Beer Szewa
Na mapach:
| Beer Szewa באר שבע |
|||
|
|||
 Nowoczesna zabudowa Beer Szewy |
|||
| Dewiza: brak | |||
| Państwo |  Izrael |
||
| Dystrykt | Dystrykt Południowy | ||
| Burmistrz | Ruvik Danilowicz | ||
| Powierzchnia | 117,5 km² | ||
| Położenie | 31°15′27″N 34°47′43″E |
||
| Wysokość | 260 m n.p.m. | ||
| Ludność (2010) • liczba ludności • gęstość |
195 400 1 755 os./km² |
||
|
Położenie na mapie Izraela
  Beer Szewa
באר שבע |
|||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||
| Strona internetowa miasta | |||
Beer Szewa (hebr. באר שבע; arab. بئر السبع, Bi′r as-Sabi; oficjalna pisownia w ang. Be'er Sheva; w większości polskich przekładów Beer-Szeba) – miasto położone w Dystrykcie Południowym w Izraelu. Jest to największe miasto pustyni Negew, często nazywane "stolicą Negewu"[1].
Spis treści |
[edytuj] Położenie
Miasto jest położone na północnym skraju pustyni Negew, w odległości 38 kilometrów na wschód od wybrzeża Morza Śródziemnego i 120 km na południowy zachód od Jerozolimy.
W jego otoczeniu znajduje się miasteczka Lehavim, Lakija, Omer, Tel Szeva, Segev-Szalom i Ramat Hovav, kibuc Chacerim, moszawy Tifrah i Nevatim, wioski komunalne Eszel HaNasi i Giv'ot Bar, oraz arabska wioska Tirabin al-Sana.
[edytuj] Podział administracyjny
Po uzyskaniu niepodległości przez Izrael, Beer Szewa stała się przysłowiowym "laboratorium" dla izraelskich architektów. Podjęto tu próbę stworzenia alternatywy dla standardowych rozwiązań publicznych projektów mieszkaniowych w Izraelu. Obecnie miasto jest podzielone na siedemnaście dzielnic (poza Starym Miastem i położonymi na północy osiedlami Ramot). Dzielnice mieszkaniowe są rozłożone w kształcie parasola i podzielone na cztery sub-dzielnice. Wiele dzielnic jest nazwanych kolejnymi literami alfabetu hebrajskiego lub numerami liczb. Są to m.in.: Szekhuna Alef, Bet, Gimel, Dalet, Hej, Vav, Tet, Jud-Alef, Ramot, Ramot B, Neve Noj, Ne'ot Lon, Merkaz Ezrachi, Neve Ze'ev, Darom, Stare Miasto, Nahal Beka i Nahal Aszan.
[edytuj] Środowisko naturalne
Beer Szewa znajduje się w rozległej dolinie Beer Szewy, którą płyną strumienie Beer Szewa, Kovszim i Katef. Dolina jest zieloną oazą położoną pośrodku pustyni Negew. W jej otoczeniu wznoszą się wzgórza. Dolina otwiera się w kierunku północno zachodnim, wyjściem z pustyni Negew.
[edytuj] Klimat
Beer Szewa ma klimat pustynny (w klasyfikacji klimatów Köppena BSh) z wpływami klimatu śródziemnomorskiego. Lata są gorące i suche, a zimy chłodne i deszczowe. Średnia temperatura latem wynosi 32,3 °C, a zimą 17,7 °C (średnia z lat 1988-2000). Opady w okresie lata są rzadkością, i występują zazwyczaj w okresie zimowym od września do maja. Suma rocznych opadów atmosferycznych wynosi 204,1 mm. W okresie zimowym, w wyniku wysokiej wilgotności powietrza, w dolinie Beer Szewy występują mgły i zamglenia. W okresie letnim nadciągają z pustyni Negew burze piaskowe[2].
