Cyprys

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Disambig.svg Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „Cyprysy”. Zobacz też: Cyprysy – obraz Vincenta van Gogha.
Cyprys
Cyprys wiecznie zielony
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klad nagonasienne
Rząd cyprysowce
Rodzina cyprysowate
Rodzaj cyprys
Nazwa systematyczna
Cupressus L.
Sp. Pl. 1002. 1 Mai 1753[3]
Typ nomenklatoryczny
C. sempervirens L.[3]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Cyprys (Cupressus L.) – rodzaj drzew iglastych z rodziny cyprysowatych. Obejmuje ok. 17[4]–19[5] gatunków, występujących w Ameryce Środkowej, w Azji od południowo-zachodnich Chin, poprzez rejon Himalajów po południowo-zachodnią Azję i północną Afrykę. Pochodzący z Azji południowo-zachodniej cyprys wiecznie zielony jest często sadzonym gatunkiem ozdobnym w całym obszarze śródziemnomorskim[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Drzewa, rzadziej krzewy o różnym pokroju[6]. Korona gęsta[4], z miotlastymi rozgałęzieniami tj. z gałązkami rozchodzącymi się w różnych płaszczyznach[6].
Pień
Kora łuszcząca się włóknistymi pasmami[6].
Liście
Łuskowate, gęsto ustawione i ściśle przylegające do pędu. Silnie aromatyczne po roztarciu[4].
Organy generatywne
Cyprysy są jednopienne, z kwiatami rozdzielnopłciowymi i wiatropylnymi[4]. Kwiaty męskie szczytowe, o długości od 3 do 6 mm, maczugowatego kształtu, z początku żółto-zielone, z czasem brązowieją. Kwiaty żeńskie zebrane w kuliste szyszki (do 4 cm średnicy). Szyszki składają się z 6–12 tarczowatych łusek, silnie drewniejących. Dojrzewają w drugim roku[4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Cupressus cashmeriana
Cupressus macrocarpa

Wykaz gatunków[5]:

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Cyprys wiecznie zielony jest od wielu wieków często sadzonym gatunkiem ozdobnym na terenach parkowych, w ogrodach i na cmentarzach w całym obszarze śródziemnomorskim. Drewno bardzo trwałe, odporne na szkodniki owadzie, często wykorzystywane w meblarstwie[4]. W warunkach Europy środkowej cyprysy przemarzają jeśli uprawiane są w gruncie[6].

Zobacz hasło cyprys w Wikisłowniku

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. P. F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website – Seed Plant Evolution. 2001–.
  2. Christenhusz, M.J.M., J.L. Reveal, A. Farjon, M.F. Gardner, R.R. Mill, and M.W. Chase (2011). A new classification and linear sequence of extant gymnosperms. Phytotaxa 19: 55-70.
  3. 3,0 3,1 Index Nominum Genericorum (ING) (ang.). Smithsonian Institution. [dostęp 2013-01-23].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 144. ISBN 83-214-1305-6.
  5. 5,0 5,1 Cupressus. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-01-23].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy iglaste. Część I. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 192-193. ISBN 83-01-05225-2.
  7. The Illustrated Encyclopedia of Trees and Shrubs: An Essential Guide to Trees and Shrubs of the World MobileReference, 2008 – 5205
  8. Robert P. Adams, Jim A. Bartel & Robert A. Price. A new genus, Hesperocyparis, for the cypresses of the Western Hemisphere. „Phytologia”. 91 (1), s. 160–185, 2009 (ang.).