Czarmonium

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Charmonium)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Cząstki elementarne
leptony
e μ τ
νe νμ ντ
kwarki
u c t
d s b
nośniki oddziaływań
γ Z0 W± gluon g
hadrony
mezony
π K J/ψ
ϒ B D
bariony
p n Λ Δ
Σ Ξ Ω
bozony
fermiony

Czarmonium, kwarkonium powabne[1] (ang. charmonium) – mezon zawierający kwark i antykwark powabny (ang. charm – stąd nazwa mezonu). Żaden ze stanów czarmonium nie jest stabilny ze względu na oddziaływania silne, są to zatem rezonansy.

Odkryte w listopadzie 1974 w dwóch niezależnych centrach badawczych: przez grupę Burtona Richtera w SLAC, oraz przez grupę Samuela Tinga z Brookhaven National Laboratory. Odkrycie czarmonium, okrzyknięte mianem "rewolucji listopadowej" w fizyce cząstek elementarnych[2][3], było bardzo istotne dla rozwoju tej dziedziny nauki, gdyż dowodziło pośrednio istnienia czwartego rodzaju kwarku, nazywanego powabnym i opisywanego wcześniej teoretycznie[2][4]. Sukces doświadczalny grup Richtera i Tinga stał się zarazem sukcesem teoretycznej chromodynamiki kwantowej, której przewidywania legitymizował[2]. Richter i Ting zostali za swoje odkrycie uhonorowani Nagrodą Nobla w dziedzinie fizyki w roku 1976. Richter zaproponował oznaczenie nowej cząstki symbolem ψ, Ting optował za literą J – w uznaniu równorzędności odkryć używa się obecnie symbolu J/ψ (czyt. jot/psi; symbole wszystkich pozostałych cząstek elementarnych są jednoliterowe).

Czarmonium, podobnie jak atom wodoru lub pozytonium, może przebywać w wielu różnych stanach kwantowomechanicznych (stopniach wzbudzenia). Różnią się one energią (a zatem również masą spoczynkową) oraz czasem życia[5]. Używa się dla nich oznaczeń ηc, hc, ψ i Χc. Pierwszy ze stanów ψ nosi nazwę J/ψ.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Polska nazwa proponowana przez PTF: Bernard Jancewicz: Angielsko-polski słownik nowych terminów fizycznych (pol.). Polskie Towarzystwo Fizyczne, 2011-02-15. [dostęp 2013-06-25].
  2. 2,0 2,1 2,2 Fred Gilman: The November Revolution (ang.). styczeń 1985. [dostęp grudzień 2010].
  3. Avinash Khare. The november (J/ψ) revolution: twenty-five years later. „Current Science”. 77 (9), 1999-11-10. [dostęp grudzień 2010]. 
  4. Bob Cahn: Science Today: BaBar's Astonishing Decays. [dostęp grudzień 2010].
  5. Chang-Zheng Yuan: Charmonium radiative decays. [dostęp grudzień 2010].