Gwatemala

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy państwa w Ameryce Środkowej. Zobacz też: miasto Gwatemala i departament Gwatemala.
República de Guatemala
Republika Gwatemali
Flaga Gwatemali
Godło Gwatemali
Flaga Gwatemali Godło Gwatemali
Dewiza: (hiszp.) El País de la Eterna Primavera
(Kraj wiecznej wiosny)
Hymn: Guatemala Feliz
(Szczęśliwa Gwatemala)
Położenie Gwatemali
Język urzędowy hiszpański
Stolica Gwatemala
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent
Otto Pérez Molina
Szef rządu prezydent
Otto Pérez Molina
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
107. na świecie
108 890 km²
0,4%
Liczba ludności (2013)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
69. na świecie
13 824 463
127 osób/km²
PKB (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

54,38 mld[1] USD
3513[1] USD
PKB (PPP) (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

81,78 mld[1] USD
5282[1] USD
Jednostka monetarna quetzal (GTQ)
Niepodległość od Hiszpanii
15 września 1821
Religia dominująca katolicyzm, protestantyzm
Strefa czasowa UTC -6
Kod ISO 3166 GTM
Domena internetowa gt
Kod samochodowy GCA
Kod samolotowy TG
Kod telefoniczny +502
Mapa Gwatemali
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Gwatemala w Wikipodróżach
Wikicytaty Republika Gwatemali w Wikicytatach

Gwatemala (República de Guatemala) – państwo w Ameryce Środkowej, położone nad Oceanem Atlantyckim i Oceanem Spokojnym. Graniczy z Salwadorem (203 km), Hondurasem (256 km), Meksykiem (962 km), Belize (266 km) – łączna długość granic wynosi 1687 km, ponadto 400 km wybrzeża morskiego.

Społeczeństwo[edytuj | edytuj kod]

Gwatemalczycy to stosunkowo młodzi ludzie (40% ludności ma poniżej lat 14). Potomkowie Europejczyków oraz Latynosi stanowią tu tylko 59,4%. Większość mieszkańców to katolicy, protestanci i inni chrześcijanie. Spora grupa ludzi wyznaje wierzenia Majów.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Nie ma oficjalnego spisu przynależności religijnej. Rzymskokatolicka Konferencja Episkopatu Gwatemali szacuje, że 65 do 70% ludności jest katolicka. Alians Ewangelicki oficjalna organizacja zrzeszająca protestantów szacuje, że od 35 do 40% populacji jest protestantami. Większość protestantów stanowią zielonoświątkowcy należący do takich wyznań jak Kościół Boży Pełnej Ewangelii (210 000 członków), Kościół Księcia Pokoju (155 000), Zbory Boże (133 127) i Chrześcijańska Misja Elim (104 000). Inne większe kościoły protestanckie to: Rada Kościołów Ewangelicznych (181 250), Kościół Adwentystów Dnia Siódmego (130 000) i Kościół Ewangeliczny Kalwarii (110 000). Inne religie obejmują mormonów (247 708), prawosławnych i świadków Jehowy (37 000). Istnieje także niewielka populacja osób wyznania mojżeszowego i muzułmanów[2][3][4].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Gwatemali.

Obszar Gwatemali dzieli się na cztery części: nizinę Petén, położoną w północnej części kraju, wybrzeże Morza Karaibskiego, łańcuchy górskie środkowej części kraju oraz wybrzeże Pacyfiku. Przy spotykanym podziale na 3 krainy nizinę Petén łączy się z wybrzeżem karaibskim.

Łańcuchy górskie mają układ równoleżnikowy. Łańcuch północny to (od wschodu) Alto Cuchumatanes, Sierra de Chamá i Sierra de Las Minas. Dalej na południu ciągnie się Sierra Madre (od Meksyku, poprzez Gwatemalę, do Hondurasu). Dolina rzeki Motagua oddziela łańcuch Sierra Madre od pasma Los Altos. Tu właśnie znajduje się najwyższy szczyt Gwatemali – wygasły lub drzemiący wulkan Tajumulco (4220 m n.p.m.)[5].

