Diecezja toruńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Diecezja toruńska
Ilustracja
Katedra św. Jana Chrzciciela
i św. Jana Ewangelisty w Toruniu
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Siedziba POL Toruń COA.svg Toruń
ul. Łazienna 18,
87-100 Toruń
Data powołania 25 marca 1992
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Metropolia gdańska
Katedra toruńska
Biskup diecezjalny Wiesław Śmigiel
Biskup pomocniczy Józef Szamocki
Biskup senior Andrzej Suski
Dane statystyczne (2017[1])
Liczba wiernych
• procent wiernych
573.801
94,6
Liczba kapłanów
• w tym diecezjalnych
• w tym zakonnych
509
418
91
Liczba osób zakonnych 275
Liczba dekanatów 24
Liczba parafii 196
Liczba klasztorów 37
Powierzchnia 5.427 km²
Położenie na mapie
Położenie na mapie
Strona internetowa
Matka Boża Nieustającej Pomocy, główna patronka diecezji toruńskiej
Błogosławiony Stefan Wincenty Frelichowski, jeden z patronów diecezji toruńskiej
Klasztor Zgromadzenia sióstr Świętego Wincentego a Paulo w Chełmnie
Tablica znajdująca się na lotnisku Aeroklubu Pomorskiego upamiętniająca wizytę Jana Pawła II w dniu 7 czerwca 1999 roku w Toruniu

Diecezja toruńska (łac. Dioecesis Thoruniensis) – jedna z trzech diecezji obrządku łacińskiego metropolii gdańskiej w Polsce.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Diecezja toruńska została ustanowiona 25 marca 1992 roku przez papieża Jana Pawła II bullą „Totus Tuus Poloniae populus”. Powstała ona z dużej części dawnej diecezji chełmińskiej, erygowanej przez papieża Innocentego IV 29 lipca 1243 roku oraz z jednego dekanatu archidiecezji gnieźnieńskiej[2][3].

Pierwszym biskupem toruńskim został ówczesny biskup pomocniczy płocki Andrzej Suski, a jego ingres do katedry odbył się 31 maja 1992 roku[4].

Bazyliką katedralną stał się najstarszy kościół Torunia, pochodzący z XIV wieku, pw. św. św. Janów. Pierwotnie pełnił on funkcję kościoła parafialnego dla Starego Miasta. W 1935 roku podniesiony do rangi bazyliki mniejszej przez papieża Piusa XI[5].

Patronką diecezji toruńskiej została Matka Boża Nieustającej Pomocy, która od 1962 roku patronowała także byłej diecezji chełmińskiej. Jej cudowny wizerunek znajduje się w diecezjalnym sanktuarium na Bielanach w Toruniu, gdzie posługę sprawują ojcowie redemptoryści[6].

Ważnym wydarzeniem w historii diecezji toruńskiej była mająca miejsce 7 czerwca 1999 roku wizyta papieża Jana Pawła II w Toruniu, podczas której nawiedził katedrę św. św. Janów, w Auli UMK spotkał się z przedstawicielami polskiej nauki, na terenie lotniska odprawił nabożeństwo czerwcowe oraz dokonał beatyfikacji ks. Stefana Wincentego Frelichowskiego[7].

11 listopada 2017 roku papież Franciszek przyjął rezygnację ks. bp Andrzeja Suskiego z posługi biskupa toruńskiego. Tym samym mianował biskupem toruńskim dotychczasowego biskupa pomocniczego diecezji pelplińskiej Wiesława Śmigla. Jego kanoniczne objęcie diecezji miało miejsce 8 grudnia 2017 roku, zaś ingres do bazyliki katedralnej św. św. Janów odbył się 10 grudnia tegoż roku[8][9].

Instytucje diecezjalne[edytuj | edytuj kod]

Toruń[edytuj | edytuj kod]

Przysiek[edytuj | edytuj kod]

Górsk[edytuj | edytuj kod]

  • Centrum Edukacji Młodzieży im. ks. Jerzego Popiełuszki[15] 

Zamek Bierzgłowski[edytuj | edytuj kod]

Biskupi[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Biskupi toruńscy.

Główne świątynie[edytuj | edytuj kod]

Kościoły diecezjalne[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Nazwa Historia Miasto
602949 Toruń Katedra Jana Chrzciciela 01.JPG Bazylika katedralna św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty Kościół pochodzi z początków XIII wieku. W latach 1530-1583 służył protestantom, a przez następne 13 lat użytkowany był wspólnie przez katolików i protestantów. W 1596 roku kościół przejmują jezuici i w ich posiadaniu świątynia jest do 1772 roku, kiedy to gospodarzem świątyni stają się księża diecezjalni. Od 1935 roku ma ona tytuł bazyliki mniejszej, a od 1992 roku jest katedrą diecezji toruńskiej[16]. Toruń
Bazylika konkatedralna św. Trójcy w Chełmży.jpg Bazylika Konkatedralna Świętej Trójcy Kościół pochodzi z początków XIII wieku. W latach 1251 - 1821 był on katedrą diecezji chełmińskiej. Od 1982 roku ma tytuł bazyliki mniejszej, a od 1994 roku jest konkatedrą diecezji toruńskiej[17]. Chełmża
Nowe Miasto Lubawskie, kościół św. Tomasza (1).jpg Bazylika Mniejsza św. Tomasza Apostoła Kościół pochodzi z początku XIV wieku. Od 1971 roku ma tytuł bazyliki mniejszej[18]. Nowe Miasto Lubawskie
Kościół św Mikołaja w Grudziądzu.jpg Bazylika Mniejsza św. Mikołaja Kościół pochodzi z początku XIV wieku. Od 2010 roku ma tytuł bazyliki mniejszej[19]. Grudziądz

