Goździk skupiony

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Goździk skupiony
Gvazdikas001.JPG
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina goździkowate
Rodzaj goździk
Gatunek goździk brodaty
Podgatunek goździk skupiony
Nazwa systematyczna
Dianthus barbatus L. subsp. compactus (Kit.) Nyman
Consp. fl. eur. suppl. 2:58. 1889[2]
Synonimy

Dianthus compactus Kit. Schult. Oestr. Fl. ed. II. i. 654

"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Goździk skupiony (Dianthus barbatus subsp. compactus (Kit.) Nyman) – podgatunek goździka brodatego należący do rodziny goździkowatych[2]. Według niektórych ujęć taksonomicznych uznawany za odrębny gatunek Dianthus compactus Kit.[3] lub za odmianę goździka brodatego Dianthus barbatus var. compactus (Kit.) Heuff.[4]. Występuje w południowej, środkowej i wschodniej Europie. W Polsce wyłącznie w Bieszczadach. Jest objęty ochroną.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Europie południowej (Bośnia i Hercegowina, Bułgaria, Włochy, Rumunia, Serbia), środkowej (południowa Austria, zachodnie Węgry, Polska, Słowacja) i wschodniej (Ukraina)[2]. W Polsce występuje wyłącznie w Bieszczadach sięgając na zachód po linię SmerekJasło[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga 
Wzniesiona, sztywna, o wysokości 20–40 cm. Jest przeważnie pojedyncza, a tylko czasami górą rozgałęzia się.
Liście
Ulistnienie nakrzyżległe. Liście 1-nerwowe, równowąskie, ostro zakończone, nasada w postaci pochwy dużo krótszej od szerokości liścia.
Kwiaty
Zebrane w zbite wierzchotki na szczytach pędów. Kielich o długości 14–17 mm, purpurowofioletowe, jajowatolancetowate łuski podkielichowe mają długość 12–18 mm i zakończone są cienkim i wiotkim końcem, który dosięga końca kielicha. Płatki korony różowe, drobne (długość 5–6 mm). Mają ząbkowane końce.
Owoc
Wydłużona torebka z nasionami o długości ok. 2 mm.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, hemikryptofit. Kwitnie w lipcu i sierpniu. Siedliskiem są łąki górskie, traworośla, borówczyska, głównie na świeżych i kwaśnych glebach. W Polsce rośnie w Bieszczadach od wysokości 600 m n.p.m. po najwyższe szczyty[5].

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Od 2014 roku roślina jest objęta częściową ochroną gatunkową (jako Dianthus compactus)[6]. W latach 1983–2014 gatunek podlegał ochronie ścisłej[7]. Część jego stanowisk znajduje się w Bieszczadzkim Parku Narodowym. Nie jest zagrożony[5].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2009-10-07].
  2. 2,0 2,1 2,2 Dianthus barbatus L. subsp. compactus (Kit.) Nyman (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. [dostęp 2014-11-16].
  3. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Biodiversity of Poland. Vol. 1. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  4. Dianthus barbatus var. compactus (Kit.) Heuff. (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2014-11-16].
  5. 5,0 5,1 5,2 Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2006, s. 180. ISBN 978-83-7073-444-2.
  6. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409).
  7. Rozporządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 30 kwietnia 1983 r. w sprawie wprowadzenia gatunkowej ochrony roślin (Dz. U. z 1983 r. Nr 27, poz. 134).