Halmstad

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Halmstad
Stora Torg w Halmstad (2005)
Stora Torg w Halmstad (2005)
Herb
Herb Halmstad
Państwo  Szwecja
Region Halland vapen.svg Halland
Gmina Halmstad vapen.svg Halmstad
Powierzchnia 34,13 km²
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

58 577
1716 os./km²
Nr kierunkowy (+46) 35
Kod pocztowy 30x xx
Położenie na mapie Hallandu
Mapa lokalizacyjna Hallandu
Halmstad
Halmstad
Położenie na mapie Szwecji
Mapa lokalizacyjna Szwecji
Halmstad
Halmstad
Ziemia 56°40′00″N 12°51′00″E/56,666667 12,850000Na mapach: 56°40′00″N 12°51′00″E/56,666667 12,850000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Szwecja

Halmstadmiasto (tätort)[a] w Szwecji i port morski na jej zachodnim wybrzeżu. Siedziba władz (residensstad) regionu administracjnego (län) Halland. Ośrodek administracyjny (centralort) gminy Halmstad. Do 1970 r. Halmstad posiadał administracyjny status miasta.

W 2010 r. Halmstad liczył 58 577 mieszkańców[1].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Halmstad położony jest u ujścia rzeki Nissan do zatoki Laholmsbukten (część Kattegatu), w południowej części prowincji historycznej (landskap) Halland na zachodnim wybrzeżu Szwecji (västkusten), mniej więcej w połowie drogi pomiędzy Kopenhagą i Malmö a Göteborgiem. Odległość do Malmö wynosi 135 km, do Göteborga 138 km.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ruiny kościoła Övraby, w miejscu pierwotnej lokalizacji miasta (między rzeką Nissan a dzielnicą Kärleken)
Widok na Halmstad (2005)
Kościół pw. św. Mikołaja (S:t Nikolai kyrka) przy Stora Torg
Zamek w Halmstad zbudowany w czasach Chrystiana IV
Widok na rzekę Nissan, po prawej widoczny budynek biblioteki miejskiej

Halmstad położony jest na skrzyżowaniu średniowiecznych szlaków handlowych – drogi prowadzącej wzdłuż wybrzeża Hallandu na osi północ-południe oraz drogi wzdłuż koryta rzeki Nissan w kierunku Smålandu (Nissastigen). Najstarsze znane przywileje miejskie dla Halmstad pochodzą z 1307 r.

Korzystne położenie, umożliwiające pośrednictwo w wymianie handlowej, przyczyniło się do rozwoju ośrodka miejskiego na tym terenie, którego najstarsze ślady pochodzą z połowy XIII w. Przyjmuje się, że miasto zostało założone około 1254-1255 r. przez króla duńskiego Krzysztofa I w związku z budową zamku nad rzeką Nissan (1255). Pierwotnie miasto zlokalizowane było ok. 2 km na północ od współczesnego centrum Halmstad w górę rzeki Nissan, w miejscu gdzie obecnie znajdują się ruiny kościoła Övraby. Z 1264 r. pochodzi wzmianka o istniejącym tam klasztorze dominikanów. W klasztorze tym ok. 1270/1271 r. powstał najstarszy znany dokument spisany w Halmstad. Jest to list Petrusa de Dacia do niemieckiej mistyczki Krystyny ze Stommeln.

W latach 20. XIV w. osada miejska została przeniesiona z Övraby na współczesne miejsce, 2 km bliżej wybrzeża. Stara osada w Övraby przetrwała do 1563 r. Nazwa nowego miasta zostało wymieniona w przywilejach z 1322 r. jako Broktorph, ale już w 1327 r. jako Halmstad. W XIV i XV w. miasto pełniło ważną rolę pośrednika w wymianie handlowej ze szwedzkim Småland[2]. W XV w. rozpoczęto budowę kościoła pw. św. Mikołaja (S:t Nikolai kyrka). Jest to jedyna średniowieczna budowla zachowana w Halmstad[3].

Pod koniec XVI w. Halmstad stał się centrum administracyjnym i wojskowym należącego do Danii Hallandu. Miasto zostało wówczas ufortyfikowane, a w 1595 r. rozpoczęto z inicjatywy króla duńskiego Chrystiana IV budowę zamku. W 1619 r. w wyniku pożaru większa część zabudowy miasta uległa spaleniu. Po 1619 r. miasto odbudowano według renesansowych założeń archichtektonicznych. Układ zabudowy centrum miasta, zachowany do dziś, nabrał bardziej regularnych kształtów. Po 1645 r., kiedy miasto i cały Halland przeszły we władanie Szwecji, rozwój Halmstad został zahamowany. W połowie XVIII w. Halmstad liczył około 1000 mieszkańców. Ponowny szybki rozwój miasta nastąpił w XIX w., kiedy Halmstad stał się znaczącym ośrodkiem przemysłowym i handlowym. W 1900 r. miasto liczyło około 15 000 mieszkańców[4].

Komunikacja i transport[edytuj | edytuj kod]

Transport morski[edytuj | edytuj kod]

Port morski Halmstad (Halmstads Hamn) znajduje się u ujścia rzeki Nissan do Laholmsbukten. Port ma charakter uniwersalny i obsługiwane tam są przeładunki m.in. kontenerowców, ładunków masowych suchych i płynnych, drewna, statków typu ro-ro[5][6].