| Średnia temperatura i opady dla Beer Szewa | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Miesiąc | Sty | Lut | Mar | Kwi | Maj | Cze | Lip | Sie | Wrz | Paź | Lis | Gru | Roczna |
| Średnie najwyższe temperatury [°C] | 17 | 18 | 20 | 26 | 29 | 31 | 33 | 33 | 32 | 28 | 23 | 19 | 26 |
| Średnie najniższe temperatury [°C] | 7 | 8 | 9 | 13 | 15 | 18 | 21 | 21 | 19 | 17 | 13 | 9 | 14 |
| Opady [mm] | 49.6 | 40.4 | 30.7 | 12.9 | 2.7 | 0 | 0 | 0 | 0.4 | 5.8 | 19.7 | 41.9 | 204,1 |
| Źródło: Israel Meteorological Service 19.10.2009 | |||||||||||||
[edytuj] Demografia
Pod względem populacji Beer Szewa jest siódmym największym miastem Izraela[3]. Zgodnie z danymi Izraelskiego Centrum Danych Statystycznych w 2006 w mieście żyło 185,4 tys. mieszkańców, w tym 98,9% Żydów, w znacznej większości imigrantów z krajów byłego ZSRR[4].
Populacja miasta pod względem wieku:
| Wiek (w latach) | Procent populacji w % |
|---|---|
| 0-4 | 8,0% |
| 5-9 | 7,5% |
| 10-14 | 7,2% |
| 15-19 | 7,3% |
| 20-29 | 16,5% |
| 30-44 | 19,8% |
| 45-59 | 17,8% |
| ponad 60 | 15,8% |
Źródło danych: Central Bureau of Statistics.
[edytuj] Historia
Pierwsi ludzie zaczęli osiedlać się na tym obszarze w epoce miedzi. Ówcześni ludzie żyli w jaskiniach, pozostawiając po sobie fragmenty metalowych narzędzi i skorupy naczyń[5]. Odkrycia archeologiczne na położonym kilka kilometrów na północ od miasta wzgórzu Tel Beer Szewa sugerują, że osadnictwo mogło rozpocząć się około 4 000 lat p.n.e.[6].
Biblia kilkakrotnie wspomina o mieście Beer Szewa istniejącym za życia Abrahama. To właśnie tutaj Abraham zawarł przymierze z królem Abimelekiem. Dlatego nazwano tę miejscowość Beer Szewa, tj. "Studnia Przysięgi"[uwaga 1]. Dolina była wówczas bogata w wodę, o czym świadczą pozostałości licznych studni w okolicy. Ulice miasta były ułożone siatce, z oddzielnymi dzielnicami administracyjnymi, handlowymi, wojskowymi i mieszkalnymi[7]. Syn Abrahama, Izaak, wybudował w Beer Szewie ołtarz[uwaga 2]. Również Jakub przebywał w Beer Szewie[uwaga 3][uwaga 4]. Po podboju Kanaanu przez Izraelitów, Beer Szewa była najdalej na południe wysuniętym miastem izraelskim. Zostało ono przyznane pokoleniom Judy i Symeona[uwaga 5][uwaga 6]. Prorok Eliasz schronił się w Beer Szewie, kiedy królowo Izebel kazała go zabić[uwaga 7]. Synowie proroka Samuela byli sędziami w Beer Szewie[uwaga 8]. Na przestrzeni wieków miasto było wielokrotnie niszczone i odbudowywane. Po podboju babilońskim miasto zostało opuszczone, a jego mieszkańcy wysiedleni do Babiloni[7]. W okresie panowania rzymskiego i panowania Bizancjum, odbudowane miasto służyło jako pierwsza linia obrony przed najazdami Nabatejczyków. Ostatni mieszkańcy opuścili miasto podczas podboju arabskiego w VII wieku.
