Cyprys wiecznie zielony

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cyprys wiecznie zielony
Greece Symi.jpg
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klad nagonasienne
Rząd cyprysowce
Rodzina cyprysowate
Rodzaj cyprys
Gatunek cyprys wiecznie zielony
Nazwa systematyczna
Cupressus sempervirens L.
Sp. Pl. 1002 1753[3]
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Cyprys wiecznie zielony (Cupressus sempervirens L.) – gatunek iglastego drzewa z rodziny cyprysowatych (Cupressaceae). Pochodzi ze wschodniej części basenu Morza Śródziemnego (Libia, Cypr, Iran, Izrael, Jordania, Liban, Syria, Turcja), ale obecnie jest uprawiany w wielu krajach świata[4]

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Osiąga 30 m wysokości, ma pokrój kolumnowy do szerokostożkowatego, gęstą koronę, gałęzie rosną ukośnie do góry.
Pień
Prosty i smukły. Kora popielatoszara do szarobrązowej, oddziela się w formie regularnych włókien. U starszych drzew bruzdkowana.
Liście
Ściśle przylegające, zaokrąglone, łuskowate (1 mm długości), ciemnozielone, bez białych plamek. Subtelny słodki, żywiczny zapach[5].
Gałązka z szyszkami
Kwiaty
Męskie-jajowate, żółte, do 8 mm długości, rosną na końcach pędów. Żeńskie – mniejsze, eliptyczne, zielone do purpurowych, rosnące z boku gałęzi.
Owoce
Owalne szyszki do 4 cm długości i do 2,5 cm szerokości. Niedojrzałe szyszki są zielone, a dojrzałe brązowe. Zbudowane z 8-14 tarczowatych łusek, na każdej łusce guzowaty wyrostek. Korona obsypana szyszkami przez cały rok.
Liczący 4000 lat cyprys z Abarkuh w Iranie

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Rośnie w łagodnym klimacie z ciepłymi, suchymi latami. jest pospolitą rośliną w klimacie śródziemnomorskim.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Drewno cyprysa wiecznie zielonego jest twarde i mocne, używa się go w meblarstwie. Z drewna cyprysowego wykonano drzwi Bazyliki św. Piotra na Watykanie[5].
  • Jako drzewo ozdobne jest sadzony w parkach i ogrodach. Do odmian uprawnych należą m.in[5]:
  • Stricta – grupa odmian o gęstej, kolumnowej koronie.
  • Swane's Golden – powoli rosnąca, o żółto-zielonych liściach.
  • Green Pencil – wyjątkowo zwarta i wąska korona. Odmiana wyhodowana z formy stricta.

Udział w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Wszyscy badacze roślin biblijnych są zgodni, że gatunek ten wymieniony jest w Biblii i to kilkadziesiąt razy, ale czasami pod biblijnym określeniem cyprys kryją się również inne gatunki drzew (jodła syryjska i jałowiec pospolity). Cyprys jest uważany za symbol żałoby, co odzwierciedla cytat z Księgi Zachariasza (11,2): „Rozpaczaj cyprysie, że cedr upadł, że to, co najpiękniejsze, uległo zagładzie[6]. Z tego też powodu jest sadzony na cmentarzach w Europie i świecie muzułmańskim[5]. Uważany jest cyprys także za symbol Matki Bożej oraz symbol nieśmiertelności[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. P. F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website – Seed Plant Evolution. 2001–.
  2. Christenhusz, M.J.M., J.L. Reveal, A. Farjon, M.F. Gardner, R.R. Mill, and M.W. Chase (2011). A new classification and linear sequence of extant gymnosperms. Phytotaxa 19: 55-70.
  3. Cupressus sempervirens. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-12-28].
  4. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2014-11-20].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Owen Johnson, David More "Przewodnik Collinsa, Drzewa". MULTICO Oficyna Wydawnicza, Hongkong 2011, ISBN 978-83-7073-643-9
  6. 6,0 6,1 Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Enrico Banfi, Francesca Consolino "Drzewa". Podręczny leksykon przyrodniczy. Warszawa. Świat Książki. 2004 ISBN 83-7391-097-2.