Diecezja toruńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Diecezja toruńska
łac. Dioecesis Thoruniensis
Ilustracja
Bazylika katedralna świętych Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty w Toruniu
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Siedziba POL Toruń COA.svg Toruń
ul. Łazienna 18,
87–100 Toruń
Data powołania 25 marca 1992
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Metropolia Gdańska
Katedra Toruńska
Biskup diecezjalny Wiesław Śmigiel
Biskup pomocniczy Józef Szamocki
Biskup senior Andrzej Suski
Dane statystyczne (2020[1])
Liczba wiernych 575 420 tys.
Liczba kapłanów
• w tym diecezjalnych
• w tym zakonnych
491
394
97
Liczba osób zakonnych 326
w tym zakonnic: 229
Liczba dekanatów 24
Liczba parafii 196
Powierzchnia 5,427 km²
Mapa
Strona internetowa
Matka Boża Nieustającej Pomocy, główna patronka diecezji toruńskiej
Błogosławiony Stefan Wincenty Frelichowski, jeden z patronów diecezji toruńskiej
Klasztor Zgromadzenia sióstr Świętego Wincentego a Paulo w Chełmnie
Tablica znajdująca się na lotnisku Aeroklubu Pomorskiego upamiętniająca wizytę Jana Pawła II w dniu 7 czerwca 1999 roku w Toruniu

Diecezja toruńska (łac. Dioecesis Thoruniensis) – jedna z trzech diecezji obrządku łacińskiego metropolii gdańskiej w Polsce.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Diecezja toruńska znajduje się w północnej Polsce i od północy graniczy z diecezjami pelplińska i elbląską, od wschodu z archidiecezją warmińską, od południa z diecezjami: płocką, włocławską i archidiecezją gnieźnieńską, zaś od zachodu z diecezją bydgoską.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Diecezja toruńska została ustanowiona 25 marca 1992 roku przez papieża Jana Pawła II bullą „Totus Tuus Poloniae populus”. Powstała ona z dużej części dawnej diecezji chełmińskiej, erygowanej przez papieża Innocentego IV 29 lipca 1243 roku oraz z jednego dekanatu archidiecezji gnieźnieńskiej[2][3].

Pierwszym biskupem toruńskim został ówczesny biskup pomocniczy płocki Andrzej Suski, a jego ingres do katedry odbył się 31 maja 1992 roku[4].

Bazyliką katedralną stał się najstarszy kościół Torunia, pochodzący z XIV wieku, pw. św. św. Janów. Pierwotnie pełnił on funkcję kościoła parafialnego dla Starego Miasta. W 1935 roku podniesiony do rangi bazyliki mniejszej przez papieża Piusa XI[5].

Patronką diecezji toruńskiej została Matka Boża Nieustającej Pomocy, która od 1962 roku patronowała także byłej diecezji chełmińskiej. Jej cudowny wizerunek znajduje się w diecezjalnym sanktuarium na Bielanach w Toruniu, gdzie posługę sprawują ojcowie redemptoryści[6].

Ważnym wydarzeniem w historii diecezji toruńskiej była mająca miejsce 7 czerwca 1999 roku wizyta papieża Jana Pawła II w Toruniu, podczas której nawiedził katedrę św. św. Janów, w Auli UMK spotkał się z przedstawicielami polskiej nauki, na terenie lotniska odprawił nabożeństwo czerwcowe oraz dokonał beatyfikacji ks. Stefana Wincentego Frelichowskiego[7].

11 listopada 2017 roku papież Franciszek przyjął rezygnację ks. bp Andrzeja Suskiego z posługi biskupa toruńskiego. Tym samym mianował biskupem toruńskim bp. Wiesława Śmiglabiskupa pomocniczego diecezji pelplińskiej. Jego kanoniczne objęcie diecezji miało miejsce 8 grudnia 2017 roku, zaś ingres do bazyliki katedralnej świętych Janów odbył się 10 grudnia tegoż roku[8][9].

