Arthur Seyss-Inquart

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Arthur Seyss-Inquart
Bundesarchiv Bild 119-5243, Wien, Arthur Seyß-Inquart.jpg
Data i miejsce urodzenia 22 lipca 1892
Stonařov
Data i miejsce śmierci 16 października 1946
Norymberga
Pełniący obowiązki Prezydenta Austrii
de iure
Okres urzędowania od 13 marca 1938
do 13 marca 1938
Poprzednik Wilhelm Miklas
Następca Anschluss Austrii
Karl Renner (1945)
Kanclerz Austrii
Okres urzędowania od 11 marca 1938
do 13 marca 1938
Poprzednik Kurt Schuschnigg
Następca Anschluss Austrii
Karl Renner (1945)
Komisarz Rzeszy w Holandii
Okres urzędowania od 1940
do 1944
Poprzednik Alexander von Falkenhausen (gubernator wojskowy)
Minister spraw zagranicznych Rzeszy
Okres urzędowania od 30 kwietnia 1945
do 2 maja 1945
Poprzednik Joachim von Ribbentrop
Następca Lutz Schwerin von Krosigk
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Arthur Seyss-Inquart, właściwie Arthur Zajtich (ur. 22 lipca 1892 w Stonařovie na Morawach w Austro-Węgrzech, stracony 16 października 1946 w Norymberdze) – hitlerowski polityk, namiestnik Rzeszy w Austrii, a później komisarz Rzeszy w Holandii w okresie II wojny światowej. W Norymberdze został uznany za winnego zbrodni przeciwko ludzkości i został stracony.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Młodość, I wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Pochodząca z Moraw rodzina Zajtichów przeniosła się w 1907 roku do Wiednia, gdzie zmienili nazwisko na Seyss-Inquart (niemieckie Seyß-Inquart). Seyss-Inquart studiował prawo na uniwersytecie w Wiedniu, jednak po wybuchu I wojny światowej w 1914 roku wstąpił ochotniczo do armii austriackiej i po otrzymaniu przydziału do Strzelców Tyrolskich walczył na frontach w Rosji, Rumunii i Włoszech. Był wielokrotnie ranny i odznaczany za odwagę. Po rekonwalescencji w 1917 roku ukończył studia, zdając przewidziane egzaminy.

Republika Austriacka i Federalne Państwo Austriackie[edytuj | edytuj kod]

Po wojnie w 1921 roku rozpoczął praktykę prawniczą i szybko zyskał uznanie w tej dziedzinie. W 1933 roku powołano go do rządu kanclerza Dollfussa. Po jego zamordowaniu 25 lipca 1934 roku Seyss-Inquart został radcą stanu w rządzie Kurta von Schuschnigga.

Anschluss Austrii[edytuj | edytuj kod]

12 lutego 1938 Hitler wysunął pod adresem Austrii serię żądań znoszących właściwie jej suwerenność, wśród nich znajdowało się również żądanie mianowania Seyss-Inquarta ministrem Spraw Wewnętrznych. Kanclerz Schuschnigg spełnił jedynie część żądań Hitlera, a jednocześnie ogłosił przeprowadzenie plebiscytu w sprawie przyłączenia Austrii do Niemiec. Spotkało się to z szybką reakcją Hitlera – 11 marca 1938 roku armia niemiecka została postawiona w stan gotowości i otrzymała rozkaz przekroczenia granicy z Austrią, a Schuschnigg wraz z rządem podał się do dymisji. Tego samego dnia w nocy prezydent Austrii Wilhelm Miklas mianował Seyss-Inquarta kanclerzem, a już rankiem 12 marca wojska niemieckie wkroczyły do Wiednia. Dzień później Seyss-Inquart - któremu prezydent Wilhelm Miklas przekazał swoje obowiązki[1] - podpisał ustawę o Anschlussie, czyli przyłączeniu Austrii do Niemiec jako landu Rzeszy Niemieckiej.

W maju 1938 roku Seyss-Inquart wstąpił do NSDAP i został szefem tak zwanej Marchii Wschodniej (Ostmark). Otrzymał też stopień Gruppenführera SS, a w maju 1939 został ministrem bez teki rządu Rzeszy.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Po niemieckiej inwazji na Polskę Seyss-Inquart został zarządcą południowych terenów Polski, a od utworzenia Generalnego Gubernatorstwa do 1941 r. pełnił funkcję jego szefa rządu.

Po zajęciu Belgii i Holandii w maju 1940 roku Hitler mianował Seyss-Inquarta Komisarzem Rzeszy (Reichskommissar) okupowanej Holandii i uczynił odpowiedzialnym za kierowanie administracją cywilną oraz współpracę gospodarczą z Rzeszą. W okresie tym Holandia wpłacała do kasy Rzeszy 50 milionów marek tytułem kosztów okupacji.

Seyss-Inquarta obarcza się odpowiedzialnością za śmierć około 800 osób na terenie okupowanej Holandii w okresie od objęcia rządów do przejęcia jego uprawnień przez dowództwo wojskowe w lipcu 1944 roku. Jest też odpowiedzialny za usuwanie Żydów z administracji rządowej, prasy i ich prześladowania ekonomiczne. Szacuje się, że ze 140 000 Żydów zamieszkujących przed wojną Holandię przeżyło około 13 500.

Proces norymberski[edytuj | edytuj kod]

Na procesie norymberskim Seyss-Inquartowi postawiono zarzuty "spiskowania w celu dokonania zbrodni przeciw pokojowi", "planowania i podżegania do wojny i agresji", zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciw ludzkości. Uznano go winnym wszystkich zarzutów z wyjątkiem pierwszego i skazano na karę śmierci przez powieszenie. Amerykańskie gazety okrzyknęły go mianem "Konia trojańskiego nazistów". Psycholog więzienny Gustave M. Gilbert podczas swoich badań na osadzonych ustalił ich iloraz inteligencji (IQ) - Seyss-Inquart miał wynik 141 (drugi najwyższy wśród oskarżonych)[2]. Jego ostatnie słowa brzmiały: "Mam nadzieję, że ta egzekucja to ostatnia tragedia podczas drugiej wojny światowej, oraz że nauką płynącą z wojny będzie pokój i zrozumienie, które powinny istnieć wśród ludzi. Wierzę w Niemcy". Wyrok wykonano 16 października 1946 roku.

Przypisy

  1. "Gazeta Kościerska" 15 marca 1938, s. 3. http://pbc.gda.pl/dlibra/plain-content?id=10746
  2. Joe Heydecker, Johannes Leeb, Trzecia Rzesza w świetle Norymbergi. Bilans tysiąca lat, Warszawa 1979. Str. 113


Poprzednik
Szef rządu Generalnego Gubernatorstwa
1939-1941
Następca
Josef Bühler
Poprzednik
Kurt Schuschnigg
Austria Bundesadler.svg Kanclerze Austrii
1938
Austria Bundesadler.svg Następca
Karl Renner