Glendalough

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Irlandzki znaczek pocztowy z roku 1949, przedstawiający Gledalough
Jezioro Dolne (Lower Lake), Glendalough.
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy krainy geograficznej. Zobacz też: Glendalough – zespół taneczny.

Glendalough (irl. Gleann Dá Loch, dosł. Dolina dwóch jezior) – dolina położona w górach Wicklow w Irlandii. Także historyczna osada i średniowieczny klasztor o tej samej nazwie.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Polodowcowa dolina położona jest w południowo-wschodniej części gór Wicklow (irl. Sléibhte Chill Mhantáin), w zachodniej części hrabstwa Wicklow. W dolinie położone są dwa jeziora morenowe: Jezioro Dolne (ang. Lower Lake) i Jezioro Górne (ang. Upper Lake).

Rzeka Poulanass, spływająca do doliny od południa, tworzy niewielką deltę, która rozdzielając się tworzy obydwa jeziora[1].

Historia Glendalough[edytuj | edytuj kod]

Kewin (irl. Caoimhín, pol. dobrze urodzony), potomek jednej z panujących rodzin w prowincji Leinster, uczył się pod nadzorem trzech duchownych. Jego nauczycielami byli: św. Eoghan, Lochan i Eanna. Wraz z grupą mnichów do Glendalough założył klasztor. Zmarł około roku 618. Przez kolejnych sześć wieków klasztor kwitł, stając się celem pielgrzymek. Klasztor Glendalough ujęty został w Rocznikach Irlandzkich (ang. Irish Annals), gdzie opisano najazdy na osadę[2].

W roku 1111, podczas synodu w Rath Breasail, Glendalough uzyskało status diecezji, jednej z dwóch w północnej części Leinster. Znany ze swej świętobliwości i gościnności św. Lorcán Ua Tuathail, znany także jako Wawrzyniec z Dublina, został opatem klasztoru. Nawet po nominacji na arcybiskupa Dublina (irl. Ard-Easpuig Bhaile Átha Cliath), często bywał w Glendalough, aby przebywać w samotni św. Kevina, zwanej "Łożem św. Kewina" (ang. St. Kevin's Bed) – położonej nad brzegiem Jeziora Górnego jaskini. Zmarł w roku 1180 w Eu, (Normandia)[2].

W roku 1214 diecezje Glandalough i Dublin zostały połączone, a Glendalough straciło swoją pozycję, jako centrum kulturalne. Osada została zniszczona przez najeźdźców angielskich w 1398 roku, ale miejsce to nadal pozostawało celem pielgrzymek wiernych. Wg zapisów, Glendalough w XVIII i XIX wieku było miejscem hucznych obchodów na cześć św. Kevina, przypadających na dzień 3 czerwca[2].

Obecne pozostałości klasztoru, to tylko niewielka część jego burzliwej historii. W czasach swojej świetności, klasztor posiadał scriptorium, domy gościnne, szpital przyklasztorny, dormitoria (zarówno dla mnichów, jak i pielgrzymów) oraz budynki gospodarcze. Ruiny budynków, które przetrwały do naszych czasów, datowane są na X-XII wiek.

Kościół Św. Kevina, Glendalough.
Okrągła wieża, Glendalough.

Zabytki nad Jeziorem Dolnym[edytuj | edytuj kod]

Brama – unikatowa w Irlandii, posiadająca anty i dwa granitowe łuki. Prawdopodobnie brama posiadała drewniany dach. Poprzez bramę prowadziła grobla, wiodąca do zabudowań klasztornych.

Wieża (ang. round tower)- typowa dla irlandzkiej architektury średniowiecznej, kamienna okrągła wieża. Wysoka na 32 metry z wejściem na wysokości 3,6 metra od ziemi. Wewnątrz wieży znajdowało się sześć drewnianych pięter, połączonych systemem drabin. Na szczycie znajdują się cztery okna skierowane na cztery strony świata. Pełniła funkcję orientacyjną, dla podróżników, służyła także jako magazyn, a w razie ataków pełniła funkcję refugium.

Katedra – największy z budynków Glendalough, budowana kilkufazowo. Z pierwszego okresu pochodzi zachowana do dziś nawa i anty. Do budowy zachodniego wejścia użyto kamieni, pochodzących z rozbiórki wcześniejszego kościoła. Prezbiterium i zakrystia zostały dobudowane w XII i początkach XIII wieku. Łuk między nawą a prezbiterium, podobnie jak i okno w części wschodniej były zdobione, jednak wiele elementów nie zachowało się do dnia dzisiejszego. W ścianie, pod południowym oknem znajdowało się wgłębienie – szafka do przetrzymywania przyborów do sprawowania obrzędów oraz piscina.

Dom księży – zrekonstruowany przy użyciu oryginalnych kamieni, na podstawie szkicu Berangera z 1779 roku. Budynek jest utrzymany w stylu romańskim z dekorowanym łukiem nad wejściem w części wschodniej. Pierwotna funkcja budynku nie jest znana, jednakże mógł on służyć jako miejsce przechowywania relikwii św. Kevina.