Turcy, którzy panowali nad tą ziemią od XVI wieku, nie byli zainteresowani rozwojem miasta, które podupadło. Do XIX wieku zamieszkiwali tu tylko Beduini. Europejscy pielgrzymi wspominają o Beer Szewie jako o obszarze jałowej ziemi, na której żyła garstka Beduinów. Dopiero pod koniec XIX wieku Turcy wybudowali tutaj posterunek policji, drogę i kilka niewielkich budynków. Plan rozbudowy miasta przygotowali niemieccy i szwajcarscy architekci. Przygotowali oni siatkę ulic, której wzór zachował się do tej pory na Starym Mieście. Wszystkie domy budowane w tym okresie były jednopiętrowymi budynkami. Nad całością górował dwupiętrowy gmach posterunku policji[8]. Podczas I wojny światowej Turcy wybudowali wojskową linię kolejową do Beer Szewy. W dniu 30 października 1915, w uroczystości otwarcia linii kolejowej uczestniczył Ahmed Dżemal. Budowa tej linii była bardzo ważna dla tureckiej armii walczącej z Brytyjczykami stacjonującymi w Egipcie[9]. Beer Szewa odegrała ważną rolę podczas brytyjskiej kampanii na Synaju i w Palestynie. 31 października 1917 australijska 4 Brygada Lekkiej Kawalerii zdobyła Beer Szewę. Była to ostatnia szarża kawalerii w historii brytyjskiej armii. Na skraju Starego Miasta znajduje się wojskowy cmentarz z grobami australijskich i brytyjskich żołnierzy poległych w bitwie o miasto. Zdobycie tutejszych studni z wodą było bardzo ważne i umożliwiło Brytyjczykom prowadzenie dalszych operacji militarnych w Palestynie[10].
W następnych latach miasto było ważnym ośrodkiem brytyjskiej administracji w Mandacie Palestyny. W maju 1918 uruchomiono komercyjne połączenia kolejowe na linii z Rafah do Beer Szewy. Po arabskich rozruchach w 1928 i w latach 1936-1939, większość Żydów opuściła miasto. Przyjęta 29 listopada 1947 Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 181 przyznała Beer Szewę państwu arabskiemu, które miało powstać w Palestynie[11]. Na samym początku I wojny arabsko-izraelskiej w maju 1948 miasto zajęły wojska egipskie. W październiku Izraelczycy przeprowadzili Operację Joav, w trakcie której doszło do bitwy o Beer Szewę i zajęcia miasta rankiem 21 października. Po wojnie Beer Szewa weszła w granice państwa Izrael.
W latach 50. XX wieku miasto rozbudowało się w kierunku północnym. W 1960 wybudowano nowoczesny Szpital Soroka, a w 1970 otworzono uniwersytet.
[edytuj] Nazwa
Nazwa miasta składa się z dwóch słów: "beer" i "szewa". Pierwsze słowo "beer" jest tłumaczone jako "studnia". Natomiast słowo "szewa" jest tłumaczone jako "przysięga" (przysięga Abrahama z Abimelekiem) lub "siedem" (siedem studni wykopanych przez Izaaka). Nazwa miasta może więc zostać przetłumaczona jako "Siedem Studni" lub "Studnia Przysięgi"[7].
[edytuj] Symbole
| Burmistrz | Lata sprawowania urzędu |
|---|---|
| David Tuvijahu | 1950–1961 |
| Ze'ev Zrizi | 1961–1963 |
| Elijahu Nawi | 1963–1986 |
| Mosze Zilberman | 1986–1989 |
| Icchak Rager | 1989–1997 |
| David Bunfeld | 1997–1998 |
| Jaakov Turner | 1998–2008 |
| Ruvik Danilowicz | 2008–nadal |
Obecne godło miasta zostało przyjęte w 1970. Zostało zaprojektowane przez grafika Hezi Mor. Godło miasta zawiera w sobie drzewo tamaryszku, które miało być zasadzone przez Abrahama. W rejonie miasta tamaryszki powszechnie rosną. Drzewo jest symbolicznie przedstawione, jakby składało się z wielu cegieł, co wyraża rozwój budownictwa miasta. Poniżej drzewa umieszczono dwanaście stel wyobrażających dwanaście pokoleń Izraela, które zostały zgromadzone z wygnania po całym świecie i przybyły by mieszkać w mieście. Z boku widoczna jest wieża widokowa wybudowana obok ratusza miejskiego. Napis w języku hebrajskim "Vayita Eshel beveer sheva ..." jest cytatem pierwszej części wersetu z Księgi Rodzaju 21:33 "Abraham zaś zasadził w Beer-Szebie drzewo tamaryszkowe ..."[1].
