Błąd medyczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Błąd lekarski)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Błąd medyczny (także: błąd lekarski, błąd w sztuce lekarskiej) - nieumyślne działanie, zaniedbanie lub zaniechanie lekarza, lekarza dentysty, pielęgniarki, położnej lub osoby wykonującej inny zawód medyczny powodujące szkodę pacjenta.

Definicja[edytuj | edytuj kod]

Błąd medyczny definiowany jest wielorako. Nie istnieje powszechnie uznana jedna wersja definicji ani w medycynie, ani w prawie.

Zgodnie z definicją podaną przez A. Liszewską „błąd w sztuce medycznej oznacza naruszenie przez lekarza (świadomego tego, że podejmuje czynność medyczną) obowiązujących go w konkretnym wypadku, wypracowanych na gruncie nauki i praktyki reguł postępowania zawodowego wobec dóbr prawnych w postaci życia i zdrowia człowieka, które na gruncie prawa stanowi podstawę dla stwierdzenia naruszenia obowiązku ostrożności"[1].

Orzecznictwo sądów definiuje błąd lekarski jako czynność (zaniechanie) lekarza w sferze diagnozy i terapii, niezgodną z nauką medyczną w zakresie dla lekarza dostępnym[2][3].

Na błąd lekarski, który będzie rodził konsekwencje prawne w postaci konieczności zrekompensowania pacjentowi doznanej szkody i krzywdy (wypłaty odszkodowania za błąd lekarski), muszą składać się następujące elementy:

  • postępowanie niezgodne z powszechnie uznanym stanem wiedzy medycznej, polegające np. na niewykonaniu koniecznych badań czy zaniechaniu podania niezbędnych leków,
  • wina nieumyślna (lekkomyślność lub niedbalstwo),
  • ujemny skutek popełnionego błędu, czyli szkoda i krzywda pacjenta,
  • związek przyczynowy między popełnionym błędem a ujemnym skutkiem postępowania leczniczego w postaci śmierci pacjenta, uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia

Rodzaje błędów[edytuj | edytuj kod]

Według ośrodka krakowskiego wyróżnia się następujące rodzaje błędów lekarskich:

  • błąd decyzyjny. Klasyczny błąd diagnostyczny i terapeutyczny jest popełniany przez lekarzy nieprawidłowo diagnozujących i nieadekwatnie do stwierdzonego stanu klinicznego leczonego pacjenta.
  • błąd wykonawczy. Nieprawidłowa realizacja procedury medycznej przez uprawnionego pracownika: lekarza, położną, pielęgniarkę lub technika.
  • błąd organizacyjny. Dotyczy osób organizujących świadczenia zdrowotne (kadra kierownicza i zarządzająca w podmiotach świadczących usługi medyczne), np. w postaci niewłaściwego zaplanowania obsady dyżurów.
  • błąd opiniodawczy. Wydawanie orzeczeń lekarskich i opinii niezgodne z zasadami aktualnej wiedzy i doktryną opiniodawczą[4]

Oddziaływanie na zdrowie publiczne[edytuj | edytuj kod]

Badania przeprowadzone w 2000 przez CBOS wskazują, że 31% polskiego społeczeństwa uważa, iż bezpośrednio spotkało się z przypadkami błędów medycznych. Ukrywanie błędów lekarskich przez środowisko lekarzy jest jednym z powodów niższego niż przeciętnie w Europie zaufania społecznego Polaków do lekarzy[5].

W Polsce problem istnienia błędów medycznych od 1998 bada i nagłaśnia Stowarzyszenie Pacjentów "Primum Non Nocere". Według szacunków tego stowarzyszenia, na skutek błędów medycznych w Polsce każdego roku cierpi od 20 do 30 tys. osób.[6]. Następstwem błędów medycznych mogą być choroby jatrogenne.

Postępowanie cywilne lub administracyjne[edytuj | edytuj kod]

Roszczeń z tytułu szkód majątkowych i niemajątkowych, spowodowanych błędami medycznymi, można dochodzić na drodze sądowego postępowania cywilnego lub administracyjnego postępowania przed wojewódzkimi komisjami ds. orzekania o zdarzeniach medycznych.

Celem postępowania przed wojewódzką komisją jest ustalenie czy zdarzenie, którego następstwem była szkoda majątkowa lub niemajątkowa, stanowiło zdarzenie medyczne.

Postępowanie cywilne poprzedza zgłoszenie szkody zobowiązanemu tj. zazwyczaj placówce medycznej, w której zatrudniony był lekarz, którego postępowanie doprowadziło do pogorszenia stanu zdrowia pacjenta lub nawet jego zgonu. W razie odmowy zapłaty lub braku reakcji, sprawę kieruje się do sądu cywilnego.