Na północ od obszarów górskich znajduje się rozległa nizina Petén, zajmująca blisko 1/3 powierzchni kraju. Jest ona bardzo rzadko zaludniona i pokryta gęstym lasem tropikalnym.

Wybrzeże karaibskie to obszar nizinny. Leży tutaj największe w kraju jezioro – Izabal, płyną tędy większe rzeki Gwatemali: Motagua (400 km), Polochic (240 km), Sarstún.

Położona na południu nizina La Costa ciągnie się od granicy z Meksykiem do granicy z Salwadorem. Jej szerokość nie przekracza 60 km.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W czasach prekolumbijskich teren zamieszkiwany przez Indian związanych z kulturą Majów. W 1523 tereny dzisiejszej Gwatemali zostały podbite przez hiszpańskich konkwistadorów, którzy założyli tam kolonię wchodzącą w skład Nowej Hiszpanii.

W 1821 Gwatemala uzyskała niepodległość, wkrótce potem kraj był okupowany przez Meksyk. W 1839 proklamowana została niepodległa republika.

W 1954 w drodze zamachu stanu, popieranego przez USA i zorganizowanego przy udziale CIA, junta wojskowa przerwała reformy prezydenta Jacobo Arbenza oskarżając go niesłusznie o współpracę z ZSRR. W rzeczywistości chodziło o interes gospodarczy USA. Za czasów prawicowych rządów wojskowych, w latach 1960–1996, trwała wojna domowa, która pochłonęła około 200 000 ofiar, z których większość stanowili cywile. Walki trwały aż do 1985, kiedy to przywrócono demokrację. Nie przerwało to jednak walk z lewicową partyzantką (URNG).

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Gwatemala jest podzielona na 22 departamenty (l.poj. departamento, l.mn. departamentos) i 335 municypia (gmin) (l.poj. municipio, l.mn. municipios).

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Wpływy kultury Majów i hiszpańskich kolonizatorów są widoczne niemal w całej Gwatemali. Można tu spotkać ludzi ubranych w tradycyjne stroje Majów oraz wiele pozostałości budynków utworzonych przez tę cywilizację.

Twórcy kultury:

Święta
Data Nazwa Uwagi
1 stycznia Nowy Rok
1 maja Dzień pracy
30 czerwca Dzień Liberalnej Rewolucji 1871
15 sierpnia Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny Tylko w mieście Gwatemala
15 września Dzień Niepodległości
20 października Dzień Rewolucji 1944
1 listopada Wszystkich Świętych
24 grudnia Wigilia
25 grudnia Boże Narodzenie
31 grudnia Sylwester

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka Gwatemali oparta jest na uprawach kawy, trzciny cukrowej i bananów. Rosną tu także drzewa będące źródłem rzadkich gatunków drewna, jak i drzewo sapodilla dostarczające surowca potrzebnego do produkcji gumy do żucia.

Mapa lokalizacyjna Gwatemali
Chiquimula
Chiquimula
Cobán
Cobán
Dos Lagunas
Dos Lagunas
El Naranjo
El Naranjo
Flores
Flores
Gwatemala
Gwatemala
Los Tablones
Los Tablones
Melchor de Mencos
Melchor de Mencos
Paso Caballos
Paso Caballos
Playa Grande
Playa Grande
Poptun
Poptun
Puerto Barrios
Puerto Barrios
Quetzaltenango
Quetzaltenango
Retalhuleu
Retalhuleu
Rubelsanto
Rubelsanto
San Jose
San Jose
Santa Cruz
Santa Cruz
Geographylogo.svg
Porty lotnicze w Gwatemali

Kara śmierci[edytuj | edytuj kod]

Gwatemala jest jednym z czterech krajów, które stosują zastrzyk trucizny jako karę śmierci.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2013: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2014 (ang.). [dostęp 11-04-2014].
  2. 2011 Report on International Religious Freedom - Guatemala. Ref World. [dostęp 2014-02-05].
  3. Conela: Resumen estadistico de la iglesia latina global. Prolades.com, 2011.
  4. Facts and Statistics. An Official Website of The Church of Jesus Christ of Latter-Day Saints. [dostęp 2014-05-23].
  5. Global Volcanizm Program, Tajumulco

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Gwatemala w Wikisłowniku
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o Gwatemali

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]