[edytuj] Polityka
Beer Szewa jest stolicą Dystryktu Południowego. Od 2008 burmistrzem miasta jest Ruvik Danilowicz, a jego zastępcą jest Jaakov Turner.
[edytuj] Współpraca międzynarodowa
Beer Szewa posiada czternaście miast partnerskich: La Plata w Argentynie, Parramatta w Australii, Addis Abeba w Etiopii (2001), Cebu na Filipinach, Lyon we Francji (1977), Oni w Gruzji (2000), Montreal i Winnipeg w Kanadzie, Rosenheim i Wuppertal w Niemczech, Kluż-Napoka w Rumunii, Nisz w Serbii, Seattle w Stanach Zjednoczonych, oraz Adana w Turcji (2001).
[edytuj] Edukacja
W Beer Szewie ma swoją siedzibę Uniwersytet Ben-Guriona (założony w 1969). Działalność uniwersytetu jest skoncentrowana na propagowaniu idei zagospodarowania regionu Negewu. Jest to jeden z najszybciej rozwijających się uniwersytetów w Izraelu. Po upadku Związku Radzieckiego osiedliło się tutaj wielu znanych profesorów z uczelni w Leningradzie, Rydze, Moskwy, Charkowa i innych. Obok uniwersytetu działa znany na całym świecie ośrodek badań nad przyrodą pustyni. Tutejsi naukowcy bezustannie pracują nad nowymi systemami nawadniania pustyni i lepszymi rodzajami upraw rolniczych.
[edytuj] Gospodarka
Współczesne miasto Beer Szewa jest ważnym ośrodkiem przemysłu maszynowego, elektronicznego, chemicznego, włókienniczego i odzieżowego, materiałów budowlanych i spożywczego. Przez miasto przechodzi rurociąg z Ejlatu do Hajfy.
Na zachód od Beer Szewy znajduje się duża baza Izraelskich Sił Powietrznych Hatserim. W 1977 otworzono tutaj słynne muzeum lotnictwa.
[edytuj] Komunikacja
Miasto posiada połączenie z Tel Awiwem za pośrednictwem drogi ekspresowej nr 40 
(Kfar Saba-Qetura) i z Aszkelonem za pośrednictwem drogi ekspresowej nr 25 
(Nahal Oz-Beer Szewa-Arawa).
W mieście znajdują się dwie stacje kolejowe Israel Railways: Beer Szewa i Beer Szewa North University. Pociągi z Beer Szewy jadą do Naharijji, Hajfy i Tel Awiwu.
W odległości 10 km na północny zachód od miasta jest położony port lotniczy Taymen, który obsługuje krajowe linie lotnicze oraz czarterowe przeloty turystyczne.
[edytuj] Uwagi
- ↑ Zobacz: Księga Rodzaju 21:27-34 : "(27) A potem Abraham dał Abimelekowi owce i woły, i tak obaj zawarli przymierze. (28) Abraham wydzielił nadto z trzody siedem jagniąt. (29) Abimelek zapytał Abrahama: Co znaczy tych siedem jagniąt, które oddzieliłeś? (30) Odpowiedział Abraham: Tych siedem jagniąt przyjmiesz ode mnie, żebym mógł mieć dowód, że to ja wykopałem ową studnię. (31) Dlatego nazwano tę miejscowość Beer-Szeba, że tam obaj złożyli przysięgę. (32) Po zawarciu przymierza w Beer-Szebie Abimelek i dowódca jego wojska Pikol udali się w powrotną drogę do kraju Filistynów. (33) Abraham zaś zasadził w Beer-Szebie drzewo tamaryszkowe. Tam też wzywał imienia Pana, Boga Wiekuistego. (34) I tak przebywał Abraham przez długi czas w kraju Filistynów." Tłumaczenie według Biblii Tysiąclecia.
