Andrzej Chwalba

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Andrzej Chwalba
Andrzej Chwalba (pierwszy z prawej) podczas przyznawania Nagrody Historycznej Polityki w 2006 roku
Andrzej Chwalba (pierwszy z prawej) podczas przyznawania Nagrody Historycznej Polityki w 2006 roku
Data i miejsce urodzenia 11 grudnia 1949
Częstochowa
Zawód historyk, nauczyciel akademicki
Tytuł profesor nauk humanistycznych
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński
Stanowisko prorektor Uniwersytetu Jagiellońskiego (1999–2005), dziekan Wydziału Historycznego UJ (1996-1999)
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Odznaka "Honoris Gratia"

Andrzej Chwalba (ur. 11 grudnia 1949 w Częstochowie) – historyk i eseista, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, badacz dziejów Krakowa.

Wykształcenie i kariera zawodowa[edytuj | edytuj kod]

Absolwent VIII LO w Częstochowie. Po ukończeniu studiów historycznych na Uniwersytecie Jagiellońskim w 1972 r. podjął pracę nauczyciela historii w IV Liceum Ogólnokształcącym im. Henryka Sienkiewicza[1]. Pracę w Instytucie Historii UJ rozpoczął od badania historii Polski XIX w. w zakładzie kierowanym przez prof. Celinę Bobińską. Doktoryzował się w 1982 roku. Jego praca habilitacyjna, obroniona w 1990 r. nosi tytuł: Socjaliści polscy wobec kultu religijnego (do roku 1914). Tytuł naukowy profesora otrzymał w 1995 roku. Aktualnie jest wiceprezesem Polskiego Towarzystwa Historycznego i wiceprezesem oddziału krakowskiego PTH, wiceprezesem Komitetu Kopca Kościuszki, a także m.in. członkiem Rady Fundatorów Fundacji Polskiego Czynu Niepodległościowego, Fundacji Pomocy Dzieciom Niewidomym i Niedowidzącym. Od 2006 r. członek Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa (SKOZK). Członek Rady Naukowej Muzeum Historii Polski, międzynarodowego Kolegium Programowego Muzeum II Wojny Światowej, Rady Naukowej Muzeum Historii PRL, Rady Programowej Międzynarodowego Centrum Kultury; był przewodniczącym Rady Programowej Muzeum Schindlera w Krakowie.

W swojej karierze zawodowej pełnił funkcję wicedyrektora Instytutu Historii (1991-1992), Dziekana Wydziału Historycznego (1996-1999), a wreszcie prorektora UJ ds. dydaktyki (1999-2005), prezesa krakowskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego (2003-2012). Aktualnie kieruje Zakładem Antropologii Historycznej w Instytucie Historii UJ. Pracuje także w Instytucie Historii Państwowej Wyższej Szkoły Wschodnioeuropejskiej w Przemyślu. Jest promotorem 21 prac doktorskich.

Jest inicjatorem i organizatorem I Kongresu Zagranicznych Badaczy Dziejów Polski, który odbył się w Krakowie w roku 2007, oraz II Kongresu (Kraków, 2012), a także współorganizatorem XVII Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich w Krakowie (wrzesień 2004). Jest inicjatorem Nagrody im. Wacława Felczaka i Henryka Wereszyckiego, przyznawanej od 2001 r. historykom polskim i zagranicznym za książki poświęcone dziejom Europy Środkowej, pomysłodawcą Festiwalu Filmów Historycznych w Krakowie.

W bogatym dorobku naukowym prof. A. Chwalby wyróżniają się prace poświęcone historii Polski w XIX w. (zwłaszcza podręcznik akademicki: Historia Polski 1795-1918), prace poświęcone Rosji i relacjom polsko-rosyjskim (Imperium korupcji, Polacy w służbie Moskali), jak również dziejom Krakowa. W serii Dziejów Krakowa A. Chwalba jest autorem dwóch ostatnich tomów, omawiających historię Krakowa w okresie okupacji niemieckiej i w okresie powojennym. Osobne miejsce w twórczości krakowskiego historyka zajmują prace z dziejów najnowszych Polski.

W 2006 roku książkę III Rzeczpospolita. Raport specjalny uhonorowano Nagrodą Historyczną przyznawaną przez redakcję „Polityki”.

Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (2005), Odznaką Zasłużony Działacz Kultury nadaną przez Ministra Kultury (2000), Medalem 25 Rocznicy Podpisania Porozumień Sierpniowych nadanym przez Prezydenta Miasta Gdańska (2005), Medalem Świętego Krzysztofa (2011), Odznaką "Honoris Gratia" za zasługi dla Krakowa nadaną przez Prezydenta Miasta Krakowa (2005), Laudacje Studenckie. Nagroda Honorowa (2014).

Działalność polityczna[edytuj | edytuj kod]

W latach 1977 – 1981 członek PZPR.

Od 1981 roku uczestnik podziemnej "Solidarności", wykładowca Chrześcijańskiego Uniwersytetu Robotniczego, zaangażowany w działalność prasy podziemnej, w tym redaktor naczelny niezależnego pisma "Alternatywy".

W latach 90 XX w. był członkiem NSZZ Solidarność, Unii Demokratycznej, Komitetu na rzecz prezydentury prof. Adama Strzembosza a następnie Komitetu na rzecz prezydentury dr hab. Hanny Gronkiewicz-Waltz.

W 1999 r. zgłoszono jego kandydaturę na Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Kandydatura została zaakceptowana przez Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej.

19 stycznia 2000 r. w głosowaniu kolegium IPN zatwierdzono kandydaturę Andrzeja Chwalby i przedstawiono Marszałkowi Sejmu do dalszej procedury wyboru prezesa IPN[2].

24 stycznia 2000 r. złożył rezygnację z ubiegania się o stanowisko prezesa IPN w następstwie "ujawnienia" przez środki publicznego przekazu informacji o jego przynależności do PZPR. Stało się to pretekstem do politycznych ataków na Uniwersytet Jagielloński.

8 lutego 2000 r. rektorska komisja ds. etyki nauczycieli akademickich Uniwersytetu Jagiellońskiego, w swej opinii przedstawionej rektorowi, sugerowała urlopowanie profesora[3].

15 lutego 2000 r. Andrzej Chwalba udał się na półroczny urlop naukowy.

W pierwszych dniach marca 2000 roku kolegium Instytutu Pamięci Narodowej opublikowało swoje stanowisko w tej sprawie, informowała o tym m.in. Gazeta Wyborcza (wydanie z 9 marca 2000, s. 6): "Pismo kolegium IPN stwierdza, że tryb wyboru Prezesa Instytutu nie wymaga od kandydatów przedstawienia informacji o przynależności partyjnej dawnej lub obecnej. W związku z tym prof. Chwalba nie wprowadził kolegium świadomie w błąd. Kolegium wyraża <ubolewanie z powodu trudności, jakie napotyka profesor na UJ>". Dziennik Polski pisał później: "Andrzejowi Chwalbie zarzucono, że świadomie wprowadził kolegium w błąd. Dopiero po kilku miesiącach okazało się, że profesor postępował zgodnie z trybem wyboru prezesa IPN i nikogo w błąd nie wprowadził"[4].

poprzednik:
Maciej Salamon
Dziekan Wydziału Historycznego UJ
1996-1999
następca:
Piotr Kaczanowski

