Aloza amerykańska
| Aloza amerykańska | |
| Alosa sapidissima[1] | |
| (Wilson, 1811) | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | promieniopłetwe |
| Rząd | śledziokształtne |
| Rodzina | śledziowate |
| Rodzaj | Alosa |
| Gatunek | aloza amerykańska |
| Synonimy | |
|
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Aloza amerykańska[2], złotośledź[2], szed[2], szad[3], aloza wielka[3] (Alosa sapidissima) – gatunek ryby z rodziny śledziowatych (Clupeidae).
Spis treści |
Występowanie [edytuj]
Płn. zach. Atlantyk od Nowej Fundlandii, rzeki Św. Wawrzyńca i Nowej Szkocji na płn. po Florydę na płd. Introdukowana do rzek Sacramento w Kalifornii i Kolumbia, obecnie występuje na obszarze od estuarium Cook Inlet na Alasce po Dolną Kalifornię w Meksyku oraz na Kamczatce.
Większość życia spędza w morzu, na szelfie kontynentalnym na głębokości 0–250 m (max. 375 m), również w wodach słonawych. tworzy jednowiekowe "szkoły". Na tarło wchodzi do rzek.
Cechy morfologiczne [edytuj]
Osiąga średnio 50 cm długości (samce max. 76 cm, samice max. 61,7 cm). Max. waga do 5,5 kg. 51 - 60 kręgów. Ciało umiarkowanie spłaszczone, klin na brzuchu wyraźny. szczęka dolna nie wystaje za szczękę górną. Wzdłuż linii bocznej 52 - 64 łuski,pionowo 15 - 16 łusek. Na górnej części pierwszej pary łuków skrzelowych 59 - 73 cienkie i wydłużone wyrostki filtracyjne (u młodych osobników mniej). W płetwie grzbietowej 15 - 19 promieni, w płetwie odbytowej 18 -24 promienie. W płetwach piersiowych 14 - 18 promieni, w płetwach brzusznych 9 promieni.
Ubarwienie srebrzyste z metalicznym, niebieskim lub niebiesko-zielonym połyskiem. Na bokach ciemna plamka, czasem więcej, nawet w dwóch rzędach.
Odżywianie [edytuj]
Żywi się planktonem, głównie widłonogami i lasonogami, owadami, okazjonalnie również niewielkimi rybami. Młode osobniki w rzekach zjadają larwy ochotkoewatych. W czasie wędrówek na tarło przerywa żerowanie, które wznawia w czasie spływu do morza.
Jest zjadana przez inne ryby oraz płetwonogie. Pasożytami są nicienie, widłonogi, przywry i kolcogłowy.
Rozród [edytuj]
Dojrzałość płciową osiąga w wieku 2 - 5 lat, przy długości 38 - 48,5 cm.
Na Florydzie do rzek wchodzi już w XI, na północy pod koniec V lub w VI, zależy to od temp wody (szczyt migracji przypada na temp 18,5° C. Niektóre osobniki trą się zaraz po wejściu do rzeki inne wędrują nawet do 630 km w górę do tarlisk. Trze się wiosną i wczesnym latem przy temp 12 -21 °C (8 - 26 °C)(w rzece Delaware w V - VII, w rzece Świętego Jana w II - IV). Tarło zaczyna się o zachodzie słońca i trwa do północy. Para ryb pływa blisko siebie aż w końcu tarlaki uwalniają ikrę i mlecz. Zaraz po tarle tarlaki spływają do morza.
Ikra ma kształt kulisty, jest przezroczysta, gładka, nie lepka. Żółtko jest wyraźnie ziarniste, zajmuje około 1/2 średnicy jaja.
Wylęg w temp. 24° c następuje po 2 dniach, w temp. 23,3 °C po 3, w 15,5 °C po 7, w 13,3 °C po 11, w 12 °C po 13 i pół - 17. Przy długości 20 - 30 mm narybek formuje stada i zaczyna spływ ku morzu do którego dociera przed jesienią. Żyje max. do 13 lat.
Znaczenie [edytuj]
Łowiona przez wędkarzy i rybaków w czasie migracji do rzek. Sprzedawana świeża, solona lub wędzona, ceniona również ikra.
Przypisy
- ↑ Alosa sapidissima w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976, seria: Mały słownik zoologiczny.
- ↑ 3,0 3,1 Stanisław Rutkowicz: Encyklopedia ryb morskich. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1982. ISBN 83-215-2103-7.
Bibliografia [edytuj]
- Alosa sapidissima. (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org [dostęp 16 marca 2011]
