Zamek Bierzgłowski (centrum kultury)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zamek Bierzgłowski
Symbol zabytku nr rej. A/575 z 4 kwietnia 1930, 16 października 1957
Ilustracja
Fragment zamku widziany z jego dziedzińca
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Miejscowość Zamek Bierzgłowski
Typ budynku centrum kultury
Styl architektoniczny gotyk, neogotyk
Kondygnacje 3
Rozpoczęcie budowy 1270
Ukończenie budowy 1305
Ważniejsze przebudowy 1860
Plan budynku
Plan budynku
Położenie na mapie gminy Łubianka
Mapa konturowa gminy Łubianka, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Zamek Bierzgłowski”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Zamek Bierzgłowski”
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Zamek Bierzgłowski”
Położenie na mapie powiatu toruńskiego
Mapa konturowa powiatu toruńskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Zamek Bierzgłowski”
Ziemia53°06′19″N 18°27′53″E/53,105278 18,464722
Strona internetowa

Zamek Bierzgłowski – dawny zamek krzyżacki, obecnie centrum kultury diecezji toruńskiej.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Zamek znajduje się w powiecie toruńskim, w gminie Łubianka, we wsi Zamek Bierzgłowski, ok. 10 km na północny zachód od Torunia[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Lata 1270–1920[edytuj | edytuj kod]

Zamek powstał w latach 1270–1305 na północnym stoku pradoliny Wisły w miejscu wcześniejszego grodu z 1260 roku, zniszczonego przez Litwinów w 1263 roku. Pierwszym komturem był Arnold Kropf, który pełnił tą funkcję w l. 1270-1276[2]. W latach 1386–1415 zamek ten był siedzibą komturów bierzgłowskich. Podczas wojny trzynastoletniej w lutym w 1454 roku zamek został zajęty przez wojska Związku Pruskiego i stał się siedzibą administracyjną prokuratora krzyżackiego. W latach 1474–1840 był on własnością władz Torunia. Po pożarze, który miał miejsce w 1522 roku, zamek popadł w ruinę. Od 1840 roku, kiedy to przeszedł w prywatne ręce, odbudowano skrzydło południowo-zachodnie i wieżę bramną. 3 listopada 1908 roku w odbudowanych budynkach wybuchł kolejny dotkliwy pożar, który zniszczył pokrycie dachowe. W 1911 roku przeprowadzono rekonstrukcję według projektu Conrada Steinbrechta[3][4][5].

1920–1945[edytuj | edytuj kod]

W 1929 roku zamek został wydzierżawiony przez bpa chełmińskiego Stanisława Okoniewskiego, który w 1933 roku kupił go na potrzeby diecezji. W 1936 roku w obecności prymasa Augusta Hlonda, wojewody Władysława Raczkiewicza, generałów Bortnowskiego i Wiktor Thommée, a także prezydenta ToruniaLeona Raszei dokonano na terenie zamku otwarcia Domu Rekolekcyjnego[6][7].

Od 1945[edytuj | edytuj kod]

W latach 1945–1992 w zamku mieścił się Zakład Opieki Społecznej. W latach 1946-1950 mieszkał tu biskup łucki Adolf Piotr Szelążek, wygnany przez władze radzieckie ze swej diecezji na Wołyniu, wcielonej do ZSRR[8]. 1 września 2001 roku rozpoczęło działalność Diecezjalne Centrum Kultury, którego dyrektorem został ks. Piotr Rutkowski. Od czasu ponownego przejęcia budynku przez władze kościelne w 1992 roku trwa jego rewitalizacja. W 2010 roku odrestaurowano m.in. kaplicę zamkową[9][10][11][12].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Zamek składa się z zamku głównego (siedziby komtura), pełniącego funkcje gospodarcze przedzamcza oraz wieży bramnej. Zamek główny (wysoki) jest dwuskrzydłowy (refektarz i kapitularz), dwa jego boki są zamknięte kamienno-ceglanymi murami w nieregularny czworobok. Wjazd do zamku wysokiego odbywał się przez bramę w murze obwodowym. Od wschodu, południa i zachodu zamek otoczony jest fosą (obecnie suchą), od strony północnej znajduje się przedzamcze, na terenie którego znajduje się przebudowany w XIX wieku budynek gospodarczy z XIV wieku oraz dwa późniejsze budynki. Przedzamcze jest otoczone kamiennym murem, w którym od północy znajduje się główna brama wjazdowa z neogotyckim szczytem, a w narożu północno-zachodnim baszta[13].