Od stycznia 2013 r. port w Halmstad tworzy wraz z portem w Varberg jeden zespół portów zarządzany przez spółkę HallandsHamnar AB, której właściecielami są po połowie gmina Halmstad i gmina Varberg[7].

Niedaleko od ujścia rzeki Nissan, na południe od centrum miasta znajdują się przystanie jachtowe[8].

Drogi[edytuj | edytuj kod]

Halmstad położony jest przy trasie E6/E20, przebiegającej wzdłuż zachodniego wybrzeża Szwecji. W Halmstad mają też swój początek/koniec drogi krajowe nr 15 (do Karlshamn), nr 25 (przez Växjö do Kalmar) i nr 26 (przez Jönköping do Mora).

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Kolektywna komunikacja autobusowa na terenie miasta i gminy Halmstad oraz regionu administracyjnego Halland obsługiwana jest przez linie zarządzane przez Hallandstrafiken[9][10].

Koleje[edytuj | edytuj kod]

Przez Halmstad przebiega magistrala kolejowa Västkustbanan (LundGöteborg) oraz ma swój początek niezeelektryfikowana, jednotorowa linia przez Värnamo do Nässjö/Jönköping[11][12].

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

Około 3 km na północny zachód od centrum miasta położony jest Port lotniczy Halmstad (Halmstad City Airport). Lotnisko obsługuje połączenia krajowe ze Sztokholmem. Ważną częścią działalności jest także obsługa lotów czarterowych. Portem lotniczym zarządza i jest jego właścicielem gmina Halmstad[13][14].

Drogi rowerowe[edytuj | edytuj kod]

W Halmstad i jego najbliższych okolicach istnieje dobrze rozbudowana sieć ścieżek rowerowych, o łącznej długości ok. 270 km (2014)[15].

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Halmstad jest rozwijającym się ośrodkiem akademickim. Prowadzi tam swoją działalność Högskolan i Halmstad (Wyższa Szkoła w Halmstad), państwowa uczelnia wyższa powołana w 1983 r. Według danych uczelni kształci się tam około 9300 studentów, liczba zatrudnionych wynosi 580 osób. Uczelnia oferuje około 80 kierunków różnych stopni i 250 różnego rodzaju kursów[16].

Muzyka[edytuj | edytuj kod]

Z Halmstad pochodzi Per Gessle – gwiazda muzyki rock i pop, członek m.in. grupy Gyllene Tider oraz Roxette; a także grupy Spiritual Beggars (stoner rock) oraz blackmetalowy zespół Shining.

W Halmstad urodził się Basshunter (Jonas Erik Altberg), wykonawca muzyki eurodance[17].

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Halmstad prowadzi działalność kilka klubów sportowych. Mają tam swoją siedzibę m.in. kluby piłkarskie Halmstads BK i IS Halmia, rozgrywające swoje spotkania na stadionie Örjans vall.

W najwyższej klasie rozgrywek piłki ręcznej w Szwecji (Elitserien) występuje klub HK Drott. Z Halmstad pochodzi tenisista stołowy Jörgen Persson, który rozpoczynał karierę w drużynie Halmstad BTK.

Uwagi

  1. Według defincji Statistiska centralbyrån (SCB).

Przypisy

  1. Statistiska centralbyrån: Tätorter; arealer, befolkning. Tätorter 2010 (szw.). [dostęp 2014-10-11].
  2. Sven Lilja; Ostsee Städte: Halmstad (szw.). [dostęp 2014-10-11].
  3. Halmstads kommun: Halmstad. Historiska årtal (szw.). [dostęp 2014-10-11].
  4. CyberCity: Halmstads historia (szw.). [dostęp 2014-10-11].
  5. Halmstads Hamn: Hamnfakta (szw.). [dostęp 2014-10-11].
  6. Halmstads kommun: Hallands hamnar Halmstad AB (szw.). [dostęp 2014-10-11].
  7. HallandsHamnar AB: Om HallandsHamnar (szw.). [dostęp 2014-10-11].
  8. Halmstads kommun: Småbåtsplatser (szw.). [dostęp 2014-10-11].
  9. Halmstads kommun: Åk med bussen (szw.). [dostęp 2014-10-11].
  10. Hallandstrafiken: Schemat linii autobusowych w Halmstad (szw.). [dostęp 2014-10-11].
  11. Trafikverket: Nässjö/Jönköping-Värnamo-Halmstad (szw.). [dostęp 2014-10-11].
  12. Halmstads kommun: Tåg till ochfrån Halmstad (szw.). [dostęp 2014-10-11].
  13. Halmstads kommun: Flyg - Halmstad City Airport (szw.). [dostęp 2014-10-11].
  14. Halmstad City Airport: Om flygplatsen (szw.). [dostęp 2014-10-11].
  15. Halmstads kommun: Cykelbanor och superstråk (szw.). [dostęp 2014-10-11].
  16. Högskolan i Halmstad: Högskolan i Halmstads historia kantad av framgång (szw.). [dostęp 2014-10-11].
  17. BIO (ang.). Basshunter.se. [dostęp 2014-10-11].