Cezarea (Izrael)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cezarea
קיסריה
Akwedukt w Cezarei
Akwedukt w Cezarei
Państwo  Izrael
Dystrykt Dystrykt Hajfy
Powierzchnia 35 km²
Wysokość 20 m n.p.m.
Populacja (2008)
• liczba ludności

4600
Położenie na mapie Izraela
Mapa lokalizacyjna Izraela
Cezarea
Cezarea
Ziemia 32°30′26″N 34°54′25″E/32,507222 34,906944Na mapach: 32°30′26″N 34°54′25″E/32,507222 34,906944
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Izrael

Cezarea (hebr.: קיסריה) – wieś położona w samorządzie regionu Hof HaCarmel, w Dystrykcie Hajfy, w Izraelu.

Leży na równinie Szaron na wybrzeżu Morza Śródziemnego na północ od miasta Hadera, w otoczeniu miasta Or Aqiva, miasteczka Dżisr a-Zarka, kibucu Sedot Yam, oraz moszawu Bet Hananya. W wiosce zamieszkuje wielu izraelskich i międzynarodowych biznesmenów. Dlatego są tutaj osiedla luksusowych rezydencji, w tym rodziny Rotschildów, Arcadi Gaydamaka i innych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historycy wskazują, że Cezarea została zbudowana na ruinach starożytnego miasta Stratonospyrgos, założonego przez władcę Sydonu Stratona I. Prawdopodobnie początkowo znajdował się tutaj skład produktów rolniczych[1].

W 90 p.n.e. Stratonospyrgos zdobył Aleksander Jannaj, król Judei i arcykapłan z dynastii Hasmoneuszy. Powstał tutaj port morski, który odgrywał strategiczną rolę w państwie Machabeuszy. W 63 p.n.e. miasto zajęli Rzymianie, którzy ogłosili Stratonospyrgos autonomicznym miastem. W 6 roku miasto stało się siedzibą namiestników rzymskich w Judei (prokuratorów)[2].

Pozostałości murów obronnych i fosy w Cezarei

Swoją współczesną nazwę Cezarea zawdzięcza Herodowi Wielkiemu, który nazwał miasto na cześć cesarza. W 22 rozpoczął on budowę głębokiego portu morskiego oraz wybudował magazyny, rynki, drogi, łaźnie miejskie i świątynie rzymskich bogów. Miasto było co pięć lat gospodarzem igrzysk, podczas których odbywały się walki gladiatorów oraz występy teatralne[3].

Cezarea odegrała także rolę w historii chrześcijaństwa. To właśnie tutaj znajdowała się siedziba rządów rzymskiego prefekta Judei Poncjusza Piłata. To właśnie tutaj Piotr Apostoł nawrócił rodzinę pierwszego poganina przyjmującego chrześcijaństwo – rodzinę Korneliusza. W Cezarei przez dwa lata był więziony Apostoł Paweł[2].

W 66 roku w Cezarei doszło do buntu ludności żydowskiej przeciwko panowaniu rzymskiemu w Judei. Wybuch powstania został sprowokowany przez Greków, którzy podczas szabatu ofiarowali w pogańskim obrządku ptaki przed wejściem do lokalnej synagogi. Starcie bardzo szybko rozprzestrzeniły się na cały kraj, doprowadzając do wybuchu wojny rzymsko-żydowskiej (66-73)[4]. Gdy Rzymianie stłumili powstanie i zburzyli Jerozolimę, wówczas nadmorska Cezarea stała się stolicą prowincji Palestyna[2]. Również w 135 roku, po stłumieniu powstania Bar-Kochby, Rzymianie torturowali i stracili w Cezarei rabina Akiva ben Josefa[2].

