Rak jajnika

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nowotwór złośliwy jajnika
cancer ovarii
ICD-10 C56

Rak jajnikanowotwór złośliwy kobiet występujący głównie w okresie około- i pomenopauzalnym. Wywodzi się z komórek nabłonka pokrywającego jajnik. Często daje objawy dopiero w późnych stadiach[1].

Epidemiologia[edytuj | edytuj kod]

Zapadalność na raka jajnika wynosi 11,2/100 000. Rocznie w Polsce notuje się ponad 3000 nowych zachorowań[2]. Wg danych z 2011 rak jajnika zajmuje drugie miejsce co do częstości występowania wśród nowotworów narządu rodnego (po raku trzonu macicy)[3]. Wzrost zachorowalności rośnie gwałtownie w 5. dekadzie życia i sukcesywnie wzrasta do 8. dekady[4]. Szczególnie narażone są kobiety w okresie pomenopauzalnym.

Czynniki ryzyka i czynniki ochronne[edytuj | edytuj kod]

Ryzyko wystąpienia raka jajnika zależy od ilości i częstości owulacji w życiu kobiety. Związane z owulacją przerwanie ciągłości nabłonka jajnika oraz drażniący wpływ zawierającego estrogeny płynu pęcherzykowego zwiększają ryzyko wystąpienia raka jajnika. Czynnikami ryzyka rozwoju raka jajnika są:

Do czynników ochronnych zalicza się:

Antykoncepcja hormonalna jest stosowana jako profilaktyka raka jajnika u osób z genetycznymi predyspozycjami do wystąpienia tego nowotworu.[potrzebne źródło]

Objawy kliniczne[edytuj | edytuj kod]

Początkowy okres rozwoju nowotworu przebiega bezobjawowo. Ponieważ objawy pojawiają się zwykle, gdy guz przekracza 7 cm, nowotwór jest zwykle wykrywany w późnym stadium. Pacjentki zgłaszają najczęściej:

Klasyfikacja kliniczna[edytuj | edytuj kod]

Stopień Opis
I guz ograniczony do jajników
IA guz ograniczony do jednego jajnika
brak wodobrzusza
IB guzy w obrębie obu jajników
brak wodobrzusza
IC guzy jak w IA i IB
wodobrzusze lub komórki nowotworowe w wymazach z otrzewnej
II guzy jednego lub obu jajników z zajęciem narządów miednicy mniejszej
IIA nacieczenie lub przerzuty do macicy lub jajowodów
IIB zajęcie innych tkanek miednicy mniejszej
IIC guz jak w IIA i IIB
wodobrzusze lub komórki nowotworowe w wymazach z otrzewnej
III guz jednego lub obu jajników
przerzuty wewnątrzotrzewnowe poza miednicą mniejszą
przerzuty do węzłów pozaotrzewnowych
IV guz jednego lub obu jajników
przerzuty odległe

Rozpoznanie[edytuj | edytuj kod]

Nie istnieją badania przesiewowe w kierunku raka jajnika (z wyjątkiem postaci dziedzicznych). Badanie ginekologiczne oraz badanie USG pozwala na wykrycie tego nowotworu dopiero w późnych stadiach (kiedy jego średnica przekracza 5 cm). Doskonałym badaniem diagnostycznym w przypadku podejrzenia raka jajnika lub określenia rozległości procesu nowotworowego jest PET-CT.

We krwi często można wykryć podwyższony poziom markerów nowotworowych - CA-125 i Ca 19-9.

Kobiety o podwyższonym ryzyku wystąpienia tego nowotworu (wcześniejsze przypadki występowania tego nowotworu w rodzinie) powinny poddać się badaniu genetycznemu na mutacje genów BRCA1 i BRCA2.

Ostateczna diagnoza jest stawiana wyłącznie w badaniu histopatologicznym materiału uzyskanego w czasie zabiegu operacyjnego.

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Podstawową metodą leczenia raka jajnika jest leczenie chirurgiczne. Drugą, równie ważną metodą, jest chemioterapia. Najbardziej skuteczne leki są pochodnymi platyn: cisplatyna oraz karboplatyna, którą stosuje się często w połączeniu z paklitakselem[5]. Badania z 2011 roku wskazują, że skuteczne może być również połączenie karboplatyny z decitabiną, w przypadku kiedy wystąpi lekooporność na karboplatynę[6].

Leki oparte na platynie są mało skuteczne w leczeniu raka jasnokomórkowego jajnika, który występuje u około 10% chorych na raka jajnika w USA oraz około 20% pacjentów w Azji. Obecnie (maj 2015 r.) nie istnieje skuteczna terapia tego typu raka jajnika. Prowadzone są badania kliniczne nad zastosowaniem inhibitorów enzymu EZH2. Mogą one być skuteczne w leczeniu nowotworów związanych z mutacją w genie ARID1A, a mutacja w tym genie występuje u ponad połowy osób chorych na raka jasnokomórkowego jajnika[7].

W około 75% przypadków dochodzi do nawrotu raka jajnika. Możliwe jest jednak wielokrotne cofanie się choroby, co pozwala na wieloletnie przeżycie[5].

Jako leczenie paliatywne stosowana bywa radioterapia[5]

Przypisy

  1. Goff BA, Mandel L, Muntz HG, Melancon CH. Ovarian carcinoma diagnosis. „Cancer”. 10 (15), s. 2068-75, 2000. PMID: 11066047. 
  2. Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów Centrum Onkologii - Instytut w Warszawie. Raporty na podstawie danych Centrum Onkologii
  3. Joanna Didkowska, Urszula Wojciechowska, Witold Zatoński: NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W POLSCE W 2011 ROKU. Krajowy Rejestr Nowotworów, Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów, 2013. [dostęp 2014-05-17]. s. 10.
  4. RJ Edmondson, JM Monaghan. The epidemiology of ovarian cancer. „Int J Gynecol Cancer”. 11 (6), s. 423-9, 2001. PMID: 11906544. 
  5. 5,0 5,1 5,2 Rak jajnika. onkologia.mp.pl. [dostęp 2015-05-22].
  6. Obiecująca terapia II rzutu w rozsianym raku jajnika. www.alivia.org.pl. [dostęp 2015-05-22].
  7. Odkrycie nowej strategii leczenia raka jajnika. www.alivia.org.pl. [dostęp 2015-05-22].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.