Diecezja toruńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Diecezja toruńska
Ilustracja
Katedra św. Jana Chrzciciela i
św. Jana Ewangelisty w Toruniu
Państwo  Polska
Siedziba Toruń
ul. Łazienna 18
Data powołania 25 marca 1992
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Metropolia gdańska
Katedra toruńska
Biskup diecezjalny Wiesław Śmigiel
Biskup pomocniczy Józef Szamocki
Biskup senior Andrzej Suski
Dane statystyczne (2017[1])
Liczba wiernych
• procent wiernych
573.801
94,6
Liczba kapłanów
• w tym diecezjalnych
• w tym zakonnych
509
418
91
Liczba osób zakonnych 275
Liczba dekanatów 24
Liczba parafii 196
Liczba klasztorów 37
Powierzchnia 5.427 km²
Położenie na mapie
Położenie na mapie
Strona internetowa
Matka Boża Nieustającej Pomocy, główna patronka diecezji toruńskiej
Błogosławiony Stefan Wincenty Frelichowski, jeden z patronów diecezji toruńskiej
Klasztor Zgromadzenia sióstr Świętego Wincentego a Paulo w Chełmnie
Tablica znajdująca się na lotnisku Aeroklubu Pomorskiego upamiętniająca wizytę Jana Pawła II w dniu 7 czerwca 1999 roku w Toruniu

Diecezja toruńska (łac. Dioecesis Thoruniensis) – jedna z trzech diecezji obrządku łacińskiego metropolii gdańskiej w Polsce.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Diecezja toruńska została ustanowiona 25 marca 1992 roku przez papieża Jana Pawła II bullą „Totus Tuus Poloniae populus”. Powstała ona z dużej części dawnej diecezji chełmińskiej, erygowanej przez papieża Innocentego IV 29 lipca 1243 roku oraz z jednego dekanatu archidiecezji gnieźnieńskiej[2][3].

Pierwszym biskupem toruńskim został ówczesny biskup pomocniczy płocki Andrzej Suski, a jego ingres do katedry odbył się 31 maja 1992 roku[4].

Bazyliką katedralną stał się najstarszy kościół Torunia, pochodzący z XIV wieku, pw. św. św. Janów. Pierwotnie pełnił on funkcję kościoła parafialnego dla Starego Miasta. W 1935 roku podniesiony do rangi bazyliki mniejszej przez papieża Piusa XI[5].

Patronką diecezji toruńskiej została Matka Boża Nieustającej Pomocy, która od 1962 roku patronowała także byłej diecezji chełmińskiej. Jej cudowny wizerunek znajduje się w diecezjalnym sanktuarium na Bielanach w Toruniu, gdzie posługę sprawują ojcowie redemptoryści[6].

Ważnym wydarzeniem w historii diecezji toruńskiej była mająca miejsce 7 czerwca 1999 roku wizyta papieża Jana Pawła II w Toruniu, podczas której nawiedził katedrę św. św. Janów, w Auli UMK spotkał się z przedstawicielami polskiej nauki, na terenie lotniska odprawił nabożeństwo czerwcowe oraz dokonał beatyfikacji ks. Stefana Wincentego Frelichowskiego[7].

11 listopada 2017 roku papież Franciszek przyjął rezygnację ks. bp Andrzeja Suskiego z posługi biskupa toruńskiego. Tym samym mianował biskupem toruńskim dotychczasowego biskupa pomocniczego diecezji pelplińskiej Wiesława Śmigla. Jego kanoniczne objęcie diecezji miało miejsce 8 grudnia 2017 roku, zaś ingres do bazyliki katedralnej św. św. Janów odbył się 10 grudnia tegoż roku[8][9].

Instytucje diecezjalne[edytuj | edytuj kod]

Toruń[edytuj | edytuj kod]

Przysiek[edytuj | edytuj kod]

Górsk[edytuj | edytuj kod]

  • Centrum Edukacji Młodzieży im. ks. Jerzego Popiełuszki[15] 

Zamek Bierzgłowski[edytuj | edytuj kod]

Biskupi[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Biskupi toruńscy.

Główne świątynie[edytuj | edytuj kod]

Kościoły diecezjalne[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Nazwa Historia Miasto
602949 Toruń Katedra Jana Chrzciciela 01.JPG Bazylika katedralna św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty Kościół pochodzi z początków XIII wieku. W latach 1530-1583 służył protestantom, a przez następne 13 lat użytkowany był wspólnie przez katolików i protestantów. W 1596 roku kościół przejmują jezuici i w ich posiadaniu świątynia jest do 1772 roku, kiedy to gospodarzem świątyni stają się księża diecezjalni. Od 1935 roku ma ona tytuł bazyliki mniejszej, a od 1992 roku jest katedrą diecezji toruńskiej[16]. Toruń
Bazylika konkatedralna św. Trójcy w Chełmży.jpg Bazylika Konkatedralna Świętej Trójcy Kościół pochodzi z początków XIII wieku. W latach 1251 - 1821 był on katedrą diecezji chełmińskiej. Od 1982 roku ma tytuł bazyliki mniejszej, a od 1994 roku jest konkatedrą diecezji toruńskiej[17]. Chełmża
Nowe Miasto Lubawskie, kościół św. Tomasza (1).jpg Bazylika Mniejsza św. Tomasza Apostoła Kościół pochodzi z początku XIV wieku. Od 1971 roku ma tytuł bazyliki mniejszej[18]. Nowe Miasto Lubawskie
Kościół św Mikołaja w Grudziądzu.jpg Bazylika Mniejsza św. Mikołaja Kościół pochodzi z początku XIV wieku. Od 2010 roku ma tytuł bazyliki mniejszej[19]. Grudziądz

