World Trade Center (1973–2001)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Światowe Centrum Handlu[a]
World Trade Center
Ilustracja
Widok na wieże WTC w marcu 2001
Państwo  Stany Zjednoczone
Miejscowość Nowy Jork
Adres 180 Broadway
Architekt Minoru Yamasaki
Emery Roth & Sons
Wysokość całkowita WTC1: 526,3 m
Wysokość do dachu WTC1: 417,0 m
WTC2: 415,0 m
WTC7: 186,0 m
Kondygnacje WTC1, 2: 110
WTC3: 22
WTC4, 5: 9
WTC6: 8
WTC7: 47 WTC1
Powierzchnia użytkowa WTC1, 2: 400 tys. m²
WTC4, 5, 6: 50 tys. m²
WTC7: 170 000, Przekątna piętra (WTC1,2) 83 m m²
Rozpoczęcie budowy WTC1: sierpień 1968
WTC2: styczeń 1969
WTC3: 1980
WTC4, 5, 6: 1970
WTC7: 1983
Ukończenie budowy WTC1: 23 grudnia 1970
WTC2: 19 lipca 1971
WTC3: 1981
WTC4, 5, 6: 1975
WTC7: 1987
Zniszczono 11 września 2001
Właściciel Port Authority of New York and New Jersey
Położenie na mapie Manhattanu
Mapa lokalizacyjna Manhattanu
Światowe Centrum Handlu[a]
Światowe Centrum Handlu[a]
Położenie na mapie Nowego Jorku
Mapa lokalizacyjna Nowego Jorku
Światowe Centrum Handlu[a]
Światowe Centrum Handlu[a]
Położenie na mapie stanu Nowy Jork
Mapa lokalizacyjna stanu Nowy Jork
Światowe Centrum Handlu[a]
Światowe Centrum Handlu[a]
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych
Mapa lokalizacyjna Stanów Zjednoczonych
Światowe Centrum Handlu[a]
Światowe Centrum Handlu[a]
Ziemia40°42′42″N 74°00′45″W/40,711667 -74,012500
Strona internetowa

World Trade Center, WTC, Światowe Centrum Handlu[a] – kompleks siedmiu budynków w dzielnicy Lower Manhattan w Nowym Jorku, w tym Twin Towers (bliźniacze wieże), zaprojektowany przez amerykańskiego architekta japońskiego pochodzenia Minoru Yamasakiego, któremu pomagał Antonio Brittiochi. Budowa rozpoczęła się 5 sierpnia 1966, a oficjalne otwarcie nastąpiło 4 kwietnia 1973. W Światowym Centrum Handlu było zatrudnionych około 25 tysięcy osób. Zostało ono zniszczone 11 września 2001 roku w wyniku zamachu terrorystycznego przeprowadzonego przez Al-Ka’idę[3].

Twin Towers[edytuj | edytuj kod]

Bliźniacze wieże były głównymi częściami Światowego Centrum Handlu. Przez dwa lata od ukończenia były najwyższymi budynkami na świecie. Północna wieża mierzyła do dachu 417 metrów (wraz z masztem telewizyjnym 527 metrów), a południowa 415 metrów. Każda z wież liczyła 110 pięter, spośród których 8 tworzyło 4 dwupoziomowe piętra techniczne (7./8., 41./42., 75./76. i 108./109.). Na kondygnacjach 106 i 107 w WTC 1 znajdowała się najbardziej dochodowa restauracja w Stanach Zjednoczonych (Windows on the World), zaś w WTC 2 piętro 107 i dach były przeznaczone na tarasy widokowe (Top of the World). Obie wieże posiadały 23 windy ekspresowe, 72 windy strefowe oraz 3 windy serwisowe, czyli łącznie 98 dźwigów.

Każda wieża była podzielona na trzy strefy traktowane jak osobne budynki. Każda strefa posiadała osobny system wind, tak zwany BANK. W jednym BANK-u znajdowało się 6 wind.

Mapa rozmieszczenia budynków WTC
Mapa kompleksu WTC

Piętrami granicznymi każdej strefy były Sky Lobby (piętra przesiadkowe), znajdujące się na parterze, 44. piętrze i 78. piętrze. Windy ekspresowe kursowały jedynie między lobby (parter), a jednym ze Sky Lobby. Każdą z trzech stref obsługiwał niezależny system wind: piętra 0–20, piętra 21–60 z windami ekspresowymi na 44. piętrze oraz piętra 61–107 z windami ekspresowymi na 78. piętrze.

