Bitwa pod Austerlitz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bitwa pod Austerlitz
III koalicja antyfrancuska
Austerlitz-baron-Pascal.jpg
Bitwa pod Austerlitz, mal. François Gérard
Czas 2 grudnia 1805
Miejsce Slavkov u Brna, Czechy
Wynik zwycięstwo armii francuskiej
Strony konfliktu
FranceImp1.png Cesarstwo Francuskie Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Cesarstwo Austrii
Greater Coat of Arms of the Russian Empire 1700x1767 pix Igor Barbe 2006.jpg Imperium Rosyjskie
Dowódcy
Napoleon Bonaparte Michaił Kutuzow
Jan I Liechtenstein
Siły
58 000 piechoty
13 500 kawalerii
139 dział[1]
75 500 piechoty
17 500 kawalerii
278 dział[2]
Straty
1550 zabitych
7000 rannych
530 wziętych do niewoli[3]
4000 zabitych
12 000 rannych
11 500 wziętych do niewoli
176 dział[4]
III koalicja antyfrancuska

Finisterre - Wertingen - Haslach-Jungingen - Elchingen - Ulm - Trafalgar - Caldiero - Ortegal - Amstetten - Mariazell - Dürenstein - Schöngrabern - Castelfranco - Austerlitz - Tenese - Gaeta - Maida

Bitwa pod Austerlitz, zwana także bitwą trzech cesarzy – jedna z najważniejszych bitew wojen napoleońskich i decydująca bitwa wojny z III koalicją antyfrancuską, stoczona 2 grudnia 1805 między francuską Wielką Armią a połączonymi armiami, austriacką i rosyjską.

Tło konfliktu[edytuj | edytuj kod]

Po fiasku planów inwazji na Anglię, Napoleon skierował swą Wielką Armię przeciwko wojskom trzeciej koalicji (Rosja, Wielka Brytania, Austria, Szwecja i Królestwo Neapolu). Najpierw pokonał 15 października w bitwie pod Ulm wojska austriackiego generała Macka, które broniły północnego podejścia do Wiednia. Stolica Austrii została zajęta, a wojska napoleońskie skierowały się na północny wschód, aby zmierzyć się z połączonymi w Ołomuńcu wojskami austro-rosyjskimi. Do spotkania doszło pod Austerlitz (Slavkov u Brna) na Morawach.

Pole bitwy[edytuj | edytuj kod]

Północna część pola bitwy była zdominowana przez 210-metrowe wzgórze o nazwie Santon i 260-metrowe wzgórze Żurań, oba flankujące ważną drogę Ołomuniec-Brno biegnącą ze wschodu na zachód. Na zachód od tych wzgórz leżała wioska Bielowice, a pomiędzy nimi płynął na południe potok Bosenicki łączący się nieco dalej z potokiem Goldbach, który przepływał przez wioski Kobelnice, Sokolnice i Telnice. W samym środku tego terenu rozciągało się niskie (11-13 m), rozległe wzgórze Prackie o łagodnych stokach. Jeden z adiutantów odnotował, że cesarz, stojąc na szczycie Żurania, parokrotnie powtarzał swym marszałkom: "Panowie, przyjrzyjcie się uważnie temu miejscu, to jutrzejsze pole bitwy; będziecie się na nim potykać"[5].

Przebieg bitwy[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze cesarza Austrii (współczesna rekonstrukcja)

Stosunek sił przed bitwą był niekorzystny dla Francuzów: 71 500 żołnierzy wobec 92 000 żołnierzy połączonej armii austriacko-rosyjskiej dowodzonej przez Kutuzowa. Bitwa rozpoczęła się 2 grudnia około 7.00 rano atakiem sił austriacko-rosyjskich na prawe, rozmyślnie osłabione przez Napoleona skrzydło francuskie, zajmujące pozycje w pobliżu wsi Telnice i Sokolnice. Idący pospiesznym marszem od strony Wiednia w kierunku tego odcinka frontu marszałek Louis Davout miał do dyspozycji 9 000 żołnierzy przeciw 27 000 przeciwnika, mimo to utrzymał pozycję i powstrzymał ataki. Kutuzow, chcąc rozbić centrum Francuzów rzucił do walki dalsze korpusy, które przez położone w centrum Wzgórza Prackie atakowały w kierunku linii francuskich, jednak ze względu na utrzymującą się w dolinach mgłę nie mogły dostrzec wojsk francuskich.