Biskupi[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Biskupi toruńscy.
Tytuł/urząd Biskup Okres urzędowania
Biskup diecezjalny Wiesław Śmigiel od 2017
Biskup pomocniczy/wikariusz generalny Józef Szamocki od 2000
Biskup senior Andrzej Suski od 2017

Instytucje diecezjalne[edytuj | edytuj kod]

Toruń[edytuj | edytuj kod]

Przysiek[edytuj | edytuj kod]

Górsk[edytuj | edytuj kod]

  • Centrum Edukacji Młodzieży im. ks. Jerzego Popiełuszki[15]

Zamek Bierzgłowski[edytuj | edytuj kod]

Główne świątynie[edytuj | edytuj kod]

Kościoły diecezjalne[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Nazwa Historia Miasto
602949 Toruń Katedra Jana Chrzciciela 01.JPG Bazylika katedralna św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty Kościół pochodzi z początków XIII wieku. W latach 1530–1583 służył protestantom, a przez następne 13 lat użytkowany był wspólnie przez katolików i protestantów. W 1596 roku kościół przejmują jezuici i w ich posiadaniu świątynia jest do 1772 roku, kiedy to gospodarzem świątyni stają się księża diecezjalni. Od 1935 roku ma ona tytuł bazyliki mniejszej, a od 1992 roku jest katedrą diecezji toruńskiej[16]. Toruń
Bazylika konkatedralna św. Trójcy w Chełmży.jpg Bazylika Konkatedralna Świętej Trójcy Kościół pochodzi z początków XIII wieku. W latach 1251–1821 był on katedrą diecezji chełmińskiej. Od 1982 roku ma tytuł bazyliki mniejszej, a od 1994 roku jest konkatedrą diecezji toruńskiej[17]. Chełmża
Nowe Miasto Lubawskie, kościół św. Tomasza (1).jpg Bazylika Mniejsza św. Tomasza Apostoła Kościół pochodzi z początku XIV wieku. Od 1971 roku ma tytuł bazyliki mniejszej[18]. Nowe Miasto Lubawskie
Kościół św Mikołaja w Grudziądzu.jpg Bazylika Mniejsza św. Mikołaja Kościół pochodzi z początku XIV wieku. Od 2010 roku ma tytuł bazyliki mniejszej[19]. Grudziądz

Kościoły garnizonowe[edytuj | edytuj kod]

Kościół akademicki[edytuj | edytuj kod]

Kapituły[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Data powołania Źródło
Kapituła Katedralna Toruńska 21 sierpnia 1992 [20]
Kapituła Konkatedralna Chełmżyńska [21]
Kapituła Kolegiacka Grudziądzka 1 grudnia 1992 [22]
Kapituła Kolegiacka Nowomiejska 25 marca 2012 [23]

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Diecezja obejmuje teren 5427 km², który zamieszkuje 617 694 mieszkańców. Podzielona jest ona na trzy rejony: brodnicki, grudziądzki i toruński, na które składają się 24 dekanaty ze 196 parafiami[24].

Mapa diecezji[edytuj | edytuj kod]

Mapa diecezja torunska beax.jpg

Dekanaty[edytuj | edytuj kod]

Rejon brodnicki Rejon grudziądzki Rejon toruński

Miasta diecezji[edytuj | edytuj kod]