Kościoły garnizonowe[edytuj | edytuj kod]

Kościół akademicki[edytuj | edytuj kod]

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Diecezja obejmuje teren 5427 km2, który zamieszkuje 617 694 mieszkańców. Podzielona jest ona na trzy rejony: brodnicki, grudziądzki i toruński, na które składają się 24 dekanaty ze 196 parafiami[20].

Mapa diecezji[edytuj | edytuj kod]

Mapa diecezja torunska beax.jpg

Dekanaty[edytuj | edytuj kod]

Rejon brodnicki[edytuj | edytuj kod]

Rejon grudziądzki[edytuj | edytuj kod]

Rejon toruński[edytuj | edytuj kod]

Miasta diecezji[edytuj | edytuj kod]

Miasta znajdujące się na terenie diecezji toruńskiej
herb miasto ludność dekanat województwo powiat
POL Toruń COA.svg Toruń 202 591 Toruń I
Toruń II
Toruń III
Toruń IV
kujawsko-pomorskie toruński
POL Grudziądz COA.svg Grudziądz 96 111 Grudziądz I
Grudziądz II
kujawsko-pomorskie grudziądzki
POL Brodnica COA.svg Brodnica 28 471 Brodnica kujawsko-pomorskie brodnicki
POL Działdowo COA.svg Działdowo 21 619 Działdowo warmińsko-mazurskie działdowski
POL Chełmno COA.svg Chełmno 20 622 Chełmno kujawsko-pomorskie chełmiński
POL Chełmża COA.svg Chełmża 14 965 Chełmża kujawsko-pomorskie toruński
POL Wąbrzeźno COA.svg Wąbrzeźno 13 877 Wąbrzeźno kujawsko-pomorskie wąbrzeski
POL Nowe Miasto Lubawskie COA.svg Nowe Miasto Lubawskie 11 230 Nowe Miasto Lubawskie warmińsko-mazurskie nowomiejski
Herb Lubawa.jpg Lubawa 10 124 Lubawa warmińsko-mazurskie lubawski
Herb Lidzbarski.svg Lidzbark 8 217 Lidzbark Welski warmińsko-mazurskie działdowski
POL Kowalewo Pomorskie COA.svg Kowalewo Pomorskie 4 115 Kowalewo Pomorskie kujawsko-pomorskie golubsko-dobrzyński
POL Jabłonowo Pomorskie COA.svg Jabłonowo Pomorskie 3 645 Jabłonowo Pomorskie kujawsko-pomorskie brodnicki
POL Łasin COA.svg Łasin 3 271 Łasin kujawsko-pomorskie grudziądzki
POL Golub-Dobrzyń COA.svg Golub 1 887 (Golub) Golub kujawsko-pomorskie golubsko-dobrzyński
POL Radzyń Chełmiński COA.svg Radzyń Chełmiński 1 878 Radzyń Chełmiński kujawsko-pomorskie grudziądzki

Sanktuaria[edytuj | edytuj kod]

Rejon brodnicki[edytuj | edytuj kod]

Rejon grudziądzki[edytuj | edytuj kod]

Rejon toruński[edytuj | edytuj kod]

Patroni[edytuj | edytuj kod]

Błogosławieni związani z diecezją toruńską[22]:

Główna patronka[edytuj | edytuj kod]

Drugorzędni[edytuj | edytuj kod]

Słudzy Boży diecezji[edytuj | edytuj kod]

Zakony[edytuj | edytuj kod]

Męskie[edytuj | edytuj kod]

Rejon brodnicki Rejon grudziądzki Rejon toruński

Żeńskie[edytuj | edytuj kod]

Rejon brodnicki Rejon grudziądzki Rejon toruński

Statystyka[edytuj | edytuj kod]

Liczba nowo wyświęconych kapłanów w diecezji toruńskiej w latach 1992-2018[26][27][28][29][30][31][32][33][34][35][36][37]:

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Wybrane kościoły z terenu diecezji toruńskiej