Kościoły garnizonowe[edytuj | edytuj kod]

Kościół akademicki[edytuj | edytuj kod]

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Diecezja obejmuje teren 5427 km2, który zamieszkuje 617 694 mieszkańców. Podzielona jest ona na trzy rejony: brodnicki, grudziądzki i toruński, na które składają się 24 dekanaty ze 196 parafiami[20].

Mapa diecezji[edytuj | edytuj kod]

Mapa diecezja torunska beax.jpg

Dekanaty[edytuj | edytuj kod]

Rejon brodnicki[edytuj | edytuj kod]

Rejon grudziądzki[edytuj | edytuj kod]

Rejon toruński[edytuj | edytuj kod]

Miasta diecezji[edytuj | edytuj kod]

Miasta znajdujące się na terenie diecezji toruńskiej
herb miasto ludność dekanat województwo powiat
POL Toruń COA.svg Toruń 202 591 Toruń I
Toruń II
Toruń III
Toruń IV
kujawsko-pomorskie toruński
POL Grudziądz COA.svg Grudziądz 96 111 Grudziądz I
Grudziądz II
kujawsko-pomorskie grudziądzki
POL Brodnica COA.svg Brodnica 28 471 Brodnica kujawsko-pomorskie brodnicki
POL Działdowo COA.svg Działdowo 21 619 Działdowo warmińsko-mazurskie działdowski
POL Chełmno COA.svg Chełmno 20 622 Chełmno kujawsko-pomorskie chełmiński
POL Chełmża COA.svg Chełmża 14 965 Chełmża kujawsko-pomorskie toruński
POL Wąbrzeźno COA.svg Wąbrzeźno 13 877 Wąbrzeźno kujawsko-pomorskie wąbrzeski
POL Nowe Miasto Lubawskie COA.svg Nowe Miasto Lubawskie 11 230 Nowe Miasto Lubawskie warmińsko-mazurskie nowomiejski
Herb Lubawa.jpg Lubawa 10 124 Lubawa warmińsko-mazurskie lubawski
Herb Lidzbarski.svg Lidzbark 8 217 Lidzbark Welski warmińsko-mazurskie działdowski
POL Kowalewo Pomorskie COA.svg Kowalewo Pomorskie 4 115 Kowalewo Pomorskie kujawsko-pomorskie golubsko-dobrzyński
POL Jabłonowo Pomorskie COA.svg Jabłonowo Pomorskie 3 645 Jabłonowo Pomorskie kujawsko-pomorskie brodnicki
POL Łasin COA.svg Łasin 3 271 Łasin kujawsko-pomorskie grudziądzki
POL Golub-Dobrzyń COA.svg Golub 1 887 (Golub) Golub kujawsko-pomorskie golubsko-dobrzyński
POL Radzyń Chełmiński COA.svg Radzyń Chełmiński 1 878 Radzyń Chełmiński kujawsko-pomorskie grudziądzki

Sanktuaria[edytuj | edytuj kod]

Rejon brodnicki[edytuj | edytuj kod]

Rejon grudziądzki[edytuj | edytuj kod]

Rejon toruński[edytuj | edytuj kod]

Patroni[edytuj | edytuj kod]

Święci i błogosławieni związani z diecezją toruńską[22]:

Główna patronka[edytuj | edytuj kod]

Drugorzędni[edytuj | edytuj kod]

Słudzy Boży[edytuj | edytuj kod]

Zakony[edytuj | edytuj kod]

Męskie[edytuj | edytuj kod]

Rejon brodnicki Rejon grudziądzki Rejon toruński

Żeńskie[edytuj | edytuj kod]

Rejon brodnicki Rejon grudziądzki Rejon toruński

Statystyka[edytuj | edytuj kod]

Liczba nowo wyświęconych kapłanów w diecezji toruńskiej w latach 1992-2018[26][27][28][29][30][31][32][33][34][35][36]:

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Wybrane kościoły z terenu diecezji toruńskiej

