Nowy Dwór Królewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nowy Dwór Królewski
Nowy Dwór Królewski
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat chełmiński
Gmina Papowo Biskupie
Liczba ludności (2006) 190
Strefa numeracyjna (+48) 56
Kod pocztowy 86-221
Tablice rejestracyjne CCH
SIMC 0848115
Położenie na mapie gminy Papowo Biskupie
Mapa lokalizacyjna gminy Papowo Biskupie
Nowy Dwór Królewski
Nowy Dwór Królewski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Nowy Dwór Królewski
Nowy Dwór Królewski
Ziemia 53°16′11″N 18°35′33″E/53,269722 18,592500
Aleja wzdłuż drogi z Papowa Biskupiego
Figurka Maryjna
Pałac w Nowym Dworze Królewskim
Przystanek autobusowy położony przy sklepie

Nowy Dwór Królewski (wymowa: IPA: ˈnɔvɨ ˈdvur kruˈlɛfsʲci, AS3 novy dvur krulefsʹḱi) – wieś w północnej Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim (na obrzeżu), w gminie Papowo Biskupie. Po raz pierwszy wzmiankowana została w XIV w. Nowy Dwór Królewski wchodzi w skład sołectwa Niemczyk[1]. Wieś należy do Parafii św. Mikołaja w Papowie Biskupim[2]. Miejscowość nie dzieli się na części[3]. W miejscowości znajduje się zabytkowy pałac[4].

Miejscowość należy do tzw. wsi zwartych[5].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Nowy Dwór Królewski leży na ziemi chełmińskiej. Powierzchnia zabudowy wsi obejmuje 3,37 km²[3]. Sąsiednie wsie to Niemczyk, Folgowo, Papowo Biskupie, Wrocławki (na obszarze gminy Papowo Biskupie[6]) i Bartlewo[7][8].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

Zanim pojawili się Krzyżacy Nowy Dwór Królewski najprawdopodobniej został nawrócony na chrześcijaństwo[9]. Po raz pierwszy miejscowość wzmiankowana została w 1398[10]. W dokumentach i kronikach występowała pod niemieckimi nazwami: Nuwenhof (1398), Nuwenhuf, Nuwemhoff, Koenigliche Neuhof[11]. W średniowieczu wieś należała do komturstwa, a później prokuratorstwa papowskiego, tworzyła z pobliskimi miejscowościami tzw. klucz papowski[11]. W latach 1398-1421 mieścił się tu folwark Zakonu Krzyżackiego[11]. Od 1505 wieś stała się własnością biskupów chełmińskich[11].

Czasy zaborów i okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

Od 1772 wieś przeszła pod własność Prus Zachodnich, w departamencie kwidzyńskim. Pierwszy dokładny opis wraz z imiennym spisem mieszkańców został sporządzony w 1773:

Quote-alpha.png
Folwark, w którym mieszka Walenty Kubasiński potrzebuje reparacji. Stodoła średnia o 3 klepiskach i o 3 sąsiekach postanowiona sede vaxcante i już przed JMX ekonoma przyjęta: ta jest należycie dobra. Pobok owczarnia dobra, śpichlerz reparacji potrzebuje, także i piwnica pod tymże śpichlerzem. Chlewy niedobre.

Inwentarz folwarku nowodworskiego.

A naprzód oborą była: wołów robotnych 17, klacz ze źrebnięciem 1, koń dobry. Obora świni, świni starych 4, 4 wieprzów trzyletnich 4, świni rocznych 3, wieprzków rocznych 4, wieprzków adwentowych 8, świnek takich 2, wieprzków latosich 7, świnek takichże 5. Obora ptastwa: gęsi starych z gąsiorem 22, kaczek z kaczorek 8, kokoszy kogutami 22. Owczarnia: spółkowych jagniąt latosich owieczek 37, kopów 3.

W 1773 roku odbył się spis ludności. Wieś liczyła wtedy 44 osoby. Wśród nich byli: Andrzej Kamiński, chłopi folwarczni Andrzej Klucznierski i Car Bogulski[11]. Około 1868 roku Nowy Dwór Królewski liczył 166 hektarów powierzchni, 13 budynków (5 mieszkalnych). Wieś zamieszkiwało wtedy 82 mieszkańców[11].

W czasie rozbiorów Polski Nowy Dwór Królewski znajdował się w powiecie chełmińskim. W XIX wieku nastąpiło wybrukowanie i utwardzenie dróg. Od 1900 roku cała miejscowość należała do Zuzanny Witte[11]. W latach 1910-1945 miejscowość należała do Gerharda Witte[11]. Z 1922 roku sędziowym rozjemcą był Bronisław Wojnowski, a jego zastępcą Jan Drews. Nie wiadomo jakie imię nosił posterunkowy w miejscowość. Wiadomo, że miał na nazwisko Budzikowski. Położną w tym czasie została Stanisława Popławska[3].

