Cypr (wyspa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Cypr
Zdjęcie satelitarne
Zdjęcie satelitarne
Kontynent Azja
Państwo  Cypr
 Cypr Północny
 Wielka Brytania (terytoria Dhekelia i Akrotiri)
Akwen Morze Śródziemne
Powierzchnia 9 251 km²
Populacja (2007)
 • liczba ludności
 • gęstość

1 053 557
107 os./km²
Położenie na mapie Morza Śródziemnego
Mapa lokalizacyjna Morza Śródziemnego
Cypr
Cypr
Ziemia 35°05′02,26″N 33°19′17,51″E/35,083960 33,321530Na mapach: 35°05′02,26″N 33°19′17,51″E/35,083960 33,321530
Mapa wyspy
Mapa wyspy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Cyprazjatycka[1][2][3][4][5] wyspa we wschodniej części Morza Śródziemnego, często traktowana jako część Bliskiego Wschodu[6][7][8][9][10], czasami jednak zaliczana do Europy[11], historycznie, kulturowo i politycznie stanowiąca część Europy. Trzecia pod względem wielkości wyspa na Morzu Śródziemnym po Sycylii i Sardynii.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Skała Afrodyty na cypryjskim wybrzeżu
Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Cypru.

Dużą część Cypru zajmuje przecinająca wyspę równina na południu i północy, ograniczona przez Góry Kyreńskie (do 1024 m) i Troodos (do 1951 m). Rzeźba terenu jest urozmaicona, gleby urodzajne. Warunki klimatyczne są typowe dla obszaru Morza Śródziemnego: latem jest gorąco i słonecznie, zimą umiarkowanie wilgotno. Warunki zewnętrzne sprzyjają uprawie oliwek, tytoniu i winogron, z których produkuje się wina. Cypryjczycy jednak największe zyski czerpią z turystów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Zobacz więcej w artykule Cypr, w sekcji Historia.
Podział wyspy na część grecką i turecką

W czasie macedońskiej wojny domowej doszło tam do bitwy (306 r. p.n.e.). W starciu tym Demetriusz I Poliorketes, na czele 150 okrętów, w tym eskadry ateńskiej, powstrzymał flotę Ptolemeusza, składającą się ze 140 okrętów wojennych i 200 transportowych wiozących 10 000 piechoty. Ptolemeusz uciekł z 8 okrętami. Po bitwie poddały się jego państwa na Cyprze (za Małą Encyklopedią Wojskową).

Większość mieszkańców Cypru stanowią Grecy. Turcy stanowią ok. 1/5 ludności. Od schyłku epoki kolonialnej Grecy walczyli o, popierane przez Grecję, zjednoczenie Cypru z Grecją (tzw. Enosis), co wywołało konflikty z ludnością turecką, która w odpowiedzi proponowała przyłączenie Cypru do Turcji lub pozostawienie go kolonią brytyjską, później zaś podział Cypru na dwie części inkorporowane następnie do Turcji i Grecji (tzw. Taksim). W 1925 roku wyspa uzyskała status brytyjskiej kolonii. Pod koniec lat 50. XX w. gdy kolejne starania przyłączenia wyspy do Grecji nie uzyskały poparcia na forum międzynarodowym, Grecy cypryjscy opowiedzieli się za niepodległością wyspy. W wyniku porozumienia Wielkiej Brytanii, Grecji, Turcji i Cypryjczyków w 1960 r. Cypr został uznany przez ONZ za niezależną republikę[12]. Konstytucja gwarantowała niezależność wyspy i zabraniała Grekom włączenia jej do Grecji. Kilka lat później warunek ten został złamany i parlament przegłosował ustawę, w wyniku której wybuchła wojna domowa pomiędzy cypryjskimi Grekami a Turkami. W konflikt włączyła się Turcja, która w 1974 roku dokonała inwazji na wyspę, a w 1983 r. ogłosiła utworzenie Republiki Tureckiej Cypru Północnego. Nie została ona uznana przez żadne inne państwo, ale istnieje do dziś, dzieląc Cypr na dwie części.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Cypr obfituje w zabytki, znajdujące się zarówno w strefie greckiej, jak i tureckiej. Na tureckiej północy warto zwiedzić m.in. ruiny Salaminy pod miastem Famagusta, samą Famagustę z ufortyfikowanym zamkiem i licznymi zabytkami architektonicznymi, górskie zamki St. Hilarion i Kantara niedaleko Kyrenii i wiele innych. W części greckiej turyści chętnie odwiedzają Larnakę, powstałą w XIII w. p.n.e., ruiny starożytnych miast Pafos, Kurion, Amathus i wiele innych miejsc.

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Cypr w Wikisłowniku

Przypisy