W III wieku żydowscy rabini zwolnili miasto od obowiązku wypełniania obowiązków prawa żydowskiego. Wynikało to z faktu, że większość mieszkańców Cezarei było nie-Żydami. W 325 cesarz Konstantyn I Wielki ze względu na poziom studiów teologicznych ogłosił je miastem chrześcijańskim[2]. Tu, po wygnaniu z Aleksandrii w 233 r., założył własną szkołę teologiczną Orygenes. Szkoła ta stała się bardzo głośna. Po jego śmierci, pozostawioną biblioteką zaopiekował się Pamfil (ok. 240-309), który przyczynił się do rozwoju Cezarei jako centrum nauk[5]. Okres rozkwitu Cezarei trwał także pod panowaniem Bizancjum. W owym czasie był to ważny ośrodek handlowy.

Meczet w Cezarei

Okres dobrobytu zakończył się wraz z podbojem Palestyny przez Arabów. Cezarea była ostatnim palestyńskim miastem, które dopiero w 640 roku zostało podbite przez muzułmańskich najeźdźców. W 1101 zaniedbaną Cezareę zajęli krzyżowcy, ale w 1187 ponownie ją utracili. W 1191 siły angielskie i francuskie (III wyprawa krzyżowa) zdobyły twierdzę Akkę, a następnie pas nadmorski z Cezareą i Jaffą. Aby powstrzymać muzułmańskie ataki w 1251 wybudowano mury obronne z głęboką fosą. Nie zdołało to jednak powstrzymać armii egipskich mameluków, którzy pod wodzą sułtana Bajbarsa w 1265 zdobyli i zburzyli miasto[6]. Następnie do XIX wieku Cezarea leżała w gruzach[7].

Współczesna osada została założona w 1884 przez muzułmanów z Bośni. Na starożytnych ruinach powstała wówczas mała wioska rybacka. Wielu tutejszych mieszkańców opuściło swoją wioskę, gdy wybudowana na początku XX wieku linia kolejowa ominęła szerokim łukiem Cezareę. Ostatni spis ludności przeprowadzony w 1948 w Palestynie, wykazał w Cezarei 1148 mieszkańców. Podczas wojny domowej w Mandacie Palestyny większość arabskich mieszkańców uciekła ze strachu przed pogromem ze strony żydowskich oddziałów Hagany. W lutym 1948 wioskę zajęli Żydzi. Wypędzono wówczas pozostałych arabskich mieszkańców, a ich domy wyburzono[8].

Wraz z powstaniem w 1948 niepodległego państwa Izrael, rodzina Rotschildów przekazała żydowskiemu państwu swoje ogromne dzierżawy gruntów w Palestynie. Wśród tych ziem znajdowały się także grunty w rejonie Cezarei. W 1952 powstała fundacja pod nazwą The Caesarea Edmond Benjamin de Rothschild Development Corporation (hebr.: החברה לפיתוח קיסריה אדמונד בנימין דה רוטשילד), której celem jest rozwój i promocja Cezarei. Baron Edmond James de Rothschild zastrzegł sobie, że nowa osada powstała w 1977 będzie rozwijać edukację, sztukę i kulturę dla dobra Izraela[9].

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Wejście do Ralli Museum w Cezarei
Hotel Dan Caesarea w Cezarei

Centrum Kultury i Rekreacji Cezarei jest społecznym centrum osady, oferującym różnorodne formy działalności każdego dnia. Klub prowadzi grupy teatralne, zespoły taneczne i chór, oraz inne[10].

W Cezarei znajduje się Ralli Museum, w którym prezentowana jest duża kolekcja sztuki południowoamerykańskiej oraz kilka oryginałów Salvador Dalí. W ostatnich latach w Cezarei odbywa się coroczny Festiwal Jazzu, podczas którego występują najwyższej klasy muzycy jazzowi z całego świata.