W murze północnym zamku wysokiego znajduje się, pochodzący z około 1300 roku, portal z ceramicznym trójpolowym tympanonem o niepewnej ikonografii (postać jeźdźca na koniu, której towarzyszą 2 rycerze). Ta najstarsza zachowana rzeźba na terenie Prus zaliczana jest przez niektórych historyków do najcenniejszych dzieł ceramicznej plastyki średniowiecznej Europy[14].

W 1930 roku (ponownie 1957 roku) zamek został wpisany do rejestru zabytków[15].

Komturzy bierzgłowscy[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Komturzy bierzgłowscy.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Super User, Kontakt, www.zamekbierzglowski.eu [dostęp 2018-02-03] (pol.).
  2. Maciej Kulesza: Zamek Bierzgłowski. Budowla krzyżacka w doskonałym stanie. 2021-07-09. [dostęp 2021-07-13].
  3. Super User, Historia, www.zamekbierzglowski.eu [dostęp 2018-02-03] (pol.).
  4. Redaktor 2, Zamek Bierzgłowski (gm. Łubianka, pow. toruński), nasze.kujawsko-pomorskie.pl [dostęp 2018-02-03] (ang.).
  5. W Zamku Bierzgłowskim – relacja, zdjęcia, mapa wycieczki Polskie Szlaki, www.polskieszlaki.pl [dostęp 2018-02-03] (pol.).
  6. Dariusz Sitko, Zerojeden, Bierzgłowo – Zamek w Bierzgłowie, www.zamki.pl [dostęp 2018-02-03].!!!
  7. Anna Sikorska, Zamek w Zamku Bierzgłowskim, www.odznaka.kuj-pom.bydgoszcz.pttk.pl [dostęp 2018-02-03].
  8. Hiacynta, Zamek Bierzgłowski, www.biskupszelazek.pl [dostęp 2018-02-03] (pol.).
  9. Twoje-Miasto Sp., Sługa Boży bp Adolf Piotr Szelążek (1865-1950), diecezja-torun.pl [dostęp 2018-02-03] (pol.).
  10. LB, Rycerski weekend w Zamku Bierzgłowskim. 500 lat historii w nocnej scenerii, „nowosci.com.pl” [dostęp 2018-02-03] (pol.).
  11. Diecezjalne Centrum Kultury w Zamku Bierzgłowskim, „niedziela.pl” [dostęp 2018-02-03] (ang.).
  12. Zamek Bierzgłowski dzisiaj, „niedziela.pl” [dostęp 2018-02-03] (ang.).
  13. JW Web Development, Toruń, Atrakcje Torunia, Przewodnik po Toruniu, Zwiedzanie Torunia z przewodnikiem, Przewodnicy miejscy Toruń przewodnik miejski Informacja turystyczna, Zabytki Torunia i kujawsko-pomorskiego, Muzea, Historia, Pierniki toruńskie, Twierdza Toruń, www.turystyka.torun.pl [dostęp 2018-02-03] (pol.).
  14. Zamek Krzyżacki w Zamku Bierzgłowskim [dostęp 2018-02-03] (pol.).
  15. Konserwator – Rejestr zabytków nieruchomych, www.torun.wkz.gov.pl [dostęp 2017-05-30] (ang.).