Miasta znajdujące się na terenie diecezji toruńskiej
herb miasto ludność dekanat województwo powiat
POL Toruń COA.svg Toruń 202 591 Toruń I
Toruń II
Toruń III
Toruń IV
kujawsko-pomorskie toruński
POL Grudziądz COA.svg Grudziądz 96 111 Grudziądz I
Grudziądz II
kujawsko-pomorskie grudziądzki
POL Brodnica COA.svg Brodnica 28 471 Brodnica kujawsko-pomorskie brodnicki
POL Działdowo COA.svg Działdowo 21 619 Działdowo warmińsko-mazurskie działdowski
POL Chełmno COA.svg Chełmno 20 622 Chełmno kujawsko-pomorskie chełmiński
POL Chełmża COA.svg Chełmża 14 965 Chełmża kujawsko-pomorskie toruński
POL Wąbrzeźno COA.svg Wąbrzeźno 13 877 Wąbrzeźno kujawsko-pomorskie wąbrzeski
POL Nowe Miasto Lubawskie COA.svg Nowe Miasto Lubawskie 11 230 Nowe Miasto Lubawskie warmińsko-mazurskie nowomiejski
Herb Lubawa.jpg Lubawa 10 124 Lubawa warmińsko-mazurskie lubawski
Herb Lidzbarski.svg Lidzbark 8217 Lidzbark Welski warmińsko-mazurskie działdowski
POL Kowalewo Pomorskie COA.svg Kowalewo Pomorskie 4115 Kowalewo Pomorskie kujawsko-pomorskie golubsko-dobrzyński
POL Jabłonowo Pomorskie COA.svg Jabłonowo Pomorskie 3645 Jabłonowo Pomorskie kujawsko-pomorskie brodnicki
POL Łasin COA.svg Łasin 3271 Łasin kujawsko-pomorskie grudziądzki
POL Golub-Dobrzyń COA.svg Golub 1887 (Golub) Golub kujawsko-pomorskie golubsko-dobrzyński
POL Radzyń Chełmiński COA.svg Radzyń Chełmiński 1878 Radzyń Chełmiński kujawsko-pomorskie grudziądzki

Sanktuaria[edytuj | edytuj kod]

Rejon brodnicki[edytuj | edytuj kod]

Rejon grudziądzki[edytuj | edytuj kod]

Rejon toruński[edytuj | edytuj kod]

Patroni[edytuj | edytuj kod]

Błogosławieni związani z diecezją toruńską[26]:

Główna patronka[edytuj | edytuj kod]

Drugorzędni[edytuj | edytuj kod]

Słudzy Boży diecezji[edytuj | edytuj kod]

Zakony[edytuj | edytuj kod]

Męskie[edytuj | edytuj kod]

Rejon brodnicki Rejon grudziądzki Rejon toruński

Żeńskie[edytuj | edytuj kod]

Rejon brodnicki Rejon grudziądzki Rejon toruński

Okna życia[edytuj | edytuj kod]

Okno Życia u sióstr św. Elżbiety przy ul. Rabiańskiej 2 w Toruniu

Okna życia na terenie diecezji:

Miasto Ulica Miejsce Data powstania Źródło
Toruń ul. Rabiańska 2 Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety 26 Lipca 2009 [30]
Grudziądz ul. Mikołaja z Ryńska 9/15 Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety 14 czerwca 2009 [31]
Lubawa ul.Spichlerzowa 14, 14-260 Stowarzyszenie im. św. Józefa 22 maja 2018 [32]

Misteria Męki Pańskiej[edytuj | edytuj kod]

Na terenie diecezji toruńskiej misteria pasyjne są wystawiane[33]:

Miasto/wieś Miejsce Źródło
Toruń kaplica NMP Częstochowskiej ojców paulinów
Grębocin k. Torunia Plac przy ul. Owocowej [34]
Grudziądz kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa i św. Ojca Pio [35]
Jabłonowo Pomorskie Wzgórze Zamkowe [36]
Kazanice kościół pw. św. Jakuba Apostoła
Lubawa hala OSiR przy gimnazjum im. Biskupów Chełmińskich
Kurzętnik Gminne Centrum Kultury

Adoracje Najświętszego Sakramentu[edytuj | edytuj kod]

Kościoły na terenie diecezji toruńskiej, w których przez cały rok trwa całodzienna adoracja Najświętszego Sakramentu[37]:

Miasto, gmina Kościół, kaplica
Toruń
Boleszyn
Brodnica
  • Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej
Chełmno
Działdowo
Grążawy
  • Kościół św. Marcina
Grudziądz
  • Kościół św. Franciszka Ksawerego
  • Kościół św. Józefa Oblubieńca
Nowe Misto Lubawskie
  • Kościół św. Tomasza Apostoła
Lidzbark
Lubawa
  • Kaplica św. Franciszka z Asyżu
Łysomice
  • Kaplica św. Jana Chrzciciela
Unisław
  • Kościół św. Bartłomieja Apostoła