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Kilka dni przed wybuchem II wojny światowej większość mieszkańców wyjechało w obawie przed atakiem niemieckich wojsk. Po wybuchu wojny w miejscowości rozpoczęto germanizację. Wolność przyniosły wojska 70 Armii 2 Frontu Białoruskiego pod dowódcę generała Pawłowa[3]. Po II wojnie światowej folwark należący wcześniej do Gerharda Witte znacjonalizowano i przedzielono do Państwowego Funduszu Ziemi[11].

Okres komunistyczny[edytuj | edytuj kod]

W okresie lat 1954-1956 prowadzono dokument o nazwie RSW „Zwycięstwo”. Była to dokumentacja osobowa i płacowa księga rozliczeń[12]. Obecnie dokument jest przechowywany w Archiwum Państwowym w Toruniu. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego. W 1982 roku wystawiono figurkę Maryjną[13].

Czasy współczesne[edytuj | edytuj kod]

W 1993 roku Nowy Dwór Królewski podłączono do wodociągów[14]. W 2005 roku w miejscowości wybudowano chodniki i zatokę postojową przy przystanku autobusowym[15]. W 2006 roku wyremontowano świetlicę[15]. W 2008 roku wyremontowano drogę gminną[16]. W latach 2009-2010 budowano sieć kanalizacyjną w Nowym Dworze Królewskim[16]. W 2010 roku wyremontowano i wyposażono świetlicę szkolną oraz wybudowano przy świetlicy plac zabaw[16]. W 2012 roku wyremontowano drogę gminną[17]

Udział Nowego Dworu Królewskiego w rozwój gminy jest znikomy. W latach 1990-1994 jednym z członków Rady Gminy został Jan Brążkowski[3]. W 2013 roku w Nowym Dworze Królewskim działały dwa podmioty gospodarcze[11].

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Nowy Dwór Królewski leży na nizinnym terenie na obszarach ziemi chełmińskiej. W miejscowości przeważają gleby bielicowe. Średnia temperatura w poszczególnych miesiącach wynosi:

Średnia temperatura w wybranych miesiącach
miesiąc temperatura
styczeń –1 °C
kwiecień +8 °C
lipiec +17 °C
październik +9 °C

Suma opadów w półroczu chłodnym wynosi 200 mm, w ciepłym – 350 mm. Średnia liczba dni z pokrywą śnieżną wynosi 60 dni, z silnymi wiatrami – 20 dni[18].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Ludność Nowego Dworu Królewskiego
Rok Liczba ludności
1773 (pierwszy spis) 44
1864 97
1885 72
1910[3] 135
1921[19] 169
1993 175
1995[3] 137

W 1921 w miejscowości zamieszkiwało 85 mężczyzn i 84 kobiet. Większość z nich była wyznania katolickiego (165 osób), zaś pozostała część populacji było ewangelikami. 161 mieszkańców było Polakami, zaś pozostała cześć stanowili Niemcy[19].

Ochrona środowiska[edytuj | edytuj kod]

Powietrze w miejscowości jest zanieczyszczone głównie od palenia odpadów w domach mieszkańców. Prawnie chronione są dwa dęby i jeden klon na obszarze parku[20].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość ma charakter rolniczy. Nowy Dwór Królewski należy do strefy osadniczo – rolniczej A na obszarze Gminy Papowo Biskupie[21]. Oprócz tego we wsi prowadzi się firmę z branży transportu publicznego. Przedsiębiorstwo założył Krzysztof Zieliński. Jego zakład działa na obszarze całej Polski[22]. Ze względu na uprawę pszenicy i buraków miejscowość (jak i inne wsie w gminie) potocznie nazywa się wsiami pszenno-buraczamymi[20].

Dostęp do Internetu umożliwiają tacy dostawcy jak: NovaNet, iPlus, StarDSL, Astra2Connect, Kempa, Dialog, Era, Luvonet.pl, Cyfrowy Polsat, Netia, Netk@, Nordisk Polska, Pagi, Polnetkom, Siemens, SQS Polska, Telekom, Telekomunikacja Polska, TS2, Ttcoom, Wachowiak & Syn, Computex Telecommunication, Easyspot, GTS Energis, IT Partners Telco Sp. z o.o.[23]

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Pałac o cechach neoklasycystycznych z około 1875 roku[3].
  • Park położony wzdłuż drogi z Papowa Biskupiego[20].

