Dzielżan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dzielżan
Helenium amarum
Helenium amarum
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Asteroideae
Rodzaj dzielżan
Nazwa systematyczna
Helenium L.
Sp. Pl. 886. 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Mieszaniec ogrodowy

Dzielżan (Helenium L.) – rodzaj roślin należący do rodziny astrowatych. Należy do niego około 40 gatunków pochodzących z Ameryki Południowej i Północnej[2]. Gatunkiem typowym jest Helenium autumnale L.[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Rośliny jednoroczne, dwuletnie lub byliny[2]. Łodygi wyprostowane, ulistnienie naprzeciwległe, liście pojedyncze, o kształcei od jajowatego do lancetowatego. Kwiaty zebrane w koszyczki. Brzeżne kwiaty języczkowe są żółte, pomarańczowe lub czerwonobrązowe, wśrodku koszyczka występują żólte, żółtozielone lub brązowe kwiaty rurkowe[2].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy[3]

Brassavola Adans., Heleniastrum Fab.

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Angiosperm Phylogeny Website adoptuje podział na podrodziny astrowatych (Asteraceae) opracowany przez Panero i Funka w 2002[4], z późniejszymi uzupełnieniami[5]. Zgodnie z tym ujęciem rodzaj Inula należy do plemienia Helenieae Benth. & Hook., podrodziny Asteroideae (Juss.) Chev. W systemie APG III astrowate są jedną z kilkunastu rodzin rzędu astrowców (Asterales), wchodzącego w skład kladu astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa astrowe (Asteridae Takht.), nadrząd astropodobne (Asteranae Takht.), rząd astrowce (Asterales Lindl), rodzina astrowate (Asteraceae Dumort.), podrodzina Helenioideae Burmeist., plemię Helenieae Lindl. in Loud., podplemię Heleniinae Cass. ex Dumort., rodzaj dzielżan (Helenium L.)[6].

Gatunki uprawiane[7]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Niektóre gatunki są uprawiane jako ogrodowe rośliny ozdobne. Wśród uprawianych odmian ozdobnych niektóre są mieszańcami międzygatunkowymi. Są łatwe w uprawie i odporne na mróz. Wymagają słonecznego stanowiska i przepuszczalnej, ale wilgotnej gleby. Rozmnażają się wysiew nasion wiosna lub jesienią, albo przez podział starszych roślin. Przekwitnięte kwiaty usuwa się.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. 2,0 2,1 2,2 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  3. 3,0 3,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-04].
  4. Panero J.L., Funk V.A.. Toward a phylogenetic subfamilial classification for the Compositae (Asteraceae). „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 115 (4), s. 909–922, 2002. Biological Society of Washington. 
  5. B. Baldwin, J. M. Bonifacino, T. Eriksson, V. A. Funk, C.A. Mannheimer, B. Nordenstam, N. Roque, I. Ventosa: Compositeae classification (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2010-05-24].
  6. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Helenium (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-04].
  7. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.