Statystyka[edytuj | edytuj kod]

Liczba nowo wyświęconych kapłanów w diecezji toruńskiej w latach 1992–2020[38][39][40][41][42][43][44][45][46][47][48][49][50][51]:

Pielgrzymka[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Wybrane kościoły z terenu diecezji toruńskiej

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Konferencja Episkopatu Polski, Informator 2020, Biblos 2020, ​ISBN 978-83-7793-714-3​.
  2. Sekretarz Przewodniczącego KEP, Diecezje | Konferencja Episkopatu Polski, episkopat.pl [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  3. Twoje-Miasto Sp., Diecezja Toruńska, diecezja-torun.pl [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  4. Twoje-Miasto Sp., Biskupi Toruńscy, diecezja-torun.pl [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  5. JW Web Development, Toruń, Atrakcje Torunia, Przewodnik po Toruniu, Zwiedzanie Torunia z przewodnikiem, Przewodnicy miejscy Toruń przewodnik miejski Informacja turystyczna, Zabytki Torunia i kujawsko-pomorskiego, Muzea, Historia, Pierniki toruńskie, Twierdza Toruń, www.turystyka.torun.pl [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  6. Sanktuarium Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Toruniu, www.jozeftorun.pl [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  7. Twoje-Miasto Sp., Wywiad z bpem Andrzejem Suskim, diecezja-torun.pl [dostęp 2017-11-16] (pol.).
  8. Nowy biskup toruński, „gosc.pl”, 11 listopada 2017 [dostęp 2017-12-29].
  9. Nowy biskup toruński. Ingres bp. Wiesława Śmigla do katedry w Toruniu [zdjęcia], „pomorska.pl” [dostęp 2017-12-29] (pol.).
  10. Twoje-Miasto Sp., Studium Muzyki Kościelnej Diecezji Toruńskiej, diecezja-torun.pl [dostęp 2017-10-19] (pol.).
  11. Ustanowienie Diecezjalnego Ośrodka Katechumenalnego, www.jozeftorun.pl [dostęp 2017-10-19] (pol.).
  12. Twoje-Miasto Sp., Spotkanie parlamentarzystów i samorządowców, diecezja-torun.pl [dostęp 2018-09-09] (pol.).
  13. Twoje-Miasto Sp., Wydawnictwo Diecezjalne, diecezja-torun.pl [dostęp 2017-03-27] (pol.).
  14. Toruń: Ośrodek formacji diakonów stałych, „info.wiara.pl” [dostęp 2016-11-29].
  15. Poświęcenie i otwarcie Centrum Edukacji Młodzieży im. ks. Jerzego Popiełuszki w Górsku | Życie Zakonne, www.zyciezakonne.pl [dostęp 2017-10-20] (pol.).
  16. http://www.katedratorun.pl/historia-katedry/
  17. Konkatedra Świętej Trójcy w Chełmży | Przewodnik Wiki, pl.przewodnik.wikia.com [dostęp 2018-11-29] (pol.).
  18. Bazylika Mniejsza św. Tomasza Apostoła w Nowym Mieście Lubawskim – Leksykon kultury Warmii i Mazur, leksykonkultury.ceik.eu [dostęp 2018-11-28] (pol.).
  19. Bazylika Kolegiacka św. Mikołaja Bpa w Grudziądzu, bazylika-grudziadz.pl [dostęp 2018-11-28].
  20. Srebrny jubileusz Kapituły Katedralnej, diecezja-torun.pl [dostęp 2019-09-05] (pol.).
  21. Chełmża Parafia pw. św. Mikołaja Biskupa parafiachelmza.pl – Odpust Trójcy Świętej, parafiachelmza.pl [dostęp 2019-09-05] (pol.).
