Zalew Sulejowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zalew Sulejowski
Ilustracja
Państwo  Polska
Rzeka Pilica
Data budowy 1969–1974
Data uruchomienia 1974
Typ zapory betonowo-ziemna
Pojemność całkowita 95 mln m³
Powierzchnia 27 km²
Wysokość zapory 16 m
Głębokość 3,3 m
Funkcja retencyjna, energetyczna, rekreacyjna
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Zalew Sulejowski
Zalew Sulejowski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zalew Sulejowski
Zalew Sulejowski
Ziemia51°26′00″N 19°55′25″E/51,433333 19,923611
Jedna ze śluz zapory wodnej

Zalew Sulejowski (Zbiornik Sulejowski, Jezioro Sulejowskie) – sztucznie utworzony zbiornik wodny o powierzchni 27 km² położony w województwie łódzkim. Oddalony 7 km od 60-tysięcznego Tomaszowa Mazowieckiego, 57 od Łodzi i 107 od Warszawy. 10 km od trasy ekspresowej S8

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zalew powstał w latach 1969–1974 w wyniku przegrodzenia rzeki Pilicy w okolicy miejscowości Smardzewice, na jej 139 kilometrze od ujścia, na granicy ówczesnych województw łódzkiego i kieleckiego. Powstała tam betonowo-ziemna zapora o długości 1200 m i wysokości 16 m, która przyczyniła się do powstania zbiornika o powierzchni 2700 ha. Linia brzegowa zbiornika wynosi 58 km, z czego 11 km znajduje się na terenie gminy Wolbórz. Zasilany jest przez dwie rzeki: Pilicę i Luciążę

Główne źródło wody dla Łodzi[edytuj | edytuj kod]

Zalew Sulejowski budowano z myślą o Łodzi

O budowie zalewu na Pilicy w okolicach Sulejowa zaczęto myśleć w połowie lat 60-tych XX wieku. Istniejące ujęcia zlokalizowane w Łodzi i jej obrębie oraz w Tomaszowie Mazowieckim przestały zaspokajać potrzeby mieszkańców i przemysłu. Doszło nawet do racjonowania wody.

Hasło: „Woda dla Łodzi” widniało na transparentach przy budowie tamy spiętrzającej Pilicę i przy karczowaniu terenów przewidzianych do zalania. Nowo budowane jezioro zaporowe połączono z Łodzią potężnym rurociągiem. Początkowy jego odcinek, prowadzący do stacji uzdatniania w Kalinku, to stalowa rura o długości 36,6km i średnicy 1,60 m. Jeszcze potężniejszy jest jego pozostały odcinek, łączący Kalinko ze zbiornikami i przepompownią na Chojnach. Ma on bowiem średnicę aż 2,20 metra[1][2][3]

Wydajność w czasach największego poboru

W chwili oddania do użytku Zalew Sulejowski był największym akwenem w środkowej Polsce. W 1977 roku Wodociąg Sulejowski osiągnął zdolność produkcyjną blisko 258 tys.m3 wody na dobę – była to największa zdolność produkcyjna jednego systemu wodociągowego w historii wodociągów łódzkich nie osiągnięta nigdy potem. Dla porównania, stanowiła ona niemalże 2,5-krotność obecnej produkcji ZWiK Sp. z o.o. Natomiast w tamtych czasach zużycie wody w Łodzi było tak wielkie, że planowano wybudowanie jeszcze drugiej nitki Wodociągu Sulejów-Łódź, która mogła podwoić jego możliwości produkcyjne. W związku z upadkiem przemysłu lekkiego Łodzi inwestycji zaniechano[4].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Zalew znajduje się w granicach Sulejowskiego Parku Krajobrazowego, który należy zespołu Nadpilicznych Parków Krajobrazowych.

Zalew posiada wyznaczone strefy ochronne:

  • bezpośrednią, obejmującą ujęcie wody w Bronisławowie
  • pośrednią, obejmującą pas wokół zbiornika o szerokości 400 m od linii brzegowej.

W zalewie występuje wiele gatunków ryb[5], dominujące to: płoć, leszcz, karp, amur, krąp, okoń, sum, sandacz i szczupak.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe parametry Zalewu Sulejowskiego[6]:

  • długość 17,1 km,
  • maksymalna szerokość 2,1 km,
  • średnia szerokość 1,5 km,
  • średnia głębokość 3,3 m,
  • maksymalna głębokość 11 m,
  • długość linii brzegowej 58 km,
  • powierzchnia ok. 27 km²,
  • pojemność użytkowa 61 mln m³
  • pojemność maksymalna 75 mln m³
  • powierzchnia zlewni 4900 km².

