Zofia meklemburska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zofia meklemburska
ilustracja
Królowa Danii i Norwegii
Okres panowania od 1572
do 1588 (1631)
Jako żona Fryderyka II
Koronacja 1572, katedra w Kopenhadze
Poprzedniczka Dorota saska
Następczyni Anna Katarzyna Hohenzollern
Dane biograficzne
Dynastia meklemburska
Data i miejsce urodzenia 4 września 1557
Wismar
Data i miejsce śmierci 4 października 1631
Nykøbing Falster
Miejsce spoczynku katedra w Roskilde
Ojciec Ulryk III
Matka Elżbieta Oldenburg (księżna meklemburska)
Mąż Fryderyk II
Dzieci Elżbieta, Anna, Chrystian, Ulryk, Augusta, Jadwiga, Jan

Zofia meklemburska, duń. Sophie af Mecklenburg (ur. 4 września 1557 w Wismar, zm. 4 października 1631 w Nykøbing Falster) – królowa Danii i Norwegii . Jej ojcem był książę Meklemburgii-Güstrow Ulryk III (1527–1603), matką Elżbieta duńska (1524–1586), przyrodnia siostra króla Danii Chrystiana III.

Małżeństwo[edytuj | edytuj kod]

W 1571 roku z wizytą do Kopenhagi przybyła ciotka Fryderyka II, Elżbieta duńska, ze swym mężem, księciem Meklemburgii-Güstrow, Ulrykiem III, oraz ich 14-letnią córką Zofią, którą zainteresował się król Danii. Do zawarcia małżeństwa potrzebne jednak było orzeczenie wydziału teologicznego Uniwersytetu Kopenhaskiego, z powodu bliskiego pokrewieństwa przyszłych narzeczonych. Pozwolenie zostało udzielone i po krótkim narzeczeństwie doszło do zawarcia małżeństwa. Ślub Zofii z królem Danii Fryderykiem II miał miejsce 20 lipca 1572 w Kopenhadze, a następnego dnia nowa duńska królowa została ukoronowana w katedrze kopenhaskiej.

Małżeństwo to, co nie było niczym wyjątkowym w tamtych czasach, było aranżowane i oparte na rachubach dynastyczno-politycznych. Mimo tego i mimo różnicy wieku dzielącej małżonków pożycie tej pary było szczęśliwe. Królowa często towarzyszyła mężowi w licznych podróżach po kraju i oddawała się głównie życiu rodzinnemu. Król, kiedy podpisywał się FS, twierdził, że nie oznacza to Fredericus Secundus, lecz Fredericus & Sophia[1].

Regencja[edytuj | edytuj kod]

Do śmierci męża Zofia nie odgrywała większej roli w życiu publicznym. Po jego odejściu przejęła regencję krajem w imieniu małoletniego syna Chrystiana IV. Postarała się o niemieckich nauczycieli dla młodego króla i za jej przyczyną doszło do wszechobecności niemczyzny na dworze, czemu niechętni byli reprezentanci rady regencyjnej współrządzącej z królową. Zofia bardzo zręcznie lawirowała finansami państwa, odciągając z nich co się dało do kiesy królewskiej. Panoszenie się królowej doprowadziło do napiętych stosunków między nią z jednej strony a synem i radą regencyjną z drugiej. Z radą regencyjną była w stanie ciągłej wojny. Po osiągnięciu pełnoletniości Chrystian IV nakazał matce opuszczenie dworu i osiedlenie się w jej własnym zamku w Nykøbingu na południu Danii. Zofia musiała pogodzić się z porażką i faktem, że jej syn nie jest już dzieckiem, którym może kierować. Po roku doszło do pojednania między matką a synem.

Wygnanie[edytuj | edytuj kod]

Na wygnaniu w Nykøbingu, gdzie królowa żyła w dobrach zapisanych jej przez męża, zajmowała się uprawą ziół leczniczych i gromadzeniem pieśni ludowych. Wespół z pastorem Andersem Vedelem wydała w 1591 pierwszy zbiór duńskich pieśni ludowych w formie książkowej, dzięki czemu przyczyniła się do ocalenia części duńskiej spuścizny narodowej. Przebudowała zamek w Nykøbingu i założyła w nim galerię obrazów. Królowa wiele podróżowała, wraz z dworem liczącym około 200 osób i sporym ekwipunkiem. Interesowała się wieloma rzeczami, w tym astronomią. Jeszcze za życia męża odwiedziła obserwatorium astronomiczne Tycho Brahe na wyspie położonej w Sundzie[2]. Była zręcznym administratorem swoich dóbr i łatwo pomnażała swoje zasoby finansowe, udzielając oprocentowanych pożyczek swojemu synowi oraz licznym książętom.

Ówcześni opisywali królową jako wymagającą osobę i surową matkę, o niedyplomatycznym i nieelastycznym charakterze, skupioną na sprawach materialnych. Zmarła jako najbogatsza kobieta Europy. Olbrzymi spadek (szacowany na 5,5 miliona rigsdalerów)[3] stał się kością niezgody dla jej dzieci. Chrystian IV był w chwili śmierci matki zadłużony u niej na niebagatelną wówczas sumę 2 milionów rigsdalerów. Zofia pozostawiła też olbrzymie piwnice pełne wybornych win. Zasoby te nie zostały wyczerpane w czasach Chrystiana IV i korzystali z nich jeszcze Szwedzi podczas okupacji Danii w II połowie XVII wieku[2]. Królowa często narzekała na złe relacje z synem. Oboje mieli dominujące i władcze osobowości, więc ułożenie harmonijnych stosunków między nimi było mało prawdopodobne.

Katedra w Roskilde, gdzie została pochowana królowa Zofia meklemburska

Królowa Zofia zmarła w swoich dobrach w Nykøbing na wyspie Falster i została pochowana u boku męża w katedrze w Roskilde.

Potomstwo[edytuj | edytuj kod]

Ze związku Zofii i Fryderyka II na świat przyszło następujące potomstwo:

  • Elżbieta (1573–1626), żona Henryka Juliusza, księcia Brunszwiku-Wolfenbüttel
  • Anna (1574–1619), późniejsza królowa Szkocji
  • Chrystian IV (1577–1648)
  • Ulryk (1578–1624), biskup Schwerina
  • Augusta (1580–1639), żona Jana Adolfa, księcia Szlezwiku-Holsztyna-Gottorp
  • Jadwiga (1581–1641), żona Chrystiana II, elektora saskiego
  • Jan (1583–1602), zaręczony z Ksenią, córką Borysa Godunowa.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Palle Lauring: Danske konger og dronninger, Aschehoug 2005, s. 318.
  2. a b Palle Lauring: Danske konger og dronninger, Aschehoug 2005, str. 320.
  3. Danske dronninger i tusind år, praca zbiorowa. Kopenhaga 2000, s. 53.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]