red. L. Polony, Kraków 1986, s. 137–46.
  • Maciej Ziółkowski, Inedita Kazimierza Serockiego, „Forum Muzykologiczne" 2011.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]