Przekrój rdzenia każdej z wież był prostokątem o wymiarach 26 × 40 metrów i powierzchni 1 040 metrów kwadratowych. Każdy z rdzeni składał się z 47 połączonych ze sobą kolumn zwężających się z każdym kolejnym piętrem, gdyż wraz z wysokością spada nacisk na podstawę (na przykład rozmiar kolumny CC501 u podstawy wynosił 558 × 1371mm, na 44. piętrze 482 × 1117 mm i na 78. piętrze 406 × 914 mm). W rdzeniu znajdowały się wszystkie windy i klatki schodowe (A, B, C). Jedno piętro wieży miało 3600 m², w tym 2560 m² powierzchni użytkowej, a cała wieża łącznie 256 000 m² powierzchni użytkowej. Całkowita powierzchnia użytkowa kompleksu wynosiła 1 393 500 m², co czyni go największym dotychczas zbudowanym.

W każdej wieży znajdowało się 136 375 litrów wody do codziennego użytku i zasilania zraszaczy przeciwpożarowych oraz pięć pomp umieszczonych na piętrach technicznych (B1, 7, 41, 75 oraz 108).

W 2000 roku w obu wieżach znajdowały się biura ponad 500 przedsiębiorstw zatrudniających tysiące osób.

Pożar w 1975[edytuj | edytuj kod]

13 lutego 1975 w wieży północnej World Trade Center (WTC 1) wybuchł pożar, który ugaszono w ciągu kilku godzin. Szkody były znaczne, ale nikt nie zginął.

Zamach w 1993[edytuj | edytuj kod]

26 lutego 1993 pod północną wieżą eksplodowała furgonetka wypełniona 700 kilogramami azotanu amonu i zaparkowana w podziemnym garażu. W wyniku zamachu zginęło 6 osób i ponad tysiąc zostało rannych lub poparzonych.

Zamach w 2001[edytuj | edytuj kod]

flame erupts from south tower seen from some distance away
Południowa wieża (za kulą ognia) tuż po uderzeniu samolotu lotu 175

11 września 2001 miał miejsce największy dotychczas zamach terrorystyczny. Dwa porwane samoloty pasażerskie Boeing 767, ze zbiornikami pełnymi paliwa, uderzyły w wieże o godzinie 8:46 i 9:03 czasu lokalnego. O 9:59 i 10:28 nastąpiło ich zawalenie się. W zamachu zginęły 2973 osoby (w tym 6 Polaków), z czego 1636 ciał zidentyfikowano. W zgliszczach wież odnaleziono paszporty[4] porywaczy samolotów.

Oprócz wież numer 1 i 2 spadające odłamy elewacji i kolumny rdzenia zmiażdżyły hotel Marriott (WTC3). Budynek WTC7 zawalił się kilka minut po godzinie 17. Poważnemu uszkodzeniu uległy pozostałe budynki kompleksu: WTC4, WTC5 oraz WTC6, a także wszystkie budynki z nim sąsiadujące: World Financial Center 3, Deutsche Bank Building, Winter Garden, 130 Liberty Street, 90 West Street, 140 West Street oraz pobliska cerkiew prawosławna.

Nowy kompleks[edytuj | edytuj kod]

Władze amerykańskie podjęły decyzję o nieodbudowywaniu bliźniaczych wież w ich poprzednim kształcie. Na ich miejscu do 2021 ma powstać nowy kompleks budynków, który będzie składał się z wież: 1 WTC o wysokości 541 metrów i 2 WTC o wysokości 410 metrów oraz 3 WTC, 4 WTC, 5 WTC i 7 WTC.

Pierwszym budynkiem nowo budowanego kompleksu jest 7 WTC, który został zbudowany w latach 2002–2006 i stoi na miejscu swego poprzednika (WTC7). Nowy kompleks składa się nie tylko z biurowców, lecz również z budynków fundacji upamiętniających zamach na WTC. Projekt zagospodarowania terenu opracował Daniel Libeskind.

Wiosną 2002 Lower Manhattan Development Corporation, agencja koordynująca rekonstrukcję WTC, ogłosiła międzynarodowy konkurs na pomnik upamiętniający zamach. W styczniu 2003 wybrano zwycięzcę: projekt Michaela Arada i Petera Walkera.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Często spotykana nazwa „Centrum Handlu Światowego” nie jest poprawna, gdyż World Trade Center oznacza tutaj world center of trade[1][2], a nie center of world trade.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]