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Konferencja Episkopatu Polski, Informator 2017, Biblos 2017, ​ISBN 978-83-7793-478-4
  2. Sekretarz Przewodniczącego KEP, Diecezje | Konferencja Episkopatu Polski, episkopat.pl [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  3. Twoje-Miasto Sp., Diecezja Toruńska, diecezja-torun.pl [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  4. Twoje-Miasto Sp., Biskupi Toruńscy, diecezja-torun.pl [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  5. JW Web Development, Toruń, Atrakcje Torunia, Przewodnik po Toruniu, Zwiedzanie Torunia z przewodnikiem, Przewodnicy miejscy Toruń przewodnik miejski Informacja turystyczna, Zabytki Torunia i kujawsko-pomorskiego, Muzea, Historia, Pierniki toruńskie, Twierdza Toruń, www.turystyka.torun.pl [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  6. Sanktuarium Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Toruniu, www.jozeftorun.pl [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  7. Twoje-Miasto Sp., Wywiad z bpem Andrzejem Suskim, diecezja-torun.pl [dostęp 2017-11-16] (pol.).
  8. Nowy biskup toruński, „gosc.pl”, 11 listopada 2017 [dostęp 2017-12-29].
  9. Nowy biskup toruński. Ingres bp. Wiesława Śmigla do katedry w Toruniu [zdjęcia] - pomorska.pl, „- pomorska.pl” [dostęp 2017-12-29] (pol.).
  10. Twoje-Miasto Sp., Studium Muzyki Kościelnej Diecezji Toruńskiej, diecezja-torun.pl [dostęp 2017-10-19] (pol.).
  11. Ustanowienie Diecezjalnego Ośrodka Katechumenalnego, www.jozeftorun.pl [dostęp 2017-10-19] (pol.).
  12. Twoje-Miasto Sp., Spotkanie parlamentarzystów i samorządowców, diecezja-torun.pl [dostęp 2018-09-09] (pol.).
  13. Twoje-Miasto Sp., Wydawnictwo Diecezjalne, diecezja-torun.pl [dostęp 2017-03-27] (pol.).
  14. Toruń: Ośrodek formacji diakonów stałych, „info.wiara.pl” [dostęp 2016-11-29].
  15. Poświęcenie i otwarcie Centrum Edukacji Młodzieży im. ks. Jerzego Popiełuszki w Górsku | Życie Zakonne, www.zyciezakonne.pl [dostęp 2017-10-20] (pol.).
  16. http://www.katedratorun.pl/historia-katedry/
  17. Konkatedra Świętej Trójcy w Chełmży | Przewodnik Wiki | FANDOM powered by Wikia, pl.przewodnik.wikia.com [dostęp 2018-11-29] (pol.).
  18. Bazylika Mniejsza św. Tomasza Apostoła w Nowym Mieście Lubawskim – LEKSYKON KULTURY WARMII I MAZUR, leksykonkultury.ceik.eu [dostęp 2018-11-28] (pol.).
  19. Bazylika Kolegiacka św. Mikołaja Bpa w Grudziądzu, bazylika-grudziadz.pl [dostęp 2018-11-28].
  20. Katolicka Agencja Informacyjna, KAI, Diecezja toruńska: bp Suski erygował nową parafię - ekai.pl, ekai.pl [dostęp 2016-11-14].
  21. Twoje-Miasto Sp., Konsekracja toruńskiej świątyni z legatem papieskim, diecezja-torun.pl [dostęp 2016-05-19].
  22. W Toruniu odbyły się uroczystości 50. rocznicy koronacji obrazu MB Nieustającej Pomocy, „Prowincja Warszawska Redemptorystów”, 1 października 2017 [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  23. Nowa wspólnota redemptorystów w Toruniu, „Prowincja Warszawska Redemptorystów”, 24 października 2017 [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  24. Twoje-Miasto Sp., Św. Jan Bosko w Toruniu, diecezja-torun.pl [dostęp 2018-01-30] (pol.).
  25. zakony i zgromadzenia (pol.). diecezja-torun.pl.
  26. Święcenia kapłańskie, diecezja-torun.pl [dostęp 2019-01-02].
  27. Diecezja toruńska ma czterech nowych kapłanów, diecezja-torun.pl [dostęp 2019-01-02].
  28. Święcenia kapłańskie, diecezja-torun.pl [dostęp 2019-01-02].
  29. Archiwalna strona Domowego Kościoła Toruń » Blog Archive » Święcenia kapłańskie w naszej diecezji [dostęp 2019-01-02] (pol.).
  30. Neoprezbiterzy Anno Domini 2010, niedziela.pl [dostęp 2019-01-02] (pol.).
  31. Neoprezbiterzy Diecezji Toruńskiej A. D. 2003, niedziela.pl [dostęp 2019-01-02] (pol.).
  32. Neoprezbiterzy Diecezji Toruńskiej A.D. 2005, niedziela.pl [dostęp 2019-01-02] (pol.).
  33. Neoprezbiterzy Diecezji Toruńskiej A. D. 2004, niedziela.pl [dostęp 2019-01-02] (pol.).
  34. Święcenia kapłańskie 2007 w diecezji toruńskiej, niedziela.pl [dostęp 2019-01-04] (pol.).
  35. Neoprezbiterzy Diecezji Toruńskiej, niedziela.pl [dostęp 2019-01-04] (pol.).
  36. Święcenia kapłańskie 2008, niedziela.pl [dostęp 2019-01-04] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]