Wykorzystując związanie wielkich sił nieprzyjaciela przez Davouta około 9.00 Napoleon rzucił do ataku na Wzgórza Prackie dwie dywizje korpusu Soulta, które po dwugodzinnej walce zmusiły przeciwnika do pośpiesznego odwrotu, odcinając jego kolumny walczące z francuskim prawym skrzydłem. Zgrupowanie austriacko-rosyjskie zostało przecięte na pół i car Aleksander I chcąc ratować sytuację polecił Kutuzowowi rzucić do walki najlepsze oddziały: gwardyjski pułk preobrażeński i siemionowski oraz kawalerię pod dowództwem księcia Konstantego Pawłowicza Romanowa. Kawaleria rosyjska z impetem uderzyła na Francuzów roznosząc dwa pułki piechoty, lecz Napoleon zażegnał niebezpieczeństwo wysyłając przeciwko Rosjanom szwadrony mameluków gwardii cesarskiej i strzelców konnych pod dowództwem swego adiutanta, generała Rappa, który dając rozkaz do ataku krzyknął: "Wiele pięknych pań zapłacze jutro w Petersburgu!". Kontrszarża francuska zdziesiątkowała jazdę rosyjską i zmusiła ją do panicznego odwrotu, zostawiając za sobą ponad 500 zabitych i 200 jeńców, a wśród nich księcia Repnina. Odcięte od swojego centrum lewe skrzydło sprzymierzonych całkowicie rozsypało się.

Wojska sprzymierzonych zaczęły w panice uciekać z pola bitwy we wszystkich możliwych kierunkach. Większość sił rosyjskich pokonanych przez francuskie prawe skrzydło wycofywała się w kierunku na Wiedeń przez pokryte lodem stawy. Pod ogniem francuskiej artylerii lód załamał się, pociągając pod wodę ludzi i działa. Nie wiadomo dokładnie ile dział i ludzi Rosjanie stracili w tym miejscu, według różnych źródeł od 38 do 100 dział i od 200 do 2000 żołnierzy. W związku z tym, że Napoleon pominął ten incydent w swym biuletynie, niższe liczby mogą być bliższe prawdy[6].

I faza bitwy.
II faza bitwy.

Cesarz nie mógł dobić zmieszanego przeciwnika zwyczajowym pościgiem lekkiej jazdy, ponieważ była ona wyczerpana walką, nie było to zresztą potrzebne. Pierwsze słowa rozkazu wydanego po bitwie przez Napoleona brzmiały: "Żołnierze, jestem z was zadowolony..." (franc. Soldats, je suis content de vous...).

Rezultaty[edytuj | edytuj kod]

Armia austriacko-rosyjska straciła około 16 000 zabitych i rannych oraz 11 500 wziętych do niewoli i 176 armat. Napoleon przy stracie około 9 000 zabitych, rannych i wziętych do niewoli triumfował, a jego zwycięstwo historycy wojskowości określili jako drugie, po Kannach Hannibala, arcydzieło taktyczne w historii wojen[7].

4 grudnia cesarz austriacki Franciszek II Habsburg poprosił o rozejm. Podpisany 26 grudnia 1805 roku traktat pokojowy w Preszburgu (obecnie Bratysława) zakończył wojnę z trzecią koalicją antyfrancuską, a politycznym jego skutkiem był późniejszy rozpad Świętego Cesarstwa Rzymskiego.

Określenie bitwa trzech cesarzy nie jest do końca prawidłowe, ponieważ na polu bitwy był tylko Napoleon Bonaparte i car Aleksander I.

Pole bitwy pod Austerlitz dziś. Panorama wsi Prace (Pratzen).

Przypisy

  1. R.Bielecki, Austerlitz..., ss.209-214; R.Bielecki, Wielka Armia..., s.130
  2. Tamże
  3. Andrzej Nieuważny, Bitwa pod Austerlitz..., s.10.
  4. Tamże; R.Bielecki, Austerlitz..., s.192n
  5. Chandler, ss.412-413
  6. Chandler, s. 432
  7. R.Dupuy/T.Dupuy, The Harper Encyclopedia... s.818

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Bielecki: Austerlitz 1805. (Historyczne bitwy). Warszawa: Bellona, 1993. ISBN 83-11-08230-8.
  • Robert Bielecki: Wielka armia Napoleona. Warszawa: Bellona, 2004. ISBN 83-11-09889-1.
  • David G. Chandler: The Campaigns of Napoleon. New York: Scribner, 1995. ISBN 0-02-523660-1. (ang.)
  • Trevor Nevitt Dupuy, Ernest R. Dupuy: The Harper encyclopedia of military history: from 3500 BC to the present. New York: HarperCollins, 1993. ISBN 0-06-270056-1. (ang.)
  • Andrzej Nieuważny: Bitwa pod Austerlitz [w:] "Rzeczpospolita" 23/18 sierpnia 2007, dod. z serii "Bitwy świata"