Instytut
Instytut (łac. institutum 'urządzenie') - nazwa różnego typu instytucji, przede wszystkim naukowo-badawczych i dydaktycznych, jednostek badawczo-rozwojowych, placówek naukowych, jak również jednego z rodzajów zgromadzeń zakonnych.
Instytut może być określeniem samodzielnej instytucji badawczej lub występuje jako niesamodzielna jednostka w strukturze szkoły wyższej - większa od katedry, a mniejsza od wydziału. Może być też nazwą podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni (odpowiednikiem wydziału). Największy zbiór samodzielnych instytutów naukowych w Polsce należy do sieci Polskiej Akademii Nauk. Drugą największą grupę samodzielnych instytutów naukowych stanowią tzw. instytuty resortowe - podporządkowane bezpośrednio określonym ministerstwom.
Przy wielu uczelniach w Polsce istnieją też instytuty afiliowane (nie będące formalnie częścią uczelni, ale powiązane z nią personalnie lub finansowo) oraz instytuty międzywydziałowe, które są samodzielnymi jednostkami realizującymi badania i kształcenie wymagające wiedzy interdyscyplinarnej.
Oprócz tego w Polsce przybywa coraz więcej niepaństwowych instytutów działających jako instytucje publiczne lub całkowicie prywatne, które nie są powiązane z uczelniami, PAN ani ministerstwami.
W Polsce instytuty mogą samodzielnie prowadzić studia doktoranckie (takiego uprawnienia nie posiadają katedry). Studia doktoranckie określone w Prawie o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z dnia 30 sierpnia 2005 r.), mogą prowadzić placówki naukowe niebędące szkołami wyższymi, posiadające uprawnienie do nadawania stopnia doktora habilitowanego. Przez placówki naukowe niebędące szkołami wyższymi rozumie się instytuty naukowe Polskiej Akademii Nauk albo instytuty naukowo-badawcze działające na podstawie przepisów o jednostkach badawczo-rozwojowych.
[edytuj] Przykłady
Przykłady uczelni w których instytuty są podstawowymi jednostkami organizacyjnymi:
Przykłady instytutów jako jednostek wydziałowych uczelni wyższych:
- Instytut Filologii Angielskiej przy Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
- Instytut Europeistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego
- Instytut Geodezji i Geoinformatyki Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu
- Instytut Biologii Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu
Przykłady instytutów niepaństwowych:
- Instytut Bałtycki w Gdańsku
- Instytut Zachodni w Poznaniu
- Instytut Śląski w Opolu
- Instytut Mazurski w Olsztynie
- Żydowski Instytut Historyczny
Instytuty podległe pod ministerstwa:
- Instytut Techniki Budowlanej
- Instytut Logistyki i Magazynowania w Poznaniu
- Instytut Genetyki i Hodowli Zwierząt PAN
- Instytut Technologii Eksploatacji
- Instytut Elektrotechniki
- Instytut Energetyki
- Morski Instytut Rybacki w Gdyni
- Instytut Morski w Gdańsku
- Instytut Studiów Podatkowych