Kościół św. Kevina oraz '„kuchnia”' – kamienny kościół z kamiennym dachem, posiadający jedynie nawę. Wejście znajduje się od strony zachodniej. Posiada niewielkie zaokrąglone okno u zwieńczenia dachu, które znajdowało się ponad później dobudowanym (dziś nieistniejącym, podobnie jak zakrystia) prezbiterium. Kościół posiadał piętro o drewnianej konstrukcji, na które wejście znajdowało sie przy sklepieniu od strony zachodniej. Zachodnia część kościoła posiada niewielką okrągłą wieżę, posiadającą cztery małe otwory okienne[2].

Kościół św. Kierana – pozostałości prezbiterium i nawy zostały odkryte w 1875. Kościół powstał prawdopodobnie dla upamiętnienia św. Kierana, założyciela klasztoru w Clonmacnoise (irl. Cluain Mhic Nóis, dosł. "łąka synów Nósa").

St. Mary's or Our Lady's Church (Kościół Maryi, Naszej Pani) – jeden z najstarszych kościołów, posiadający nawę i późniejsze prezbiterium. Granitowe wejście zachodnie posiada architraw i masywne nadproże, które wpisane jest w kształt krzyża św. Andrzeja. W części wschodniej znajduje się zaokrąglone okno.

Trinity Church (Kościół Trójcy Świętej) – prosty kościół z nawą i prezbiterium. Wejście od strony zachodniej wiodło później do niewielkiego aneksu, służącego zapewne jako zakrystia. W tym miejscu wznosiła się niewielka okrągła wieża, która runęła podczas burzy w 1818 roku. Mniej więcej w tym samym czasie dorobiono dodatkowe wejście do kościoła od strony południowej.

Saviour's Church – ostatni zbudowany w Glendalough kościół, pochodzący z XII wieku. Posiadał nawę i prezbiterium, przebudowane w latach 70. XIX wieku przy wtórnym użyciu kamieni z wcześniejszych budowli na terenie klasztoru. We wschodniej części znajdowało sie przejście do budynków gospodarczych oraz schody do pomieszczenia ponad prezbiterium[2].

Zabytki nad Jeziorem Górnym[edytuj | edytuj kod]

Reefert Church – kościół położony w niedalekim od klasztoru gaju, wybudowany ok. 1100. Nazwa nawiązuje do Righ Fearta – miejsca pochówku królów. Kościół posiadał nawę i prezbiterium oraz płaskie sklepienie. W kościele umieszczono dwa krzyże: współczesny mu we wschodniej części kościoła oraz krzyż – pozostałość po wcześniejszej budowli w części zachodniej[2].

Cela św. Kevina – budowla o średnicy 3,6m i grubości ścian 0,9m. Kształtem przypominała irlandzkie domy-ule (ang. beehive house). Do dziś przetrwały tylko pozostałości fundamentów tego budynku.

'„Caher”' – plac o średnicy ok. 20m, otoczony niewysokim kamiennym murem. Wokół ustawionych było kilka kamiennych krzyży. Miejsce to było przystankiem dla pielgrzymów.

Temple-na-Skellig (kaplica na wyspie / za wodą) oraz St. Kevin's Bed (Łoże św. Kevina) – niewielki kościół (przebudowany w XII w., położony na południowym brzegu Jeziora Górnego (ang. Upper Lake). Na zachód od kościoła znajduje się plac otoczony kamiennym murem, gdzie prawdopodobnie stały chaty dla mnichów. Łoże św. Kevina to naturalna jaskinia, służąca za pustelnię, położona 8m nad poziomem jeziora i głęboka na 2m, częściowo poszerzona. Kompleks ten jest dostępny tylko od strony jeziora, przy pomocy łodzi.

Kopalnia ołowiu i wioska górników – na zachodnim brzegu Jeziora Górnego (ang. Upper Lake) jeszcze do niedawna istniała kopalnia ołowiu. Nad brzegiem jeziora znajdują się ruiny kamiennych chat górników i pomieszczeń użytkowych oraz pozostałości urządzeń używanych do obróbki wykopanego materiału.

Jezioro Górne (Upper Lake), Glandalough.

Turystyka i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Wokół i poprzez dolinę wytyczonych jest kilka szlaków turystycznych, z których najdłuższy jest Wicklow Way. Są one podzielone ze względu na poziom trudności i dobrze oznakowane dziewięcioma różnymi kolorami. Okolica jest też znana z organizowanych tu wypraw wspinaczkowych, organizowanych od 1948 roku. Organizacją wspinaczek zajmuje się m.in. Irish Mountaineering Club.

Przypisy

  1. Richard Nairn: Discovering Wild Wicklow. TownHouse and CountryHouse, 2001, s. pp. 8. ISBN 1-86059-141-8.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Glendalough Visitors Guide, wyd. Oifig na nOibreacha Poibli, Glendalough, County Wicklow.
Wikimedia Commons

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]