Digamma

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Digamma uc lc.svg
Alfabet grecki*
 Αα alfa  Νν ny (ni)
 Ββ beta (wita)  Ξξ ksi
 Γγ gamma (ghama)  Οο omikron
 Δδ delta (dhelta)  Ππ pi
 Εε epsilon  Ρρ rho (ro)
 Ζζ dzeta (zita)  Σσς sigma
 Ηη eta (ita)  Ττ tau (taf)
 Θθ theta (thita)  Υυ ipsylon
 Ιι jota  Φφ phi (fi)
 Κκ kappa (kapa)  Χχ chi
 Λλ lambda (lambdha)  Ψψ psi
 Μμ my (mi)  Ωω omega
Litery nieużywane współcześnie
Digamma uc lc.svg(Pamphylian digamma uc lc.svg) digamma  San uc lc.svg san
Stigma uc lc.svg stigma  Sho uc lc.svg szo
Heta uc lc.svg heta  Qoppa uc lc.svg(Qoppa new uc lc.svg) koppa
 Sampi uc lc T-shaped.svg(Sampi uc lc.svg) sampi
* W nawiasach podano odmienną od tradycyjnej, współczesną wymowę w języku nowogreckim, według polskiej transkrypcji podręcznikowej.

Digamma (ϝαύ/δίγάμμα, Ϝϝ) – litera, która występowała w archaicznym alfabecie greckim, w którym oznaczała głoskę [v] lub [w]. W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 6. Pochodzi prawdopodobnie (tak jak i ypsilon) od fenickiej litery waw. Nie znamy jej oryginalnej greckiej nazwy, prawdopodobnie brzmiała ona Ϝαῦ (wym. wau). Nazwa "digamma" ("podwójna gamma") powstała później, ze względu na jej kształt. Digammy używano do zapisu liczby 6 tylko w starożytności, od czasów bizantyjskich służy do tego ligatura stigma (Stigma uc lc.svg) stanowiąca połączenie sigmy i tau. Współcześnie zamiast stigmy często używa się ciągu liter sigma i tau (ΣΤ στ). Za pośrednictwem alfabetu zachodniogreckiego digamma jako litera F przeszła do alfabetu łacińskiego.

Gdy Grecy ok. IX w. p.n.e. zapożyczyli litery semickie, by stworzyć swój własny alfabet, użyli do zapisu odziedziczonej po języku praindoeuropejskim spółgłoski [w] fenickiej litery Phoenician waw.png wāw. Spółgłoska [w] zanikła jednak razem z dialektami greckimi, gdy wyparła je oparta głównie na dialekcie attyckim i jońskim greka koine, przodek języka nowogreckiego. Głoska [w] była obecna w dialektach Lakonii, Beocji, Cypru i kilku innych, nie występowała jednak (lub bardzo wcześnie zanikła) w dialektach attyckim, jońskim i wschodnich odmianach dialektu doryckiego. Stopniowy zanik głoski [w] w dialektach czynił obecność digammy w alfabecie greckim zbyteczną.

Litera digamma znalazła się także w alfabecie gockim i koptyjskim. W obu przypadkach służy do zapisu liczb za pomocą liter.

Użycie jako symbolu[edytuj | edytuj kod]

Ϝ[edytuj | edytuj kod]

Majuskuły digammy nie używa się jako symbolu, ponieważ wygląda ona prawie tak samo jak łacińska litera F.

ϝ[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]