Sport[edytuj | edytuj kod]

W zachodniej części Cezarei znajduje się największe w Izraelu pole golfowe, posiadające 18 dołków. Działa tutaj The Caesarea Golf & Country Club[11].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka wioski opiera się na rolnictwie i turystyce.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Tutejszą atrakcją są ruiny starożytnego miasta Cezarei Nadmorskiej. W utworzonym tutaj Parku Narodowym Cezarei można podziwiać starożytne ruiny. Na wschód od wejścia do miasta krzyżowców leży stylowa bizantyjska ulica z drzewami tamaryszkowymi. Pozostałości portu morskiego wybudowanego przez Heroda Wielkiego znajdują się obecnie 5 m pod wodą i są dostępne jedynie dla płetwonurków. Dobrze zachowały się portowe składy, świątynie rzymskie, część murów obronnych miasta oraz najstarszy amfiteatr w Izraelu. Został on odbudowany i może pomieścić 3500 widzów. W okresie letnim scena jest wykorzystywana do różnych spektakli i impres organizowanych na otwartym powietrzu[12].

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Przy wiosce przebiega autostrada nr 2 ISR-HWB2.png (Tel Awiw-Hajfa). Aby na nią wjechać należy lokalną drogą pojechać w kierunku południowym, do położonego przy porcie Hadera węzła drogowego autostrady nr 2 z drogą ekspresową nr 65 ISR-HW65.png (Hadera-Qaddarim).

Z południowej części Cezarei wychodzi droga nr 651 ISR-HW651.png, którą jadąc w kierunku wschodnim, dojeżdża się do skrzyżowania z drogą ekspresową nr 4 ISR-HW4Red.png (Erez-Rosh HaNikra) i do strefy przemysłowej Cezarei. Ze środkowej części Cezarei wychodzi lokalna droga, którą można dojechać do położonego na wschodzie miasta Or Aqiva.

Przypisy

  1. Duane W. Roller: The Problem of the Location of Straton’s Tower. The American Schools of Oriental Research, 1983, s. 61. [dostęp 14 listopada 2008]. (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Caesarea (ang.). W: Virtual Israel Experience [on-line]. [dostęp 14 listopada 2008].
  3. John Dominic Crossan: Birth of Christianity: Discovering What Happened in the Years Immediately After the Execution of Christ Continuum. International Publishing Group, 1999, s. 232. ISBN 0567086682. (ang.)
  4. Max I. Dimont: Jews, God and History. (ang.)
  5. Por. S. Kalinkowski, Wstęp w: Pamfil z Cezarei, Obrona Orygenesa. Rufin z Akwilei, O sfałszowaniu pism Orygenesa, S. Kalinkowski (przekład, wstęp i opracowanie), Kraków 1996 WAM, s. 9, seria: Źródła Myśli Teologicznej 3 ISBN 83-7097-298-5; Pamfil z Cezarei, w: Słownik wczesnochrześcijańskiego piśmiennictwa. J. M. Szymusiak SJ, M. Starowieyski (oprac.). Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 1971, s. 313-314.
  6. Krzysztof Baczkowski (red.): Wielka Historia Świata t.5 Późne średniowiecze. Kraków: Fogra Oficyna Wydawnicza, 2005. ISBN 83-85719-89-X.
  7. Zeev Safrai: The Economy of Roman Palestine. Routledge, 1994, s. 374. ISBN 041510243X. (ang.)
  8. Benny Morris: The Birth of the Palestinian Refugee Problem, 1947-1949. Cambridge: Cambridge University Press, 1989. (ang.)
  9. The Caesarea Edmond Benjamin de Rothschild Foundation Institute for Interdisciplinary Applications of Computer Science (ang.). W: The Caesarea Edmond Benjamin de Rothschild Foundation Institute for Interdisciplinary Applications of Computer Science [on-line]. [dostęp 16 listopada 2008].
  10. About (ang.). W: Ceasarea Devolepment Corporation [on-line]. [dostęp 15 listopada 2008].
  11. Golf Club (ang.). W: Ceasarea Devolepment Corporation [on-line]. [dostęp 15 listopada 2008].
  12. Caesarea National Park (ang.). W: Israel Nature and National Parks Protection Authority [on-line]. [dostęp 15 listopada 2008].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]