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Oprócz funkcji retencyjnej i energetycznej zbiornik wykorzystywany jest do hodowli ryb, ochrony przeciwpowodziowej oraz do celów rekreacyjnych[7] Umożliwia uprawianie sportów wodnych, głównie żeglarstwa, kajakarstwa i windsurfingu. W związku z faktem, że obiekt jest celem weekenodych wycieczek wielu mieszkańców Łodzi i Warszawy nad Zalewem powstały liczne ośrodki wypoczynkowe i kilka portów jachtowych. W ostatnich latach przekształcono kilka z nich w centra szkoleniowe dla większych firm[8][9][10]

W kulturze popularnej[edytuj | edytuj kod]

Kręcono tutaj scenę zabójstwa (eksplozja samolotu), jedengo z bohaterów filmu „Trójkąt bermudzki” w reżyserii Wojciecha Wójcika[11][12]

Nad Zalewem Sulejowskim nagrywany był również teledysk do piosenki Artura Andrusa pt. Królowa nadbałtyckich raf[13][14].

Katastrofa lotnicza z 1982 roku[edytuj | edytuj kod]

W lutym 1982 roku o tamę na Zalewie rozbił się samolot wojskowy Iskra. Pilot zdążył się katapultować i szczęśliwie wylądował w pobliskim porcie. Zginął w 2008 roku w katastrofie samolotu wojskowego CASA w Mirosławcu[15]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Łódź wierci sięgającą 600 metrów w głąb studnię. Zastąpi ona jedno z najstarszych ujęć [SZCZEGÓŁY+DAWKA HISTORII] – lodz.eskainfo.pl, „ESKA Info” [dostęp 2018-06-03].
  2. Witryny, Nowe ujęcia wód podziemnych w Bronisławowie – Archiwum aktualności (2004-12) – Zakład Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Łodzi, www.zwik.lodz.pl [dostęp 2018-06-03].
  3. W Łodzi będzie wiercona nowa studnia głębinowa, która sięgnie ponad 600 metrów w głąb ziemi, Urząd Miasta Łodzi [dostęp 2018-06-03] (pol.).
  4. Witryny, Nowe ujęcia wód podziemnych w Bronisławowie – Archiwum aktualności (2004-12) – Zakład Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Łodzi, www.zwik.lodz.pl [dostęp 2018-06-06].
  5. Tomaszów Mazowiecki: Olbrzym z Zalewu Sulejowskiego, „NaszTomaszow.pl” [dostęp 2018-06-03] (pol.).
  6. Szymon Halewski (Squiz), Zbiornik Wodny Sulejów na Pilicy, warszawa.rzgw.gov.pl [dostęp 2018-06-03] (pol.).
  7. Cezary Śliwiński (Squiz), Rozwój gospodarki turystycznej w oparciu o wykorzystanie walorów krajobrazowych w celu zagospodarowania turystyczno-rekreacyjnego terenu nad Zalewem Sulejowskim w miejscowości Smardzewice, warszawa.rzgw.gov.pl [dostęp 2018-06-03] (pol.).
  8. Katarzyna Renkiel, Park linowy w Bronisławowie czeka na amatorów czynnego wypoczynku, „piotrkowtrybunalski.naszemiasto.pl”, 15 lipca 2011 [dostęp 2018-06-03] (pol.).
  9. Hotel Centrum Molo nad Zalewem Sulejowskim, centrummolo.pl [dostęp 2018-06-03] (pol.).
  10. Hotel Magellan*** w Bronisławowie. Widok z lotu ptaka. Zdjęcia lotnicze.. NetYou.pl 2014-06-28.
  11. FilmPolski.pl, „FilmPolski” [dostęp 2018-06-03] (pol.).
  12. Trójkąt bermudzki | Łódzkie Filmowy Region, filmowelodzkie.pl [dostęp 2018-06-03].
  13. Wola, Pił w Spale, kręcił nad zalewem. Artur Andrus polubił okolice Tomaszowa, „tomaszowmazowiecki.naszemiasto.pl”, 26 lipca 2012 [dostęp 2018-06-03] (pol.).
  14. Artur Andrus – Królowa nadbałtyckich raf (official video). Mystic Production TV 2012-07-25.
  15. Tomaszowski Informator Tygodniowy, pajpress.com.pl [dostęp 2018-06-04].