Wasilków (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Gmina Wasilków)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wasilków
gmina miejsko-wiejska
Herb
Herb gminy
Województwo podlaskie
Powiat białostocki
Burmistrz Mirosław Bielawski (2014)
Powierzchnia 127,17 km²
Liczba sołectw 10
Liczba miejscowości 18
Ludność (30.06.2012)
 • liczba ludności
 • gęstość

14 838
116,68 osób/km²
Strefa numeracyjna 85
Tablice rejestracyjne BIA
Położenie gminy na mapie powiatu
POL powiat białostocki gmina Wasilków.png
Plan gminy
Wasilków (gmina) location map.png
TERYT 2002133
Urząd gminy
ul. Białostocka 7 16-010 Wasilków
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa gminy
Biuletyn Informacji Publicznej gminy
Kościół Przemienienia Pańskiego

Wasilkówgmina miejsko-wiejska w województwie podlaskim, w powiecie białostockim. Siedziba gminy to Wasilków.

Według danych z 30 czerwca 2012 gminę zamieszkiwało 14 838[1] osób. W mieście Wasilków zamieszkuje 10 306 mieszkańców[1].

W 2007 roku gmina otrzymała tytuł "gmina fair play".

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Gmina Wasilków położona jest w centralno-wschodniej części województwa podlaskiego, w dolinie rzeki Supraśli. Gmina od południa graniczy z Białymstokiem, od zachodu z gminą Dobrzyniewo Duże, od północy z gminą Czarna Białostocka i od wschodu z gminą Supraśl[2].

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[1] gmina Wasilków ma obszar 127,17 km², w tym:

  • użytki rolne: 40%
  • użytki leśne: 48%

Gmina stanowi 4,26 procent powierzchni powiatu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze ślady osadnictwa na terenie gminy pochodzą z okresu mezolitu. Na przestrzeni wieków tereny obecnej gminy leżały na pograniczu wschodu i zachodu. W XI wieku teren na którym obecnie leży Wasilków należał do Rusi Kijowskiej, od roku 1140 był w Księstwie Włodzimierskim, a w XII wieku przynależał do Księstwa Włodzimiersko-Halickiego[2].

W roku 1340 ziemie na wschód od ujścia Czarnej do Supraśli za sprawą Giedymina znalazły się na Litwie. Pierwsza pisana wzmianka o Ziemi Wasilkowskiej pochodzi z 1358 roku, gdy Siemowit III i Kiejstut Giedyminowicz podpisali porozumienie dotyczące pogranicza Mazowsza i Litwy[3]. Kolejny raz o tych terenach napisano w 1524 roku, gdy puszcza wasilkowska nazywana jest deserta Wasilkowo. W tym czasie Zygmunt I Stary puszcze w północno-wschodniej Litwie nadał swojej małżonce.

8 grudnia 1566 roku z rąk Zygmunta Augusta Wasilków dostał prawa miejskie[2]. Od tej pory mieszkańcy mieli sądzić się i rządzić według prawa magdeburgskiego. Miasto otrzymało też herb, którym mogło pieczętować dokumenty oraz prawo pobierania ceł i myt[2]. Miasto powstało w miejscu wcześniej niezamieszkanym, a zasiedlili je ludzie z Goniądza, Tykocina i Białegostoku[3]. Dwa dni później utworzono parafię.

W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie białostockim.

Walory przyrodnicze i turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Urozmaicona rzeźba terenu oraz przepływająca przez gminę rzeka Supraśl tworzy dobre warunki do odpoczynku i rekreacji. Miasto od zachodu, północy i wschodu otoczona jest Parkiem Krajobrazowym Puszczy Knyszyńskiej. Dzięki temu mieszkańcy gminy oraz turyści mają możliwość korzystać w licznych turystycznych szlaków pieszych, rowerowych i jeździeckich.

Dla miłośników wędkarstwa dobrym miejscem może być zalew nad Supraślą. Również nad zalewem jest wypożyczalnia kajaków oraz sprzętu wodnego.

Szlaki turystyczne

  1. Szlak im. Witolda Sławińskiego,
  2. Szlak Świętej Wody,
  3. Szlak Supraski,
  4. Szlak im. Łukasza Gónickiego,
  5. Szlak do Kopalni Krzemienia,
  6. Szlak kajakowy Supraśli,

Infrastruktura drogowo-kolejowa[edytuj | edytuj kod]

Przez gminę biegną dwie drogi krajowe prowadzące do przejść granicznych: droga krajowa nr 8 do granicy z Litwą w Budzisku i droga krajowa nr 19 do granicy z Białorusią w Kuźnicy. Przez gminę biegnie też droga wojewódzka nr 676.

Przez gminę biegnie linia kolejowa nr 6 Zielonka – Kuźnica Białostocka. W Wasilkowie znajduje się stacja kolejowa Wasilków, a w lesie kilka kilometrów od miejscowości Wólka-Przedmieście przystanek Czarny Blok, używany głównie przez grzybiarzy.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2012:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 14 838 100 7682 51,77 7156 48,23
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
116,68 60,41 56,27

Sołectwa[edytuj | edytuj kod]

Dąbrówki, Jurowce, Nowodworce, Rybniki, Sielachowskie, Osowicze, Sochonie, Studzianki (2 sołectwa: Studzianki I i Studzianki II), Woroszyły, Wólka-Przedmieście.

Miejscowości niesołeckie[edytuj | edytuj kod]

Burczak, Horodnianka, Horodnianka (kolonia), Jaroszówka, Jurowce (kolonia), Katrynka (wieś), Katrynka (osada leśna), Mostek (kolonia), Mostek (osada leśna), Ożynnik, Podkrzemionka, Wólka Poduchowna, Zapieczki, Zaścianek.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

W gminie jest kilka zabytków. Największym z nich jest cmentarz z końca XIX wieku[2][4], na którym stoją stare rzeźby nawiązujące do Pasji[2]. Na terenie cmentarza znajduje się również zabytkowy kościół parafialny pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego z 1883 roku[4]. Do zabytków w mieście należy też cerkiew z bramą, a poza miejscowością drewniany wiatrak holenderski z 1939 roku w Studziankach[4]. Wzniesiony został w końcu XIX wieku, a w roku 1986 przeniesiony ze wsi Moniuszki.

Na terenie skansenu Białostockiego Muzeum Wsi we wsi Osowicze zgromadzone są liczne zabytki wiejskiej architektury drewnianej, m.in. dwór ziemiański z początku XIX wieku, trzy wiatraki, kuźnia, młyn wodny, chałupy i dworki drobnoszlacheckie, stodoły i spichrze; w budynkach tradycyjne wyposażenie wnętrz i wystawy tematyczne.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 GUS-Główny Urząd Statystyczny (pol.). stat.gov.pl. [dostęp 2013-01-19].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 UM Wasilków: Gmina Wasilków. Mapa turystyczna 1:60 000. Wasilków: UM Wasilków, 2008. ISBN 8389834375.
  3. 3,0 3,1 UM Wasilków: historia Wasilkowa. [dostęp 24 lipca 2009].
  4. 4,0 4,1 4,2 Podlaski Rejestr Zabytków