Wieża Zygmuntowska na Wawelu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wieży Katedry na Wawelu. Zobacz też: Wieża Zygmunta III Wazy Zamku Królewskiego na Wawelu.
Wieża Zygmuntowska
Obiekt zabytkowy nr rej. A-7 20.II.1933
Ilustracja
Widok wieży od zachodu, spod Bramy Wazów
Państwo  Polska
Miejscowość Wawel, Kraków
Ukończenie budowy XIV wiek
Ważniejsze przebudowy I połowa XVI wieku, 1899
Plan budynku
Plan budynku
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Wieża Zygmuntowska
Wieża Zygmuntowska
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Wieża Zygmuntowska
Wieża Zygmuntowska
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Wieża Zygmuntowska
Wieża Zygmuntowska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wieża Zygmuntowska
Wieża Zygmuntowska
Ziemia50°03′17,70″N 19°56′07,98″E/50,054917 19,935550

Wieża Zygmuntowska – wieża w Katedrze na Wawelu, druga co do wielkości, została wzniesiona w 1 połowie XIV wieku jako baszta obronna.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Do 1 ćwierci XV wieku była wieżą obronną wchodzącą w skład fortyfikacji wawelskich. Za rządów biskupa Wojciecha Jastrzębca przeszła na własność katedry wawelskiej wraz z przyległymi murami zostając włączona w obręb kościoła. Zawieszono w niej cztery katedralne dzwony i przekształcono w dzwonnicę. W XVI wieku wieżę podwyższono, aby móc zawiesić Dzwon Zygmunt. Powstała wówczas dębowa konstrukcja wsporcza, nie stykająca się z murami wieży, zachowana do dziś. W latach 1895-1899 prowadzono prace nad konserwacją wieży, którą przykryto nowym hełmem projektu Sławomira Odrzywolskiego. Hełm łączy w sobie elementy różnych stylów.

Dzwony[edytuj | edytuj kod]

Na wieży zawieszonych jest obecnie 5 dzwonów:

Nazwa Masa Średnica Ton uderzeniowy Rok odlania
Zygmunt ok. 11000 kg 242 cm g0 1520
Półzygmunt 6500 kg 189 cm d1 1463
Urban 3000 kg 167,5 cm h0 1757
Kardynał 3400 kg 160 cm es1 1455
Wacław 1800 kg 139 cm es1 1462

Dzwon Zygmunt[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Dzwon Zygmunt.

Dzwon Kardynał[edytuj | edytuj kod]

Odlany w roku 1455 z fundacji Kapituły Katedralnej i dedykowany kardynałowi Zbigniewowi Oleśnickiemu. Uszkodzony w XIX wieku przez oderwany fragment serca Dzwonu Zygmunt.

Dzwon Urban[edytuj | edytuj kod]

Ufundowany przez Kazimierza Wielkiego około roku 1364. Nazwany imieniem papieża Urbana V w dowód wdzięczności za jego zgodę na utworzenie Akademii Krakowskiej. Początkowo zawieszony w Niepołomicach, przeniesiony przez kardynała Zbigniewa Oleśnickiego na Wawel około roku 1450. Trzykrotnie przelewany, po raz ostatni w roku 1757.

Dzwon Stanisław[edytuj | edytuj kod]

Zwany również Tęczyński, Półzygmunt. Ufundowany w roku 1463 przez kasztelana krakowskiego Jana Tęczyńskiego w intencji zbawienia duszy jego zamordowanego brata Andrzeja. Do jego wykonania użyto materiału ze starszego dzwonu Nawoja. Nazwany imieniem świętego Stanisława, patrona katedry i Polski.

Dzwon Wacław[edytuj | edytuj kod]

Zwany też Głownik, Homicidalis. Odlany około roku 1460 z fundacji Kapituły Katedralnej i jej kanonika Jakuba z Sienna. Nazwany na cześć świętego Wacława, patrona Katedry. Nazwa Głownik przylgnęła do niego w 1462 roku, gdy bił podczas ścinania mieszczan skazanych za zabójstwo wojewody Andrzeja Tęczyńskiego.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]