Bez
Bez, dziki bez (Sambucus L.) – rodzaj roślin należący do rodziny piżmaczkowatych (Adoxaceae) wg systemu APG III z 2009. W dawniejszych ujęciach systematycznych rodzaj zaliczany był do przewiertniowatych (Caprifoliaceae) (np. w systemie Cronquista z 1981) lub do monotypowej rodziny bzowatych (w systemie Reveala z lat 1993–1999). Znanych jest około 20 gatunków występujących na półkuli północnej w klimacie umiarkowanym do podzwrotnikowego. Gatunkiem typowym jest Sambucus nigra L.[2]
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
- Pokrój
- Głównie rośliny krzewiaste, rzadziej małe drzewa, wyjątkowo rośliny zielne.
- Pędy
- Grube, z gąbczastym rdzeniem.
- Liście
- Nieparzystopierzastodzielne, naprzeciwległe, opadające na zimę. Listki 5-7 cm, ostro ząbkowane.
- Kwiaty
- Białe, kremowe do różowawych lub żółtawe, obupłciowe, charakteryzujące się mdłym zapachem. Zebrane w duże baldachowate lub wiechowate kwiatostany.
- Owoce
- Kuliste, ciemne pestkowce podobne do jagody, zawierające od trzech do sześciu nasion.
[edytuj] Systematyka
- Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system APG III z 2009)[1]
Jeden z pięciu rodzajów w rodzinie piżmaczkowatych (Adoxaceae), stanowiącej klad bazalny w obrębie rzędu szczeciowców (Dipsacales) w grupie euasterids II wchodzącej w skład kladu astrowych (asterids) należącego do dwuliściennych właściwych (eudicots).
- Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa dereniowe (Cornidae Frohne & U. Jensen ex Reveal), nadrząd Dipsacanae Takht., rząd szczeciowce (Dipsacales Dumort.), rodzina bzowate (Sambucaceae Batsch), podrodzina Sambucoideae Kostel, plemię Sambuceae A. Rich. ex Duby, rodzaj bez (Sambucus L.)[3].
- Gatunki flory Polski[4]
- bez czarny, dziki bez czarny (Sambucus nigra L.)
- bez hebd, dziki bez hebd (Sambucus ebulus L.)
- bez koralowy, dziki bez koralowy (Sambucus racemosa L.)
- Inne gatunki
- Sambucus adnata Wall.ex DC.
- Sambucus australis Cham.& Schltdl.
- Sambucus canadensis L. – bez kanadyjski (gatunek introdukowany do Europy Środkowej)
- Sambucus cerulea Raf.
- Sambucus chinensis Lindl.
- Sambucus javanica Reinw.ex Blume
- Sambucus latipinna Nakai
- Sambucus palmensis Link
- Sambucus peruviana Kunth
- Sambucus wightiana Wall.ex Wight & Arn.
- Sambucus williamsii Hance
[edytuj] Zobacz też
- Lilak pospolity (bez zwyczajny)
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-16].
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-25].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Sambucus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-25].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
