Amos Oz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Amos Oz
Amos Oz, Warszawa, maj 2005
Amos Oz, Warszawa, maj 2005
Data i miejsce urodzenia 4 maja 1939
Jerozolima
Zawód pisarz
Narodowość izraelska
Język hebrajski
Alma Mater Uniwersytet Hebrajski
Strona internetowa

Amos Oz, hebr. עמוס עוז (ur. 4 maja 1939 w Jerozolimie jako Amos Klausner) – izraelski pisarz, eseista i publicysta piszący w języku hebrajskim. Współzałożyciel organizacji Szalom Achszaw (Pokój Teraz). Jest również wykładowcą literatury na Uniwersytecie im. Ben-Guriona w Beer Szewie.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Rodzice Amosa Oza, Arie Klausner i Fania Mussman, wyemigrowali z Odessy i Równego do Palestyny w latach 30. Osiedlili się w Jerozolimie i w tym mieście urodził się pisarz.

Oz dorastał w kibucu Chulda i tam ukończył szkołę średnią. Odbył służbę wojskową, następnie studiował historię literatury i filozofię na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie. Po skończeniu nauki wrócił do kibucu, gdzie mieszkał przez następne 20 lat, pracując jako rolnik oraz nauczyciel. Kibuc opuścił w 1986 i osiedlił się w mieście Arad.

Brał udział w arabsko-iraelskich wojnach: sześciodniowej (w walkach na półwyspie Synaj) i w wojnie Jom Kipur (w walkach na Wzgórzach Golan).

Debiutował tomem opowiadań Tam, gdzie wyją szakale w 1965, w następnym roku ukazała się jego pierwsza powieść. Następne jego utwory (powieści, zbiory opowiadań, ale także eseje literackie oraz polityczne, w których Oz wzywa do kompromisu między Izraelem a Palestyńczykami) są publikowane regularnie, w dwu-trzyletnich odstępach. Do najważniejszych jego książek, wydanych także w Polsce (często jednak tłumaczonych w oparciu o angielski przekład) należą Mój Michał (1968), Czarna skrzynka (1987) i Fima (1991). Amos Oz jest uważany za najwybitniejszego żyjącego pisarza izraelskiego. Od kilku lat wymieniany jest jako jeden z głównych faworytów do otrzymania literackiej Nagrody Nobla. 20 marca 2013 Amos Oz otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego[1]. W tym samym roku otrzymał również Nagrodę Franza Kafki[2].

Twórczość (wybór)[edytuj | edytuj kod]

  • Tam, gdzie wyją szakale (Artsot ha-tan 1965) Prószyński i S-ka 1998, ISBN 8371804733
  • Mój Michał (Michael szeli 1968) Czytelnik 1991, ISBN 8307022320; Mój Michael, Czytelnik 2012, ISBN 9788307032887
  • Aż do śmierci (Ad mawet 1970) Dom Wydawniczy Rebis 1996, ISBN 8371203349
  • Dotknij wiatru, dotknij wody (La-ga’at ba-majim, la-ga’at ba-ruach 1973) Muza 1998, ISBN 837079811X
  • Czarna skrzynka (Kufsa szechora 1987) Niezależna Oficyna Wydawnicza 1995, ISBN 8370540783
  • Poznać kobietę (La-da’at isza 1989) Czytelnik 1995, ISBN 8307024455
  • Fima (Ha-macaw ha-szliszi 1991) Muza 1996, ISBN 8370795846
  • Na ziemi Izraela (Poh va-sham be-Erets-Yisrael bi-setav 1982) Niezależna Oficyna Wydawnicza 1996, ISBN 978-83-07-03195-8
  • Nie mów noc (Al tagidi lajla 1994) Czytelnik 2000, ISBN 8307027675
  • Pantera w piwnicy (Panter ba-martef 1995) Muza 1999, ISBN 8372003726
  • Opowieść się rozpoczyna: Szkice o literaturze (Matchilim sipur 1996) Prószyński i S-ka 2003, ISBN 8373375856
  • To samo morze (Oto ha-jam 1999) Muza 2002, ISBN 8372008884
  • Opowieść o miłości i mroku (Sipur al ahawa we-choszech 2002) Muza 2005, ISBN 8370797172
  • Jak uleczyć fanatyka (How to cure a fanatic 2006) Prószyński Media 2010, ISBN 9788376484129
  • Nagle w głębi lasu (Pitom be-omek ha-ja’ar 2005) Dom Wydawniczy Rebis 2006, ISBN 8373018042
  • Przygoda w Jerozolimie (Soumchi 1978) Jacek Santorski & Co. 2008, ISBN 9788375540642
  • Rymy życia i śmierci (Rhyming Life and Death 2007) Dom Wydawniczy Rebis 2008, ISBN 9788375100501
  • Spokój doskonały (Menucha nechona 1982) Świat Książki 2010, ISBN 9788324707799
  • Sceny z życia wiejskiego (Tmunot Mi-Chaiei Ha-Kfar 2009) Dom Wydawniczy Rebis 2010, ISBN 9788375104059
  • Wśród swoich (Bejn chawerim 2012) Dom Wydawniczy Rebis 2013, ISBN 9788375109009

Przypisy

  1. Amos Oz doktorem honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego (pol.). lodz.naszemiasto.pl, 2013-03-21, aktualizacja: 2013-03-22. [dostęp 2013-03-29].
  2. Cena Franze Kafky (cz.). SPOLEČNOST FRANZE KAFKY. [dostęp 2014-09-19].