  22. Kapituła Kolegiacka Grudziądzka św. Mikołaja, bazylika-grudziadz.pl [dostęp 2020-08-15].
  23. Nowe Miasto Lubawskie, nowemiasto.wm.pl [dostęp 2019-09-05] (pol.).
  24. Diecezja toruńska: bp Suski erygował nową parafię – ekai.pl, Katolicka Agencja Informacyjna, KAI [dostęp 2016-11-14].
  25. Twoje-Miasto Sp., Konsekracja toruńskiej świątyni z legatem papieskim, diecezja-torun.pl [dostęp 2016-05-19].
  26. W Toruniu odbyły się uroczystości 50. rocznicy koronacji obrazu MB Nieustającej Pomocy, „Prowincja Warszawska Redemptorystów”, 1 października 2017 [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  27. Nowa wspólnota redemptorystów w Toruniu, „Prowincja Warszawska Redemptorystów”, 24 października 2017 [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  28. Twoje-Miasto Sp., Św. Jan Bosko w Toruniu, diecezja-torun.pl [dostęp 2018-01-30] (pol.).
  29. zakony i zgromadzenia (pol.). diecezja-torun.pl.
  30. Toruń – Okno Życia im. św. Elżbiety. [dostęp 2009-07-27].
  31. Marzenna Drab: Zaproszenie (pol.). Marzenna Drab. [dostęp 14 czerwca 2009].
  32. W Lubawie otworzono Okno Życia, diecezja-torun.pl [dostęp 2020-05-23] (pol.).
  33. Misteria Męki Pańskiej w diecezji, diecezja-torun.pl [dostęp 2020-07-19] (pol.).
  34. Dziewiąte Misterium Męki Pańskiej w Grębocinie k. Torunia - Wiadomości, wiadomosci.onet.pl [dostęp 2020-07-19] (pol.).
  35. Misterium męki pańskiej w grudziądzu - pomorska.pl, pomorska.pl [dostęp 2020-07-19] (pol.).
  36. Powiat brodnicki: Misterium Męki Pańskiej w Jabłonowie | Serwis Samorządowy PAP, samorzad.pap.pl [dostęp 2020-07-19] (pol.).
  37. Adoracje Najświętszego Sakramentu w diecezji toruńskiej, diecezja-torun.pl [dostęp 2020-10-23].
  38. Święcenia kapłańskie, diecezja-torun.pl [dostęp 2019-01-02].
  39. Diecezja toruńska ma czterech nowych kapłanów, diecezja-torun.pl [dostęp 2019-01-02].
  40. Święcenia kapłańskie, diecezja-torun.pl [dostęp 2019-01-02].
  41. Archiwalna strona Domowego Kościoła Toruń » Blog Archive » Święcenia kapłańskie w naszej diecezji [dostęp 2019-01-02] (pol.).
  42. Neoprezbiterzy Anno Domini 2010, niedziela.pl [dostęp 2019-01-02] (pol.).
  43. Neoprezbiterzy Diecezji Toruńskiej A. D. 2003, niedziela.pl [dostęp 2019-01-02] (pol.).
  44. Neoprezbiterzy Diecezji Toruńskiej A.D. 2005, niedziela.pl [dostęp 2019-01-02] (pol.).
  45. Neoprezbiterzy Diecezji Toruńskiej A. D. 2004, niedziela.pl [dostęp 2019-01-02] (pol.).
  46. Święcenia kapłańskie 2007 w diecezji toruńskiej, niedziela.pl [dostęp 2019-01-04] (pol.).
  47. Neoprezbiterzy Diecezji Toruńskiej, niedziela.pl [dostęp 2019-01-04] (pol.).
  48. Święcenia kapłańskie 2008, niedziela.pl [dostęp 2019-01-04] (pol.).
  49. Święcenia kapłańskie 2019, diecezja-torun.pl [dostęp 2019-06-25].
  50. Diecezja toruńska ma ośmiu nowych kapłanów, diecezja-torun.pl [dostęp 2020-05-31] (pol.).
  51. Wyborcza.pl, torun.wyborcza.pl [dostęp 2020-07-27].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]