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Konferencja Episkopatu Polski, Informator 2017, Biblos 2017, ​ISBN 978-83-7793-478-4
  2. Sekretarz Przewodniczącego KEP, Diecezje | Konferencja Episkopatu Polski, episkopat.pl [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  3. Twoje-Miasto Sp., Diecezja Toruńska, diecezja-torun.pl [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  4. Twoje-Miasto Sp., Biskupi Toruńscy, diecezja-torun.pl [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  5. JW Web Development, Toruń, Atrakcje Torunia, Przewodnik po Toruniu, Zwiedzanie Torunia z przewodnikiem, Przewodnicy miejscy Toruń przewodnik miejski Informacja turystyczna, Zabytki Torunia i kujawsko-pomorskiego, Muzea, Historia, Pierniki toruńskie, Twierdza Toruń, www.turystyka.torun.pl [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  6. Sanktuarium Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Toruniu, www.jozeftorun.pl [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  7. Twoje-Miasto Sp., Wywiad z bpem Andrzejem Suskim, diecezja-torun.pl [dostęp 2017-11-16] (pol.).
  8. Nowy biskup toruński, „gosc.pl”, 11 listopada 2017 [dostęp 2017-12-29].
  9. Nowy biskup toruński. Ingres bp. Wiesława Śmigla do katedry w Toruniu [zdjęcia] - pomorska.pl, „- pomorska.pl” [dostęp 2017-12-29] (pol.).
  10. Twoje-Miasto Sp., Studium Muzyki Kościelnej Diecezji Toruńskiej, diecezja-torun.pl [dostęp 2017-10-19] (pol.).
  11. Ustanowienie Diecezjalnego Ośrodka Katechumenalnego, www.jozeftorun.pl [dostęp 2017-10-19] (pol.).
  12. Twoje-Miasto Sp., Spotkanie parlamentarzystów i samorządowców, diecezja-torun.pl [dostęp 2018-09-09] (pol.).
  13. Twoje-Miasto Sp., Wydawnictwo Diecezjalne, diecezja-torun.pl [dostęp 2017-03-27] (pol.).
  14. Toruń: Ośrodek formacji diakonów stałych, „info.wiara.pl” [dostęp 2016-11-29].
  15. Poświęcenie i otwarcie Centrum Edukacji Młodzieży im. ks. Jerzego Popiełuszki w Górsku | Życie Zakonne, www.zyciezakonne.pl [dostęp 2017-10-20] (pol.).
  16. http://www.katedratorun.pl/historia-katedry/
  17. Konkatedra Świętej Trójcy w Chełmży | Przewodnik Wiki | FANDOM powered by Wikia, pl.przewodnik.wikia.com [dostęp 2018-11-29] (pol.).
  18. Bazylika Mniejsza św. Tomasza Apostoła w Nowym Mieście Lubawskim – LEKSYKON KULTURY WARMII I MAZUR, leksykonkultury.ceik.eu [dostęp 2018-11-28] (pol.).
  19. Bazylika Kolegiacka św. Mikołaja Bpa w Grudziądzu, bazylika-grudziadz.pl [dostęp 2018-11-28].
  20. Katolicka Agencja Informacyjna, KAI, Diecezja toruńska: bp Suski erygował nową parafię - ekai.pl, ekai.pl [dostęp 2016-11-14].
  21. Twoje-Miasto Sp., Konsekracja toruńskiej świątyni z legatem papieskim, diecezja-torun.pl [dostęp 2016-05-19].
  22. W Toruniu odbyły się uroczystości 50. rocznicy koronacji obrazu MB Nieustającej Pomocy, „Prowincja Warszawska Redemptorystów”, 1 października 2017 [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  23. Nowa wspólnota redemptorystów w Toruniu, „Prowincja Warszawska Redemptorystów”, 24 października 2017 [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  24. Twoje-Miasto Sp., Św. Jan Bosko w Toruniu, diecezja-torun.pl [dostęp 2018-01-30] (pol.).
  25. zakony i zgromadzenia (pol.). diecezja-torun.pl.
  26. Święcenia kapłańskie, diecezja-torun.pl [dostęp 2019-01-02].
  27. Diecezja toruńska ma czterech nowych kapłanów, diecezja-torun.pl [dostęp 2019-01-02].
  28. Święcenia kapłańskie, diecezja-torun.pl [dostęp 2019-01-02].
  29. Archiwalna strona Domowego Kościoła Toruń » Blog Archive » Święcenia kapłańskie w naszej diecezji [dostęp 2019-01-02] (pol.).
  30. Neoprezbiterzy Anno Domini 2010, niedziela.pl [dostęp 2019-01-02] (pol.).
  31. Neoprezbiterzy Diecezji Toruńskiej A. D. 2003, niedziela.pl [dostęp 2019-01-02] (pol.).
  32. Neoprezbiterzy Diecezji Toruńskiej A.D. 2005, niedziela.pl [dostęp 2019-01-02] (pol.).
  33. Neoprezbiterzy Diecezji Toruńskiej A. D. 2004, niedziela.pl [dostęp 2019-01-02] (pol.).
  34. Święcenia kapłańskie 2007 w diecezji toruńskiej, niedziela.pl [dostęp 2019-01-04] (pol.).
  35. Neoprezbiterzy Diecezji Toruńskiej, niedziela.pl [dostęp 2019-01-04] (pol.).
  36. Święcenia kapłańskie 2008, niedziela.pl [dostęp 2019-01-04] (pol.).
  37. Święcenia kapłańskie 2019, diecezja-torun.pl [dostęp 2019-06-25].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]