Bruno Kreisky

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bruno Kreisky
Bruno Kreisky.jpg
Data i miejsce urodzenia 22 stycznia 1911
Wiedeń
Data i miejsce śmierci 29 lipca 1990
Wiedeń
Kanclerz Austrii
Przynależność polityczna Socjalistyczna Partia Austrii
Okres urzędowania od 1970
do 1983
Poprzednik Josef Klaus
Następca Fred Sinowatz

Bruno Kreisky (ur. 22 stycznia 1911 w Wiedniu, zm. 29 lipca 1990 w Wiedniu) – austriacki polityk, w latach 1970–1983 kanclerz Republiki Austrii.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodzony w zamożnej rodzinie pochodzenia żydowskiego. Już w czasie pobierania nauki wszedł w kontakt z ruchem robotniczym i w 1926 wstąpił do organizacji młodzieży socjalistycznej (SAJ). Poświęcił się całkowicie tej organizacji i piastował w niej różne ważne stanowiska. Od 1933 kierował działem oświaty i kultury.

W 1929 rozpoczął studia na kierunku prawa gospodarczego pomimo, iż pierwotnie zamierzał studiować medycynę. Od 1934 wypowiadał się przeciwko rosnącemu faszyzmowi w Austrii.

Podobnie, jak wielu innych socjaldemokratów, musiał opuścić Austrię i znalazł się w Czechosłowacji, gdyż ówczesny kanclerz Engelbert Dollfuß (powołując się na prawo z 1918) wprowadził tzw. rządy twardej ręki i po zamieszkach w lutym 1934 zdelegalizował Austriacką Socjaldemokratyczną Partie Robotniczą, organizacje robotnicze i związki zawodowe oraz zlikwidował wydawnictwa związkowe.

Pod przewodnictwem Kreiskiego organizacja SAJ została przemianowana na Rewolucyjną Młodzież Socjalistyczną i zaczęła działać nielegalnie. W Czechosłowacji uciekinierzy socjaldemokratyczni założyli też organizację Rewolucyjnych Socjalistów Austrii, która wspierała macierzystą organizację w kraju, drukując "Gazetę Robotniczą" i szmuglując ją pociągami do Austrii. Również Socjaldemokratyczna Partia Niemiec od 1933 musiała szukać schronienia na wygnaniu w Pradze.

Rok później Kreisky został aresztowany i w 1936 skazany za zdradę na rok więzienia. Wprawdzie krótko potem wyszedł wolny, ale stracił prawo studiowania w Austrii. Zaangażował się w działalność nielegalną. Wprawdzie dwa dni po aneksji Austrii przez III Rzeszę zdołał ukończyć studia, ale dzień potem został ponownie aresztowany i po kilku miesiącach aresztu stanął przed wyborem: pozostć w więzieniu lub opuścić kraj (który w międzyczasie stał się częścią Rzeszy).

Kreisky wyemigrował do Szwecji i pełnił tam funkcję sekretarza związków zawodowych. W międzyczasie pisał do różnych gazet krajowych i zagranicznych. W 1940 poznał na jednym z kongresów Willego Brandta i zawiązała się między nimi nić przyjaźni, która przetrwała do końca życia. W 1943 ożenił się z Verą Fürth i z tego małżeństwa urodziło się dwoje dzieci: syn Peter (ur. 1944) i córka Susanne (ur. 1948). W tym czasie Kreisky pracował nad koncepcją Austrii po wojnie. Lata powojenne spędził jako dyplomata ponownie w Szwecji.

W 1951 powrócił do Wiednia i został urzędnikiem administracji resortu do spraw zewnętrznych okoliczności w urzędzie kanclerskim (obecnie resort ten jest Ministerstwem Spraw Zagranicznych). Prezydent Austrii Theodor Körner powołał go jako doradcę politycznego i postawił na stanowisku wicedyrektora gabinetu. W 1953 objął stanowisko sekretarza państwa i rozpoczął działalność w SPÖ (Socjalistycznej Partii Austrii). Z racji swego stanowiska miał duży udział w pertraktacjach układu państwowego. W wyborach w 1956 zdobył miejsce w parlamencie. W 1959 został ministrem spraw zagranicznych w rządzie kanclerza Juliusa Raaba. Potem, do 1966, rządy i większość parlamentarną posiadała Austriacka Partia Ludowa (ÖVP).

W 1967 Kreisky został wybrany na przewodniczącego SPÖ i uczynił ją w 1970 najsilniejszą austriacką partią. W wyniku tego sam został kanclerzem, ale udało mu się stworzyć jedynie rząd mniejszościowy. Rok później, w 1971, zdobył dla swej partii absolutną większość, co powtórzyło się jeszcze dwukrotnie. Kiedy w 1983 SPÖ straciło absolutną większość, odrzucił możliwość następnej kadencji na urzędzie kanclerza. Zrezygnował z przewodnictwa partii i wycofał się z życia publicznego. SPÖ przyznało mu tytuł honorowego przewodniczącego.

W 1984, po kilku latach dializ, Kreisky przeszedł operację transplantacji nerki. W 1987 zarzucił kierownictwu swojej partii, że oddała ÖVP (w międzyczasie uczestnika koalicji) urząd Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Nieporozumienia istniały już od lat i Kreisky w wyniku tego zrzekł się honorowego przewodnictwa partii i poświęcił się pisaniu własnej biografii. W 1989 zrezygnował z przewodnictwa Międzynarodówki Socjalistycznej, której przewodniczył od 1976. Zmarł 29 lipca 1990 i został pochowany z honorami, a na pogrzeb przybyło wiele delegacji z kraju i zagranicy.

Bilans rządów[edytuj | edytuj kod]

Efektem działania Kreiskiego jako kanclerza były długofalowe reformy w systemie prawnym i socjalnym, jak również demokratyzacja szkolnictwa wyższego. Reformy tego typu nie mają sobie podobnych w najnowszej historii Austrii i dlatego Kreisky zyskał powszechny szacunek. W polityce zagranicznej z sukcesem pośredniczył w konflikcie na Bliskim Wschodzie. Otrzymał liczne doktoraty honoris causa. Był najbardziej znaczącym politykiem Austriackiej Partii Socjalistycznej.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]