Dubielno (powiat chełmiński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie chełmińskim. Zobacz też: Dubielno.
Dubielno
Szkoła podstawowa im. Mikołaja Kopernika
Szkoła podstawowa im. Mikołaja Kopernika
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat chełmiński
Gmina Papowo Biskupie
Strefa numeracyjna (+48) 56
Kod pocztowy 86-221[1]
Tablice rejestracyjne CCH
SIMC 0847972
Położenie na mapie gminy Papowo Biskupie
Mapa lokalizacyjna gminy Papowo Biskupie
Dubielno
Dubielno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dubielno
Dubielno
Ziemia 53°14′30,38″N 18°38′15,84″E/53,241772 18,637733

Dubielno (język niemiecki Dübeln[2]) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim, w gminie Papowo Biskupie (północna Polska). Wieś zajmuje powierzchnię 855,15 hektarów[2].

W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa toruńskiego.

W Dubielnie od 1970 jest szkoła podstawowa im. Mikołaja Kopernika. Miejscowość posiada 72 gospodarstwa indywidualne.

Dubielno należy do Parafii św. Mikołaja w Papowie Biskupim[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Prehistoria[edytuj | edytuj kod]

W neolicie zaczęła się na tych terenach kultura pucharów lejkowatych[2]. W początkowym okresie epoki żelaza tworzono tutaj zbiorowe groby.

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1341[2]. W źródłach wieś występowała pod nazwami Dubel (1341), Tubelle (1440), Dwbellen (1543), Dubelno (1570), Dubielno (1614), Duebeln (1910), Dübeln (1921)[2]. Nazwa miejscowości prawdopodobnie pochodzi od ryby dubiel[2].

W średniowieczu Dubielno należało się komuturstwa, a później do prokuratora papowskiego[2]. W 1341 roku Dytrych von Altenburg przekazał Hermanowi Kuthenowi przywilej na sołectwo[2]. Zakon krzyżacki w 1438 roku posiadał we wsi 42 łany[2]. W 1446 roku Dubielno stało się własnością królów polskich[2]. Król Aleksander Jagiellończyk w 1506 roku przekazał wieś biskupom chełmińskim[2]. W późnym średniowieczu Dubielno należało do tzw. klucza papowskiego[2].

Nowożytność[edytuj | edytuj kod]

W 1614 roku wieś liczyła 43 włóki[2]. Według spisu z 1614 roku w Dubielnie najbogatszymi mieszkańcami byli: Wlewski, Tylicki, Papała, Paluch, Błaszyk, Mazur, Wysocz, Mikułka, Spychała, Lesny, Skonieczka, Broda, Niemiec i Wrobl[2]. Dubielno zubożało pod wpływem wojen polsko-szwedzkich[2]. W XVII wieku pomiędzy Dubielnem a wsią Grzegorz porastał las[2].

W XVIII wieku na pewien czas poprawił się stan gospodarki w Dubielnie[2]. Od 1740 roku w wyniku działań wojennych i powodzi nastąpił drugi kryzys gospodarczy we wsi[2]. W tym roku w miejscowości mieszkali: Błażej Kukiełka, Jan Kosierek, Mikołaj Witek, Franciszek Jaworski, Jan Jaworski, Wojciech Kukiełka, Jędrzej Kukiełka[2]. Najbogatszym mieszkańcem Dubielna w 1757 roku był Florian Elzanowski[2].

Czasu zaborów[edytuj | edytuj kod]

W 1772 Dubielno włączono do Prus w wyniku II rozbioru Polski. Pierwszy spis ludności pochodzi z 1773[2]. Wieś liczyła wtedy 151 mieszkańców[2]. Na terenach wsi była szkoła, w której w 1867 uczyło się 109 dzieci katolickich. W 1881 roku wieś liczyła 425 mieszkańców, w 1885 roku 653 mieszkańców, w 1910 roku 633 mieszkańców[2].

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

W 1921 roku wieś liczyła 450 mieszkańców[2]. W ciągu 10 lat liczba ta wzrosła do 604[2]. W okresie międzywojennym w Dubielnie znajdowało się 11 prywatnych stawów o łącznej powierzchni 3,5 ha[2]. Właścicielem tamtejszego majątku dworskiego został się Ferdynand Butzamann, który wybudował dwór w 1936 roku[2]. W 1928 szkoła powszechna, katolicka, posiadała trzech nauczycieli (katolików), trzy klasy, do których uczęszczało 110 dzieci katolickich i 5 dzieci ewangelickich. Była to największa szkoła okresu międzywojennego w gminie.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

W czasie II wojny światowej zabito pomiędzy Lisewem, Mgoszczem a Józefkowem, 5 mieszkańców[4]. Ciała pomordowanych zakopano w polu[4]. Zachowane szczątki odnaleziono i przeniesiono w 1945 roku na cmentarz przy kościele w Papowie Biskupim[4]. Nazwiska pomordowanych trafiły do tablicy upamiętniającej zamordowanych w gminie Papowo Biskupie w 1990 roku[4]. Podczas wojny do niemieckiej listy narodowej należało 7 mieszkańców Dubielna[4]. Pod koniec stycznia z Dubielnia odeszły wojska niemieckie[4].

W 1945 roku NKWD wywiozło czterech mieszkańców Dubielna do obozów pracy w ZSRR[5]. Po zakończeniu II wojny światowej we wsi mieszkało 470 mieszkańców (140 rodzin)[6].

Historia współczesna[edytuj | edytuj kod]

W 2004 roku Dubielno liczyło 505 mieszkańców[7]. W 1997 roku w szkole podstawowej dobudowano instalacje ciepłownicze, toalety, szatnie i hol[8]. W 1997 roku wyremontowano drogę dojazdową do wsi[8]. W 2000 roku rozbudowano szkołę podstawową oraz kontynuowano remontowanie dróg w miejscowości[9]. W 2003 roku w szkole podstawowej został zmieniony sposób ogrzewania na olejowe[9]. W 2005 roku rozpoczęto budowę drogi Dubielno-Grzegorz o łącznej długości 1760 metrów[10]. W 2013 roku w Dubielnie znajdowało się 17 podmiotów gospodarczych[2].

Obiekty[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła podstawowa
  • Zniszczone boisko należące do szkoły, leżące na terenach byłego cmentarza ewangelickiego[11]
  • Figurka maryjna.

Przypisy

  1. Powiat chełmiński (pol.). [dostęp 2010-02-08].
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 2,18 2,19 2,20 2,21 2,22 2,23 2,24 2,25 2,26 2,27 Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 122-123. ISBN 978-83-940216-0-3.
  3. strona główna (pol.). [dostęp 2010-02-08].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 122-123. ISBN 978-83-940216-0-3.
  5. Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 80. ISBN 978-83-940216-0-3.
  6. Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 85. ISBN 978-83-940216-0-3.
  7. Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 96. ISBN 978-83-940216-0-3.
  8. 8,0 8,1 Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 142. ISBN 978-83-940216-0-3.
  9. 9,0 9,1 Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 143. ISBN 978-83-940216-0-3.
  10. Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 144. ISBN 978-83-940216-0-3.
  11. Diecezja Toruńska historia i teraźniejszość tom 5 Dekanat Chełmżyński Toruń 1995 ISBN 83-86471-20-4