- ↑ Zobacz: Księga Rodzaju 26:23-33 : "(23) Potem wyruszył Izaak do Beer-Szeby. (24) I zaraz pierwszej nocy ukazał mu się Pan i rzekł: Ja jestem Bogiem twego ojca, Abrahama. Nie lękaj się, bo Ja będę z tobą. I będę ci błogosławił, rozmnażając twoje potomstwo przez wzgląd na Abrahama, który Mi służył. (25) Izaak zbudował więc tam ołtarz i wzywał imienia Pana. Rozbił też tam swój namiot, a słudzy Izaaka wykopali tam studnię. (26) Potem przybyli z Geraru Abimelek i Achuzat, jeden z przyjaciół Abimeleka, oraz dowódca wojska, Pikol. (27) Izaak rzekł do nich: Czemu przybywacie do mnie, przecież znienawidziliście mnie i kazaliście mi się od was oddalić? (28) Oni zaś odpowiedzieli: Widząc, jak Pan jest z tobą, postanowiliśmy, aby istniała między nami, czyli między tobą a nami umowa. Chcemy z tobą zawrzeć przymierze, (29) że nie uczynisz nam nic złego, jak i my nie skrzywdziliśmy ciebie, wyświadczając ci tylko dobro, i pozwoliliśmy ci spokojnie odejść. Niechaj ci więc teraz Pan błogosławi! (30) Izaak wyprawił im ucztę, oni zaś jedli i pili. (31) Nazajutrz rano złożyli sobie nawzajem przysięgę, po czym Izaak ich pożegnał i rozstali się w zgodzie. (32) A gdy tego dnia słudzy Izaaka przynieśli mu wiadomość o studni, którą wykopali, mówiąc: Znaleźliśmy wodę, (33) nazwał on tę studnię Szibea - Stąd miasto to nosi po dzień dzisiejszy nazwę Beer-Szeba." Tłumaczenie według Biblii Tysiąclecia.
- ↑ Zobacz: Księga Rodzaju 28:10-15 : "(10) Kiedy Jakub wyszedłszy z Beer-Szeby wędrował do Charanu, (11) trafił na jakieś miejsce i tam się zatrzymał na nocleg, gdyż słońce już zaszło. Wziął więc z tego miejsca kamień i podłożył go sobie pod głowę, układając się do snu na tym właśnie miejscu. (12) We śnie ujrzał drabinę opartą na ziemi, sięgającą swym wierzchołkiem nieba, oraz aniołów Bożych, którzy wchodzili w górę i schodzili na dół. (13) A oto Pan stał na jej szczycie i mówił: Ja jestem Pan, Bóg Abrahama i Bóg Izaaka. Ziemię, na której leżysz, oddaję tobie i twemu potomstwu. (14) A potomstwo twe będzie tak liczne jak proch ziemi, ty zaś rozprzestrzenisz się na zachód i na wschód, na północ i na południe; wszystkie plemiona ziemi otrzymają błogosławieństwo przez ciebie i przez twych potomków. (15) Ja jestem z tobą i będę cię strzegł, gdziekolwiek się udasz; a potem sprowadzę cię do tego kraju. Bo nie opuszczę cię, dopóki nie spełnię tego, co ci obiecuję." Tłumaczenie według Biblii Tysiąclecia.
- ↑ Zobacz: Księga Rodzaju 46:1-7 : "(1) Izrael wyruszył w drogę z całym swym dobytkiem. A gdy przybył do Beer-Szeby, złożył ofiarę Bogu ojca swego, Izaaka. (2) Bóg zaś w widzeniu nocnym tak odezwał się do Izraela: Jakubie, Jakubie! A gdy on odpowiedział: Oto jestem, (3) rzekł do niego: Jam jest Bóg, Bóg ojca twego. Idź bez obawy do Egiptu, gdyż uczynię cię tam wielkim narodem. (4) Ja pójdę tam z tobą i Ja stamtąd cię wyprowadzę, a Józef zamknie ci oczy. (5) Potem Jakub wyruszył z Beer-Szeby. Synowie Izraela umieścili ojca swego, Jakuba, swe dzieci i żony na wozach, które faraon przysłał dla przewiezienia ich. (6) Zabrali też swe trzody i swój dobytek, który nabyli w Kanaanie. Tak przybył Jakub do Egiptu wraz z całym potomstwem: (7) wziął z sobą do Egiptu synów, wnuków, córki i wnuczki - całe swe potomstwo." Tłumaczenie według Biblii Tysiąclecia.
