Wytwórnia Filmów Oświatowych
Wytwórnia Filmów Oświatowych sp. z o.o. (WFO, Wytwórnia Filmów Oświatowych i Programów Edukacyjnych, WFOiPE) – polska wytwórnia filmowa, utworzona 1 stycznia 1950 w Łodzi[1][2]. Wytwórnia produkowała filmy krótkometrażowych, szkolne, instruktażowe oraz popularnonaukowe, przeznaczone dla masowego widza czasów Polski Ludowej.
Wytwórnia istnieje do dziś, a jej archiwalne materiały są systematycznie odnawiane i publikowane w Internecie. WFO, wraz ze stowarzyszeniem „Łódź Filmowa”, jest także właścicielem łódzkiego kina „Polonia”[potrzebny przypis].
W 2014 Wytwórnia została odznaczona Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[3].
Historia i dorobek
[edytuj | edytuj kod]WFO powstała wraz z zarządzeniem ministra kultury i sztuki, wchodzącym w życie z początkiem 1950 roku, przejmując kompetencje Działu Filmów Oświatowych należącego do Instytutu Filmowego w Łodzi, działającego od 13 listopada 1945 roku[2]. Od roku 1994 firma nosiła nazwę Wytwórnia Filmów Oświatowych i Programów Edukacyjnych, która z czasem (w 2012) została zarzucona na rzecz poprzedniej[2].
Filmy
[edytuj | edytuj kod]
Dorobek wytwórni stanowi ok. 5 tysięcy filmów, głównie oświatowych i dokumentalnych. WFO jest laureatem ponad 1200 nagród, zdobytych na krajowych i zagranicznych festiwalach filmowych[potrzebny przypis].
Pierwsze trofeum to Grand Prix w dziale filmów popularnonaukowych dla filmu Wieliczka w reżyserii Jarosława Brzozowskiego na I Festiwalu Filmowym w Cannes w roku 1946[4]. Niektóre filmy uzyskały po kilkanaście nagród i wyróżnień na najbardziej liczących się festiwalach, np.:
- Hokej i Olimpiada Bogdana Dziworskiego,
- Szczurołap Andrzeja Czarneckiego,
- Bykowi chwała Andrzeja Papuzińskiego,
- Nienormalni Jacka Bławuta,
- Usłyszcie mój krzyk Macieja Drygasa.
Ten ostatni film zdobył w roku 1991 Europejską Nagrodę Filmową[5].
Współtwórcy i współpracownicy
[edytuj | edytuj kod]Filmy przyrodnicze dla WFO tworzyli m.in.: Józef Arkusz, Bolesław Bączyński, Aleksandra Jaskólska, Stanisław Kokesz, Karol Marczak, Włodzimierz Puchalski, Remigiusz Ronikier, Ryszard Wyrzykowski.
Filmy edukacyjne na tematy związane ze sztuką dla WFO realizowali m.in. tacy reżyserzy jak: Zbigniew Bochenek, Jarosław Brzozowski, Andrzej Czulda, Krystyna Dobrowolska, Grzegorz Dubowski, Konstanty Gordon, Stanisław Grabowski, Bohdan Mościcki, Kazimierz Mucha, Andrzej Papuziński, Andrzej Różycki, Jadwiga Żukowska, Witold Żukowski.
Z wytwórnią swoje pierwsze filmy realizowali twórcy, którzy później odnieśli sukcesy w polskim filmie fabularnym, między innymi:
- w latach 50.: Wojciech Jerzy Has, Stanisław Lenartowicz, Janusz Nasfeter;
- w latach 60.: Antoni Krauze, Grzegorz Królikiewicz, Krzysztof Zanussi;
- w latach 70.: Piotr Andrejew, Andrzej Barański, Marek Koterski, Juliusz Machulski, Piotr Szulkin, Leszek Wosiewicz;
- w latach 80.: Jan Jakub Kolski, Łukasz Wylężałek.
Wśród operatorów filmowych współpracujących z wytwórnią można wymienić m.in.: Wit Dąbal, Jolanta Dylewska, Bogdan Dziworski, Paweł Edelman, Ryszard Lenczewski, Krzysztof Ptak, Zbigniew Rybczyński, Piotr Sobociński, Jerzy Zieliński.
W wytwórni pracował również fotograf Powstania Warszawskiego – Eugeniusz Haneman.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Zarządzenie Ministra Kultury i Sztuki z dnia 29 grudnia 1949 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą: „Wytwórnia Filmów Oświatowych” (M.P. z 1950 r. Nr 10, poz. 98).
- ↑ a b c Wytwórnia Filmów Oświatowych w bazie filmpolski.pl
- ↑ Lista laureatów Medalu Zasłużony Kulturze Gloria Artis [online], gov.pl, 15 grudnia 2025 [dostęp 2026-03-11].
- ↑ Nagrody otrzymane przez Jarosława Brzozowskiego [online], Filmweb (pol.).
- ↑ Laureaci nagrody Felixa z roku 1991. European Film Academy. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-08)].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Lista filmów [online], Wytwórnia Filmów Oświatowych [dostęp 2025-10-23] (pol.).
- Wytwórnia Filmów Oświatowych [online], Wytwórnia Filmów Oświatowych [dostęp 2025-10-23] (pol.).