Na obszarze Nowego Dworu Królewskiego nie istnieje żadem bankomat[24]. Mieszkańcy z miejscowości podczas choroby są wysyłani do szpitala w Chełmży[25].

Organizacja i instytucje[edytuj | edytuj kod]

W centrum wsi położona jest świetlica. W czasie wakacji to tutaj dzieci ze wsi i także z sąsiedniego Niemczyku spędzają wolny czas. W czasie wyborów w Polsce to tutaj odbywa się głosowanie. Poza tą świetlicą nie działa żadna inna organizacja czy instytucja. Obecnie obiekt jest remontowany ze względu na projekt Odnowa i rozwój wsi[26].

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Wieś nie posiada placówek edukacyjnych. Uczniowie szkół podstawowych dojeżdżają autobusem szkolnym do Dubielna, a gimnazjaliści do Papowa Biskupiego. W przeszłości dzieci i młodzież Nowego Dworu Królewskiego kształciła się w Niemczyku[3]. Od roku 1980 dzieci i młodzież mogą uczestniczyć w Dziecięcym Zespole Pieśni i Tańca Kundzia[3].

Przypisy

  1. Biuletyn Zamówień Publicznych Nr 151 z dnia 03. [dostęp 2010-03-12].
  2. Parafia Rzymsko-Katolicka pw. św. Mikołaja. [dostęp 2010-03-12].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 W. Rodzynkowski: Zarys Dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Urząd Gminy, 1996.
  4. Rejestr zabytków nieruchomych na terenie województwa kujawsko-pomorskiego stan na dzień 31 grudnia 2011 roku, s. 29. [dostęp 07-02-2012].
  5. Parafia św. Mikołaja w Papowie Biskupim. W: ks. Stanisław Kardasz (redaktor naczelny): Diecezja Toruńska historia i terażniejszość tom 5 Dekanat Chełmiński. Toruń: Konserwatorium Diecezjalne, 1995, s. 98. ISBN 83-86471-20-4.
  6. Mapa gminy Papowo Biskupie. [dostęp 2010-03-12].
  7. Mapa samochodowa gminy Papowo Biskupie. [dostęp 2010-03-12].
  8. Mapa Nowy Dwór Królewski, plan Nowy Dwór Królewski, mapa Nowego Dworu Królewskiego. [dostęp 2010-03-12].
  9. Parafia św. Mikołaja w Papowie Biskupim. W: ks. Stanisław Kardasz (redaktor naczelny): Diecezja Toruńska historia i teraźniejszość tom 5 Dekanat Chełmiński. Toruń: Konserwatorium Diecezjalne, 1995, s. 99. ISBN 83-86471-20-4.
  10. Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 132. ISBN 978-83-940216-0-3.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 11,6 11,7 11,8 11,9 Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 132. ISBN 978-83-940216-0-3.
  12. RSW „Zwycięstwo” w Nowym Dworze Królewskim. [dostęp 2010-03-12].
  13. Data wystawienia znajduje się na tabliczce.
  14. Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 141. ISBN 978-83-940216-0-3.
  15. 15,0 15,1 Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 144. ISBN 978-83-940216-0-3.
  16. 16,0 16,1 16,2 Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 145. ISBN 978-83-940216-0-3.
  17. Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 146. ISBN 978-83-940216-0-3.
  18. J. Dajek (red.): Atlas geograficzny. Polska, kontynenty, świat. Wrocław: Nowa Era, 2009. ISBN 978-83-7409-721-5.
  19. 19,0 19,1 Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, T. 11, Województwo pomorskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1926, s. 7-10, 57-59.
  20. 20,0 20,1 20,2 Strategia rozwoju Gminy na lata 2000-2010 (pol.). [dostęp 2010-03-22].
  21. GOSPODARKA MIESZKANIOWA STAN INFRASTRUKTURY TECHNICZNEJ (pol.). [dostęp 2010-03-22].
  22. Rejestry i ewidencje (pol.). [dostęp 2010-03-22].
  23. Dostęp do Internetu: Kujawsko-pomorskie chełmiński Nowy Dwór Królewski (pol.). [dostęp 2010-04-02].
  24. Bankomaty Nowy Dwór Królewski, bankomat Nowy Dwór Królewski (pol.). [dostęp 2010-03-22].
  25. Szpitale Nowy Dwór Królewski, Centrum miasta - Zumi.pl Lokalizator internetowy (pol.). [dostęp 2010-03-22].
  26. Gmina Papowo Biskupie inwestuje w kulturę. [dostęp 2010-03-12].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]