Termin przedawnienia[edytuj | edytuj kod]

Ważny przy dochodzeniu roszczeń jest termin ich przedawnienia, gdyż w razie jego upływu odpowiedzialny za szkodę ma prawo uchylenia się od jej zaspokojenia. Terminy przedawnienia reguluje art. 4421Kodeksu Cywilnego, zgodnie z którym:"Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę".

Postępowanie karne[edytuj | edytuj kod]

Rozważnego zastanowienia wymaga decyzja o skierowaniu sprawy do trybu karnego. W postępowaniu karnym wina lekarza nie może budzić najmniejszych wątpliwości (domniemanie niewinności), podczas gdy w procesie cywilnym wystarcza samo uprawdopodobnienie związku przyczynowego co znacznie upraszcza postępowanie.

W procesie karnym ustalenie błędu w sztuce lekarskiej zależy od odpowiedzi na pytanie, czy postępowanie lekarza w konkretnej sytuacji i z uwzględnieniem całokształtu okoliczności istniejących w chwili zabiegu, a zwłaszcza tych danych, którymi wówczas dysponował lub mógł dysponować, zgodne było z wymaganiami aktualnej wiedzy i nauki medycznej oraz powszechnie przyjętej praktyki lekarskiej[7][8].

Lekarze ponoszą najczęściej odpowiedzialność karną z artykułów:

Sąd lekarski[edytuj | edytuj kod]

Ustawa o izbach lekarskich[9] nie używa terminu błąd medyczny. Na podstawie tej ustawy możliwe jest jedynie postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej obwinionego lekarza przed okręgowym sądem lekarskim właściwej okręgowej izby lekarskiej. Postępowanie prowadzi właściwy okręgowy rzecznik odpowiedzialności zawodowej. Pokrzywdzonym może być osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej, "której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przewinienie zawodowe" (art. 57). Rozprawy i ogłoszenie orzeczenia są jawne dla wszystkich. Sąd lekarski może orzec o przewinieniu zawodowym „za naruszenie zasad etyki lekarskiej oraz przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza” (art. 53-112). Możliwe kary dla lekarza: upomnienie, nagana, kara pieniężna, czasowy zakaz pełnienia funkcji kierowniczych w ochronie zdrowia, czasowe ograniczenie prawa wykonywaniu zawodu, czasowe zawieszenie prawa wykonywania zawodu albo bezterminowe pozbawienie prawa wykonywania zawodu. Od orzeczenia okręgowego sądu lekarskiego stronom przysługuje odwołanie do Naczelnego Sądu Lekarskiego (art. 90)[10]. Od prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sądu Lekarskiego przysługuje kasacja do Sądu Najwyższego (art. 95). Naczelna Rada Lekarska (organ kierowniczy Naczelnej Izby Lekarskiej) prowadzi rejestr ukaranych lekarzy i lekarzy dentystów i ma do niego dostęp ten, kto wykaże interes prawny[11] . Ustawa przewiduje także możliwość mediacji (art. 113).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Agnieszka Liszewska Odpowiedzialność karna lekarza za błąd w sztuce lekarskiej, Kraków 1998, ISBN 8386393939.
  2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 IV 1955 r., sygn. akt IV CR 39/54; OSN 1957, poz. 7.
  3. Paweł Daniluk: Prawne aspekty czynności lekarskich w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego (pol.). W: 2005/2 (30) [on-line]. Przegląd Urologiczny. [dostęp 2014-05-06].
  4. Krzysztof Woźniak: Błąd medyczny (pol.). Katedra Medycyny Sądowej Collegium Medicum UJ. [dostęp 2014-05-06].
  5. Według badania European Trusted Brands 2013 dla Reader’s Digest 57% Polaków ufa lekarzom (średnia dla Europy – 80%). W poprzednich badaniach zaufanie dla lekarzy w Polsce deklarowało: 2011 – 73%, 2012 – 64% badanych.
  6. Adam Sandauer: Błędy Lekarskie Polska - inne państwa (pol.). Stowarzyszenie Pacjentów "Primum Non Nocere".
  7. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 września 1972 r., sygn. akt I KR 116/72.
  8. Maria Boratyńska: Błąd w sztuce medycznej jako podstawa odpowiedzialności (pol.). Poradnik Stomatologiczny, 2010. [dostęp 2014-05-06]. s. 147-149.
  9. Ustawa z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich - zobacz tekst ujednolicony (Dz. U. z 2009 r. Nr 219, poz. 1708)
  10. Naczelny Sąd Lekarski (pol.). [dostęp 2013-09-25].
  11. Informacje na temat rejestrów Naczelnej Izby Lekarskiej. Naczelna Izba Lekarska. [dostęp 2013-09-25].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]