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • 1992 i 2007: Sacrum i rewolucja: socjaliści polscy wobec praktyk i symboli religijnych (1870-1918) ISBN 978-83-242-0700-8
  • 1993 i 2007: Józef Piłsudski – historyk wojskowości ISBN 83-7052-177-0
  • 1994 i 1996: Słownik Historii Polski 1939-1948 (redaktor i współautor) ISBN 83-86575-11-5
  • 1995, 2001 i 2006: Imperium korupcji w Rosji i w Królestwie Polskim w latach 1861-1917 ISBN 83-7188-867-8
  • 1997: Czasy "Solidarności": francuscy związkowcy i NSZZ "Solidarność" 1980-1990 ISBN 83-86575-47-6
  • 1999 i 2014: Polacy w służbie Moskali ISBN 83-01-12753-8
    • wyróżniona w konkursie im. Jana Długosza
  • 1999 i 2008: Kalendarium dziejów Polski (redaktor naukowy) ISBN 83-08-02855-1
  • 2000, 2005 i 2006: Historia Polski 1795-1918 ISBN 83-08-03053-X
    • Nagroda KLIO
    • Nagroda Główna Allianz –„Srebrna Nike”
    • wyróżnienie w konkursie im. Jana Długosza
  • 2002 i 2011: Kraków w latach 1939-1945 ISBN 83-08-00115-7
    • Krakowska Książka Miesiąca – grudzień 2002
    • wyróżnienie w konkursie czytelniczym „Gazety Wyborczej” „Parady 2002”
    • Nagroda Ministra Edukacji Narodowej
  • 2004: Kraków w latach 1945-1989 ISBN 83-08-03636-8
    • wyróżnienie w konkursie tygodnika ”Polityka”
  • 2004, 2005 i 2007: Obyczaje w Polsce. Od średniowiecza do czasów współczesnych (redaktor i współautor) ISBN 83-01-14253-7
    • nagroda w konkursie na najlepszą książkę akademicką z zakresu nauk społecznych „Atena 2005”
    • nagroda w konkursie na najlepszą książkę roku 2004 „O Pióro Fredry”
  • 2005: III Rzeczpospolita – raport specjalny ISBN 83-08-03808-5 (2009 - wyd. w jęz. czeskim, 2010 - wyd. w jęz. niemieckim, 2011 - wyd. w jęz. chorwackim, 2013 - wyd. w jęz. bułgarskim)
  • 2005: Polen und der Osten. Herausgegeben von Andrzej Chwalba ISBN 3-518-41731-2
  • 2006, 2008, 2012: Nie ufam własnej pamięci : o tajemnicach Krakowa, carskiej i sowieckiej Rosji i nie tylko...: (rozmowy z Andrzejem Chwalbą) ISBN 978-83-7188-071-1
  • 2006: Polska na przestrzeni wieków, (współautor) ISBN 83-01-14811-X
  • 2007: Historia Polski, t. 1-2 (współautor)
  • 2008: Historia powszechna. Wiek XIX ISBN 978-83-01-15444-8
    • Nagroda I Stopnia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
  • 2008: Historia Polski. Polska od 1939 do czasów obecnych (współautor) ISBN 978-84-9819-823-2
  • 2009: Collegium Maius (wydanie w języku angielskim 2010 r.)
  • 2009: Polsko 1989-2008. Dějiny současnosti ISBN 978-80-7325-185-7
  • 2010: Kurze Geschichte der Dritten Republik Polen 1989 bis 2005 ISBN 978-3-447-05925-1
  • 2011: Historia powszechna. 1989-2011 ISBN 978-83-01-16778-3
  • 2011: Poljska nakon komunizma (1989-2011) ISBN 978-953-6979-82-2
  • 2013: Istorija na Trietaja Polska Republika ISBN 978-619-166-608-7
  • 2014: Samobójstwo Europy. Wielka Wojna 1914-1918 ISBN 978-83-08-0530-4.
  • 2014: Collegium Novum (z M. Bogdanowską) ISBN 978-83-7638-321-7
  • 2014: 1914-1918. Anatomy of Global Conflict ISBN: 978-83-233-3638-9
  • 2014: Pałac Pusłowskich ISBN: 978-83-7638-452-8

Wywiady[edytuj | edytuj kod]

  • Gorzki wywiad z prof. Andrzejem Chwalbą o promocji polskiej historii za granicą, rozm. Wojtek Duch, "historia.org.pl", 16 września 2012.
  • Historia ma odpowiadać na pytania współczesności!, rozm. Kamil Janicki, "Histmag.org", 13 lutego 2009.
  • Okupowany Kraków, rozm. Rita Pagacz-Moczarska, Alma Mater 64: 2004.
  • Opozycja w PRL, rozm. Leszek Cichobłaziński, Niedziela 2006/47.
  • Polska w przeddzień zaborów, rozm. Leszek Cichobłaziński, Niedziela 2006/50.
  • Spokojnie, jak najbliżej prawdy, rozm. Marek Karpiński, Nowe Książki 2005/1.
  • Inne wywiady także m.in. w: Tygodnik Powszechny, Lidove Noviny, Dziennik Zachodni, Polska The Times, Dziennik Polski, Gazeta Wyborcza, Rzeczpospolita, Znak, Newsweek, Gazeta Krakowska, Gość Niedzielny, Niedziela, Przegląd Polityczny, Telewizja Polska, Dzień, Alma Mater, Nasz Przemyśl, Nowe Książki[potrzebne źródło], Więź, Do Rzeczy, Mówią Wieki, Konspekt, Wprost, Dziennik. Gazeta Prawna, Kultura (w jęz. bułgarskim), Aetas (w jęz. węgierskim), Kulturne Dejiny (w jęz. słowackim)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
historyka

Przypisy