Alamanowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Państwo Alamanów ok. 1000 roku

Alemanowie, Alamanowiegermański związek plemienny; od III wieku n.e. prowadzący najazdy na zachodnie prowincje cesarstwa rzymskiego.

Tworzenie się odrębnego związku[edytuj | edytuj kod]

Na przełomie II i III wieku n.e. nastąpiła konsolidacja plemion germańskich w Germanii właściwej. W początku III wieku na pograniczu zachodnich prowincji rzymskich kształtuje się potężny związek plemienny Alemanów, którego bazę demograficzną stanowiły swebskie plemiona wywodzące się z dorzecza Łaby: Semnoni, Hermundurowie, Markomanowie. Jako nowo powstały związek Alemanowie nie posiadali starej, królewskiej rodziny, cieszącej się szczególnym autorytetem. Żadna z alemańskich grup (poza Jutungami, którzy stali się Alemanami później) nie kontynuowała chyba dawnej nazwy. "Alle Männer" ("wszyscy mężowie, mężowie spośród wszystkich") byli uważani przez swych sąsiadów, o starych tradycjach plemiennych, za "mieszańców". Zamieszkiwali obszar pomiędzy Renem, Menem, Neckarem i Dunajem.

Najazdy na tereny rzymskie[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy raz zagrozili rzymskiej granicy na Renie i Dunaju w 213 roku. Pierwsza wzmianka o Alamanach w rzymskiej historiografii pojawia się u Aureliusza Wiktora, który wspomina o zwycięstwie Karakalli. Choć inni starożytni historycy milczą na ten temat, to relację Aureliusza potwierdza odnaleziona inskrypcja[1][2]. Wielki najazd w 233 roku, na obszar Górnej Germanii i Recji, zniszczył wiele osad wojskowych i cywilnych. W 259 r. nastąpiło przełamanie limesu na całej linii – od dolnego Renu po dolny Dunaj (barbarzyńcy dotarli aż do Mediolanu). W 260 roku Alemanowie splądrowali Aventicum (dziś Avenches w Szwajcarii). Odtąd naruszanie granicy nabrało charakteru ciągłego. W 268 r. doznali wielkiej klęski w walce z armią Klaudiusza II w bitwie nad jeziorem Garda. W 277 roku zostali pobici przez cesarza Probusa. Mimo to Rzymianie musieli opuścić Agri Decumates. Z części prowincji Górna Germania i Recji powstała Alemania (ok. 300 roku). W 350 roku Konstancjusz II zezwolił Alemanom na przekroczenie granicy i osiedlenie się w Galii. Za nimi podążyli Frankowie. Cesarz Konstancjusz zmuszony był wysłać, pod wodzą Juliana, karną ekspedycję (ok. 356 roku). W 357 roku w bitwie pod Argentorate (Strasburgiem) Julian pobił wojowniczych Alemanów i pojmał ich króla Chnodomara.

Po odwołaniu, w 401 roku, rzymskich wojsk z północnych prowincji (do obrony Italii przed Alarykiem), Alemanowie zaczęli osiedlać się na terenie dzisiejszej Szwajcarii – w okolicach Bazylei i nad jeziorem Bodeńskim. W VI wieku dotarli do środkowej Szwajcarii. Granica między nimi a Burgundami przebiegała nad rzeką Aar, w okolicach Berna (bagna i starorzecza) – tak powstała granica językowa francusko-niemiecka.

Po bitwie pod Tolbiacum (Zülpich) w 496 roku, Alemanowie zostali pobici przez Chlodwiga. W 506 r. Chlodwig krwawo stłumił alemańskie powstanie. Od tego czasu Alemania wchodziła w skład państwa Franków jako marchia.

Od tego czasu w skład państwa Franków włączano kolejne obszary Alemanii, tworząc na ich obszarze biskupstwa (Salzburg – 614, Augsburg – 736, Moguncja – 745, Bazylea – 805).

Ostatni bunt Alemanów przeciw zwierzchności Franków miał miejsce w 746 r. Został stłumiony przez syna Karola Młota – Karlomana i przeszedł do historii jako "Krwawa łaźnia w Cannstatt" (koło Altenburga). Zginął wtedy książę Alemanów, Teutbald.

Po tym wydarzeniu Alemania przestała istnieć jako księstwo, a granica państwa Franków przesunęła się na południe w okolice środkowej Wirtembergii.

W X w. na terenach Alemanów powstało księstwo Szwabii, od Alemanów wywodzi się francuska i hiszpańska nazwa Niemiec, odpowiednio Allemagne i Alemania.

Królowie Alemanów[edytuj | edytuj kod]

Królowie Alemańscy mianowani przez Franków

Przypisy

  1. Aureliusz Wiktor Księga o cezarach 21, 2. w: Brewiaria dziejów rzymskich, Redakcja naukowa: Przemysław Nehring, WUW, Warszawa 2010, przypis 78.
  2. Corpus Inscriptionum Latinarium VI 2086.

Wskazówki bibliograficzne[edytuj | edytuj kod]

  • Gustav Faber – Merowingowie i Karolingowie., PIW, Warszawa 1994.
  • Jerzy Rajman Encyklopedia średniowiecza, Wyd. Zielona Sowa, Kraków 2006.
  • Bernard Rutowski, Walka cesarstwa rzymskiego z najazdami barbarzyńców w latach 352–360, [w:] "Meander" R. 36 (1981), s. 123–137.
  • Magdalena Mączyńska – Wędrówki ludów. Historia niespokojnej epoki IV i V w., PWN, Warszawa-Kraków 1996., ISBN 83-01-12120-3