Albańska Deklaracja Niepodległości

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ogłoszenie Deklaracji Niepodległości we Wlorze

Albańska Deklaracja Niepodległości (alb. Deklarata e Pavarësisë) - dokument podpisany 28 listopada 1912 we Wlorze ogłaszający powstanie niepodległego państwa albańskiego.

Tło wydarzeń[edytuj | edytuj kod]

W wyniku klęski Imperium Osmańskiego w I wojnie bałkańskiej ziemie zdominowane przez ludność albańską znalazły się pod kontrolą sojuszników bałkańskich (Czarnogóry, Serbii i Grecji) co groziło ich rozbiorem. W sytuacji, kiedy część terytoriów albańskich znajdowała się jeszcze pod kontrolą Turcji, a twierdze w Szkodrze i Janinie stawiały opór grupa albańskich działaczy narodowych zdecydowała się zebrać i podjąć decyzję, co do przyszłości ziem albańskich.

Zgromadzenie we Wlorze[edytuj | edytuj kod]

Początkowe plany, aby zgromadzenie delegatów rozpoczęło obrady w Durrës nie powiódł się z uwagi na postępy armii serbskiej. W tej sytuacji na miejsce zgromadzenia wybrano stosunkowo bezpieczną Wlorę. Z pomocą Austro-Węgier do Albanii dotarł główny organizator Zgromadzenia - Ismail Qemali, który do portu w Durrës dopłynął austriackim parowcem, a stamtąd udał się konno w kierunku Wlory. Do miasta zaproszono 83 delegatów, ale tylko 37 z nich, (z uwagi na toczące się działania wojenne) udało się dotrzeć na miejsce w odpowiednim czasie. Pozostali docierali do miasta w kolejnych dniach, kiedy Zgromadzenie kontynuowało obrady.

28 listopada 1912 o godzinie 16 czasu miejscowego zebrani we Wlorze delegaci rozpoczęli obrady w domu należącym do Xhemila beja. Obradom przewodniczył Ismail Qemali, który w długim przemówieniu wyjaśnił zebranym delegatom obecną sytuację polityczną, podkreślając, że Albańczycy zawsze byli wierni Imperium Osmańskiemu, ale też nigdy nie zapomnieli swojego języka i swojej odrębności. W sytuacji, w której rząd osmański nie bierze pod uwagę interesów Albańczyków, mimo ich wiernej służby dla imperium. W obecnej sytuacji nie ma możliwości ocalenia Albanii przez walkę zbrojną i konieczne w opinii Qemala stało się oddzielenie Albanii od Turcji. Delegaci poparli jednomyślnie stanowisko Qemala i podpisali uzgodniony tekst Deklaracji Niepodległości. Delegaci wyrazili wolę zachowania integralności terytorialnej ziem albańskich, wraz z Kosowem, a także neutralności wobec toczących się działań wojennych. Z uwagi na sytuację na froncie deklaracja nie miała większego znaczenia dla pozostałych państw. Decyzje podjęte na Konferencji Ambasadorów w Londynie (17 grudnia 1912) oznaczały de facto uznanie niepodległości Albanii, ale określanie jej statusu trwało do lipca 1913, kiedy to mocarstwa europejskie zgodziły się uznać Albanię jako neutralne, suwerenne i dziedziczne księstwo. 4 grudnia 1912 utworzono rząd, na czele którego stanął Ismail Qemali.

Tekst deklaracji[edytuj | edytuj kod]

Quote-alpha.png
We Wlorze, dnia 15/28 listopada. Po wygłoszeniu przemówienia przez Przewodniczącego, Ismaila Kemala Beja, w którym mówił o wielkich nieszczęściach, których doświadcza dzisiaj Albania, wszyscy delegaci zdecydowali jednomyślnie że Albania, tak jak dzisiaj powinna być samodzielna, wolna i niepodległa.
Flaga albańska z 1912

Po ogłoszeniu Deklaracji Ismail Qemali wygłosił przemówienie do zebranego tłumu, a o 17.30 wciągnięto na maszt flagę albańską. Pełny tekst deklaracji niepodległości opublikowano w czasopiśmie Perlindja e Shqypenies (pełniącego funkcję dziennika urzędowego rządu albańskiego).

Sygnatariusze[edytuj | edytuj kod]

77 delegatów, którzy uczestniczyli w obradach we Wlorze określa się w albańskiej tradycji pojęciem ojcowie narodu (alb. Baballaret e kombit). Na zachowanym dokumencie znajduje się jednak tylko 41 podpisów.[1]

* Ochryda - Struga

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Constantin Chekrezi: Albania past and present. BiblioBazaar: 2009. ISBN 9781113612663.
  • Stavro Skendi: The Albanian national awakening, 1878-1912. Princeton: 1967.