Choroba uchyłkowa jelit

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Choroba uchyłkowa jelit
diverticulosis coli
ICD-10 K57
K57.0 Choroba uchyłkowa jelita cienkiego z przedziurawieniem i ropniem
K57.1 Choroba uchyłkowa jelita cienkiego bez przedziurawienia lub ropnia
K57.2 Choroba uchyłkowa jelita grubego z przedziurawieniem i ropniem
K57.3 Choroba uchyłkowa jelita grubego bez przedziurawienia lub ropnia
K57.4 Choroba uchyłkowa jelita cienkiego i grubego z przedziurawieniem i ropniem
K57.5 Choroba uchyłkowa jelita cienkiego i grubego bez przedziurawienia lub ropnia
K57.8 Choroba uchyłkowa jelita, części nieokreślonej, z przedziurawieniem i ropniem
K57.9 Choroba uchyłkowa jelita, części nieokreślonej, bez przedziurawienia lub ropnia

Choroba uchyłkowa jelit – obecność licznych (od jednego do kilkuset) uchyłków w przewodzie pokarmowym. Najczęściej występują one w jelicie grubym na terenie esicy (ponad 90% wszystkich uchyłków). Nigdy nie występują w odbytnicy. Prawie zawsze są to uchyłki nabyte. Uchyłki wrodzone mają marginalne znaczenie.

Epidemiologia[edytuj | edytuj kod]

Uchyłki jelita grubego są zaliczane do chorób cywilizacyjnych. Najczęściej występują one w społeczeństwach zachodnich. Prawie nigdy nie spotyka się ich w krajach rozwijających się. Pojawiają się zazwyczaj w 5, 6 dekadzie życia. Szacuje się, że blisko 2/3 populacji w wieku podeszłym jest dotknięta tą chorobą. Są to dane prawdopodobnie niedoszacowane, gdyż w większości przypadków uchyłki nie dają żadnych dolegliwości. Tylko około 10% chorych ma jakiekolwiek objawy. W młodszym wieku uchyłki zdarzają się rzadko, a jeśli już to dotyczą głównie otyłych mężczyzn, dają cięższe objawy i częściej wymagają interwencji chirurgicznej.
W starszym wieku nie ma specyfikacji co do płci. Choroba występuje z jednakową częstotliwością zarówno u kobiet jak i u mężczyzn.

Etiopatogeneza[edytuj | edytuj kod]

Uchyłek jest kieszonkowatym uwypukleniem jelita.
Badanie epidemiologiczne wskazują na to, że główną rolę w powstawaniu uchyłków może mieć dieta z niedostateczną zawartością włókien roślinnych. Czas pasażu jelitowego jest wtedy dłuższy, a masa stolca mniejsza. Prowadzi to do nadmiernych skurczów okrężnicy, przerostu warstwy mięśniowej okrężnej i wzrostu ciśnienia wewnątrzjelitowego. Pod wpływem tego ciśnienia dochodzi do wypchnięcia na zewnątrz błony śluzowej. Proces odbywa się w punktach zmniejszonego oporu, tj. w miejscach przechodzenia naczyń krwionośnych przez warstwę mięśniową okrężną.
Uchyłki jelita są uchyłkami rzekomymi. Składają się tylko z błony śluzowej i wyścielającej ją od zewnątrz otrzewnej. Nie zawierają warstwy mięśniowej.

Objawy[edytuj | edytuj kod]

W większości przypadków uchyłki jelita grubego nie dają żadnych objawów. Są one wykrywane przypadkowo na zdjęciu z wlewu dodbytniczego lub podczas kolonoskopii. Taka postać kliniczna choroby jest nazywana uchyłkowatością.
W stosunkowo niewielkim odsetku przypadków choroba przebiega objawowo. Główne dolegliwości to:

  • bóle w lewym dole biodrowym – nasilają się po posiłkach i są łagodzone wypróżnieniami
  • zmiana rytmu wypróżnień
  • wzdęcie
  • zaparcie, lub zaparcie naprzemienne z biegunką
  • możliwe przemijające zatrzymanie wiatrów i stolca

Postać objawową uchyłków nazywamy chorobą uchyłkową.

Powikłania[edytuj | edytuj kod]

U nielicznych chorych z uchyłkami może dojść do powikłań jakimi są:

Rozpoznanie[edytuj | edytuj kod]

Obecność uchyłków można potwierdzić badaniem radiologicznym – wlew doodbytniczy, lub endoskopowym – kolonoskopia. Wlew doodbytniczy jest metodą czulszą niż kolonoskopia.
Każda z tych metod jest przeciwwskazana u chorych z powikłaniami choroby uchyłkowej!

Badania pomocnicze[edytuj | edytuj kod]

  • rutynowe badania krwi i moczu
  • u chorych z podrażnieniem pęcherza moczowego może dojść do mikroskopowego krwinkomoczu
  • USG i tomografia komputerowa – do oceny zbiorników ropy
  • badanie naczyniowe lub izotopowe – w celu ustalenia źródła krwawienia

Wszyscy chorzy z powikłaniami wymagają oceny urologicznej, a kobiety także oceny ginekologicznej.

Różnicowanie[edytuj | edytuj kod]

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Niepowikłane uchyłki jelita grubego[edytuj | edytuj kod]

Leczenie odbywa się ambulatoryjnie. Podstawą są otręby. Należy je wprowadzać stopniowo, początkowo 1–2 łyżki dziennie. Co tydzień dawkę można zwiększać o 2 łyżki dochodząc do 6–10 łyżek dziennie. Otręby zmniejszają dolegliwości bólowe i regulują wypróżnienia.
Z leków stosuje się drotawerynę (3xdziennie 40–80 mg) i bromek oksyfenonium (3xdziennie 20 mg).
Bezwzględnie są przeciwwskazane pochodne morfiny!

Zapalenie uchyłków[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: zapalenie uchyłków.

Inne powikłanie[edytuj | edytuj kod]

Wolna perforacja, ropień śródbrzuszny, niedrożność jelit wymagają leczenia chirurgicznego w trybie nagłym.
W przypadku ropnych powikłań najczęstszym zabiegiem jest operacja Hartmanna z przywróceniem ciągłości jelita w drugim etapie.
Niektórzy chorzy są operowani z powodu nawracającego zapalenia uchyłków lub podniedrożności – przeważnie wykonuje się u ich jednoetapową resekcję esicy.
Krwotok z uchyłka zwykle ustaje samoistnie (u 80% chorych). Niemniej, przy masywnych krwotokach zagrażających życiu podejmuje się próby doraźnego tamowania metodami endoskopowymi (termicznymi, ostrzykiwaniem, za pomocą klipsów) lub na drodze arteriografii interwencyjnej (przez podanie wazopresyny).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. "Interna" pod red. prof. dr hab. Franciszka Kokota, tom 1, str. 500–502 ISBN 83-200-2871-X
  2. Choroba uchyłkowa jelita grubego
  3. "Choroby wewnętrzne" pod red. prof. dr hab. Andrzeja Szczeklika, tom 1, str. 815–816 ISBN 83-7430-031-0

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.