- ↑ Zobacz: Księga Jozuego 15:21, 28 : "(21) Miasta na krańcu pokolenia Judy, ku granicy Edomu w Negebie, były następujące: ... (28) Chasar-Szual, Beer-Szeba, Bizjota i jego miasta zależne." Tłumaczenie według Biblii Tysiąclecia.
- ↑ Zobacz: Księga Jozuego 19:1,2 : "(1) Drugi los przypadł w udziale Symeonowi - pokoleniu potomków Symeona - według ich rodów, a dział ich znajdował się pośród dziedzictwa potomków Judy. (2) Zaliczały się do ich działu: Beer-Szeba, Szema, Molada." Tłumaczenie według Biblii Tysiąclecia.
- ↑ Zobacz: 1 Księga Królewska 19:3,4 : "(3) Wtedy <Eliasz> zląkłszy się, powstał i ratując się ucieczką, przyszedł do Beer-Szeby w Judzie i tam zostawił swego sługę, (4) a sam na [odległość] jednego dnia drogi poszedł na pustynię. Przyszedłszy, usiadł pod jednym z janowców i pragnąc umrzeć, rzekł: Wielki już czas, o Panie! Odbierz mi życie, bo nie jestem lepszy od moich przodków." Tłumaczenie według Biblii Tysiąclecia.
- ↑ Zobacz: 1 Księga Samuela 8:1,2 : "(1) Kiedy jednak Samuel się postarzał, sędziami nad Izraelem ustanowił swoich synów. (2) Pierworodny syn jego nazywał się Joel, drugiemu było na imię Abiasz: sądzili oni w Beer-Szebie." Tłumaczenie według Biblii Tysiąclecia.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Be'er Sheva (Israel) (ang.). W: Flags of the World [on-line]. [dostęp 2011-10-13].
- ↑ Prognoza pogody i opady w Beer Szewie (pol.). W: Meteovista [on-line]. [dostęp 2011-10-13].
- ↑ Table 3 – Population of Localities Numbering Above 2,000 Residents and Other Rural Population (ang.). W: Israel Central Bureau of Statistics [on-line]. [dostęp 2011-10-12].
- ↑ Israel Central Bureau of Statistics (ang.). W: Israel Central Bureau of Statistics [on-line]. [dostęp 2011-10-12].
- ↑ Beersheba (ang.). W: Virtual Israel Experience [on-line]. [dostęp 2011-10-13].
- ↑ Z. Herzog: Beer-sheba II: The Early Iron Age Settlements. Tel Aviv: Institute of Archaeology, Tel Aviv University and Ramot Publishing Co., 1984.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 Jacqueline Schaajje: Tel Be'er Sheva (ang.). W: Jewish Magazine [on-line]. 2002. [dostęp 2011-10-13].
- ↑ Ze'ev Vilnai: Be'er Sheva - Ariel Encyclopedia. Tel Aviv: Sifriyat HaSadeh, 1969, s. 473–515.
- ↑ Paul Cotterell: The Railways of Palestine and Israel. Abingdon: Tourret Publishing, 1986, s. 14–31. ISBN 978-0-905878-04-1.
- ↑ Gideon Biger: An Empire in the Holy Land: Historical Geography of the British Administration in Palestine, 1917–1929. Jerusalem: Magnes Press, 1994, s. 23-24.
- ↑ United Nations General Assembly Resolution 181 (ang.). W: The Avalon Project - Yale Law School [on-line]. [dostęp 2011-10-13].
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Zdjęcie satelitarne Beer Szewy Google Maps
- Mapa Beer Szewy
- boker.org
- Beersheba Theatre
- Soroka University Medical Center
|
|||||||||||||||||
|
|||||||||||||
