H. Bonciu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
H. Bonciu
Imiona i nazwisko Bercu Haimovici
Data i miejsce urodzenia 19 maja 1893
Jassy, Rumunia
Data i miejsce śmierci 27 kwietnia 1950
Bukareszt, Rumunia
Narodowość rumuńska
Dziedzina sztuki proza, poezja
Styl Ekspresjonizm
Ważne dzieła Pensjonat pani Pipersberg

H. Bonciupseudonim artystyczny rumuńskiego oraz mołdawskiego pisarza, poety i tłumacza Bercu Haimovici (ur. 19 maja 1893 w Jassach, zm. 27 kwietnia 1950 w Bukareszcie); czasami pseudonim ten bywa błędnie interpretowany jako skrót od Horia Bonciu lub Haim Bonciu. Inne pseudonimy artysty to: Sigismund Absurdul i Bon-Tşu-Haş[1].

Życie[edytuj | edytuj kod]

H. Bonciu pochodził z rodziny mołdawskich Żydów. Jego ojcem był Carol Haimovici a matką kobieta o imieniu Ghizelei. W latach 1913-1914 studiował w Berlinie filologię, nauk jednak nie dokończył. Tuż przed I wojną światową a także po jej zakończeniu odwiedzał w Berlinie oraz w Wiedniu awangardowe kręgi artystyczne, zwłaszcza ekspresjonistyczne. Około 1923 roku powrócił do Rumunii. Podczas wojny został w 1916 roku powołany do armii i wysłany na front. Ze służby wojskowej był zwolniony w 1918. H. Bonciu współpracował z wieloma rumuńskimi czasopismami, m.in.: "Viitorul", "Scena", "Rampa", "Adevărul literar şi artistic". Podobnie jak inni pisarze: Mircea Eliade, Geo Bogza, Mihail Sebastian i Tudor Arghezi został w Rumunii oskarżony z "robienia pornografii". Proces prasowy, który odbył się w 1937 roku (w czasach gdy w Rumunii rządy sprawowała królewska dyktatura), zakończył się dzięki wstawiennictwu Eugena Lovinescu szczęśliwie dla H. Boncia[2].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

H. Bonciu należy do największych eksperymentatorów w prozie rumuńskiej lat 30. Największy wpływ na twórczość H. Boncia wywarły dzieła Oscara Wildea, Charlesa Baudelaira, Fiodora Dostojewskiego, a z rumuńskich pisarzy Ilarie Voronci[3]. Swoją tendencję do burzenia wszelkich tabu społecznych i estetycznych przejawił szczególnie mocno w powieściach: "Bagaż... Dziwne, podwójne życie człowieka klęczącego" (rum. Bagaj... Strania, dubla existenţă a unui om în patru labe, 1934) oraz "Pensjonat pani Pipersberg" (rum. Pensiunea doamnei Pipersberg, 1938), w których bogata ekspresyjność zostaje połączona z naturalistycznym ujęciem surowej rzeczywistości, subtelna liryczność z wyszukiwaniem obleśności, autoperswazja z karykaturą. Tomy poezji "Beczka i przewidzenia" (rum. Lada cu năluci, 1932), "Ja i Orient" (rum. Eu şi Orientul, 1933), "Brom" (1939) i "Requiem" (1945) są napisane w duchu "Pieśni z szubienicy" Christiana Morgensterna. H. Bonciu przekładał na język rumuński dzieła z literatury austriackiej, niemieckiej i szwajcarskiej[4].

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • 1932 – Lada cu năluci (Bukareszt).
  • 1933 – Eu şi Orientul (Bukareszt).
  • 1933 – Poemele către Ead (Bukareszt).
  • 1934 – Bagaj... Strania, dubla existenţă a unui om în patru labe (Bukareszt: Editura librăriei “Universala” Alcalay & Co.).
  • 1936 – Pensiunea doamnei Pipersberg (Bukareszt: Editura librăriei “Universala” Alcalay & Co.).
  • 1939 – Brom (Bukareszt).
  • 1945 – Reqviem (Bukareszt).

Wydania pośmiertne[edytuj | edytuj kod]

  • 1984 – Pensiunea doamnei Pipersberg (Kluż: Editura "Dacia", 198 str.). Do tego wydania została także załączona powieść Bagaż... Wstęp do publikacji napisała Mioara Apolzan.
  • 2005 – Bagaj... Pensiunea doamnei Pipersberg (Bukareszt: POLIROM, 233 str.). Wstęp do publikacji, pdt. Sigismund Absurdul. Viaţa şi opera napisała Adriana Babeţi.

Przypisy

  1. Babeţi, Adriana: Sigismund Absurdul. Viaţa şi opera – wstęp do trzeciego wydania Bagażu i Pensionatu pani Pipersberg (Bukareszt: POLIROM, 2005, strona 6).
  2. Sasu, Aurel i Simuţ, Ion: Bonciu H.[aimovici], w: Dicţionarul Biografic al Literaturii Române (Piteşti: PARARELA 45, 2006, tom I (A-L), strona 192).
  3. Apolzan, Mioara: Prefaţă – wstęp do drugiego wydania Pensjonatu pani Pipersberg (Kluż: Editura "Dacia", 1984, strona 5).
  4. Našinec, Jiří: Haim Bonciu, w: Slovník Spisovatelů rumunských (Praga: Nakladatelství Libri, 2001, strona 58).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Apolzan, Mioara: Prefaţă – wstęp do drugiego wydania Pensionatu pani Pipersberg (Kluż: Editura "Dacia", 1984, str. 5-23).
  • Babeţi, Adriana: Sigismund Absurdul. Viaţa şi opera – wstęp do trzeciego wydania Bagażu i Pensionatu pani Pipersberg (Bukareszt: POLIROM, 2005, str. 5-37).
  • Călinescu, George: Istoria literaturii române de la origini pînă în prezent (Bukareszt: Fundaţia Regală pentru Literatură şi artă, 1941, str. 815-816, 922).
  • Našinec, Jiří: Haim Bonciu, w: Slovník Spisovatelů rumunských (Praga: Nakladatelství Libri, 2001, str. 58).
  • Sasu, Aurel i Simuţ, Ion: Bonciu H.[aimovici], w: Dicţionarul Biografic al Literaturii Române (Piteşti: PARARELA 45, 2006, tom I (A-L), str. 192-193).
  • Teutişan, Călin: hasło Pensiunea doamnei Pipersberg, w: Dicţionar Analitic de Opere Literare Româneşti (Kluż: Casa Cărţii de Ştiinţă, 2002, tom 3, Litery "M-P", str. 322-324).