Opole

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Zobacz też: inne znaczenia.
Opole
Widok na Stare Miasto
Widok na Stare Miasto
Herb Flaga
Herb Opola Flaga Opola
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat miasto na prawach powiatu
Gmina gmina miejska
Aglomeracja opolska
Prawa miejskie przed 1217
Prezydent Ryszard Zembaczyński
Powierzchnia 96,55[1] km²
Wysokość 176 m n.p.m.
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

121 576[2]
1259 os./km²
Strefa numeracyjna
77
Kod pocztowy 45-001 do 45-910
Tablice rejestracyjne OP
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Opole
Opole
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Opole
Opole
Ziemia 50°39′53″N 17°55′37″E/50,664722 17,926944Na mapach: 50°39′53″N 17°55′37″E/50,664722 17,926944
TERC
(TERYT)
1661011
SIMC 0965016
Hasło promocyjne: Opole – Miasto bez granic!
Urząd miejski
Rynek-Ratusz
45-015 Opole
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Wikinews Wiadomości w Wikinews
Wikicytaty Opole w Wikicytatach
Wikisłownik Hasło Opole w Wikisłowniku
Strona internetowa
BIP

Opole (niem. Oppeln, śl-niem. Uppeln, cz. Opolí, śl. Uopole[3]) – miasto na prawach powiatu w południowo-zachodniej Polsce, na Nizinie Śląskiej, nad rzeką Odrą. Według danych z 31 grudnia 2012 r. miasto miało 121 576 mieszkańców. Od 1950 r. stolica województwa opolskiego[4]. Główny ośrodek gospodarczy, naukowy, kulturalny i administracyjny województwa. Siedziba władz ziemskiego powiatu opolskiego. Jedna z historycznych stolic Górnego Śląska i jedno z najstarszych jego miast.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Opole jest położone w południowo-zachodniej Polsce, na obszarze Niziny Śląskiej, w mezoregionie Pradolina Wrocławska oraz (wschodnia część miasta) Równina Opolska. Pod względem administracyjnym, Opole jest stolicą województwa opolskiego oraz miastem na prawach powiatu. Do roku 1945 znajdowało się w obrębie Niemiec, a do 1950 r. na terenie województwa śląskiego.

Wody[edytuj | edytuj kod]

Opolska Wenecja (Kanał Młynówka) nocą
Jaz przy Wyspie Bolko

Przez Opole przepływa druga co do wielkości rzeka Polski, Odra. W okolicach dzielnicy Groszowice oraz w centrum miasta, koryto rzeki uformowało się w szerokie zakola. Poza tym nie występują na niej meandry i duże zakręty. Już na południowym krańcu miasta wpływa do niej niewielki ciek wodny, Lutnia, biorący początek kilka kilometrów na wschód, w okolicach wsi Przywory. Kolejnym prawym dopływem Odry jest nieco większa Czarnka, która wpływa do rzeki w Groszowicach. Innymi dopływami są lewostronne Prószkowski Potok i Olszanka. W mieście znajdziemy również liczne kanały. W okolicy dzielnicy Nowa Wieś Królewska Odra rozdwaja się. Jej główne koryto płynie początkowo na północny wschód, a kanał Ulgi – na północny zachód. Niebawem rzeka ponownie się dzieli, tworząc Kanał Młynówka, płynący przez centrum historyczne miasta. Kanał Młynówka z głównym korytem rzeki łączą się jeszcze w Śródmieściu, Kanał Ulgi wpływa do Odry dopiero w okolicy Zakrzowa, będącego jedną z północnych dzielnic miasta. Odra wraz z jej odnogami tworzą dwie wyspy: Bolko oraz Pasiekę. Na pierwszej z nich znajdziemy także Kanał Wiński, który ma mniejsze znaczenie. Spośród zbiorników wodnych, na terenie Opola do większych należą zbiorniki poeksploatacyjne: Bolko oraz Kamionka, znajdujące się w Nowej Wsi Królewskiej, Kamionka Piast w okolicy ulic Armii Krajowej i Tadeusza Rejtana, a także Silesia przy ulicy Luboszyckiej. Niewielkie zbiorniki wodne występują także na Wyspie Bolko, na wschód od Groszowic i na terenie Zakrzowa. Na wyspie Pasieka znajduje się natomiast Stawek Barlickiego[5]

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Dzięki zróżnicowanemu krajobrazowi, na terenie Opola spotkać można wiele gatunków zwierząt. Spośród bezkręgowców istotną grupą są motyle. Występują tu zarówno gatunki pospolite, takie jak bielinek kapustnik, listkowiec cytrynek, modraszek ikar, rusałka pawik, dostojka latonia, przestrojnik trawnik, czy karłątek kniejnik, jak i te rzadziej spotykane: szlaczkoń sylwetnik, ogończyk wiązowiec, modraszek malczyk, modraszek argiades oraz przeplatka cinksia, a także chronione: paź królowej, modraszek telejus, modraszek nausitous i mieniak strużnik. Motyle występują głównie na wschodnich obrzeżach miasta, w okolicy dzielnic Grudzice oraz Kolonia Gosławicka. Świat bezkręgowców reprezentują w Opolu także pająki, m.in.: tygrzyki paskowane. W Opolu istnieją bardzo dobre warunki do osiedlania się ptaków. Możliwość taką daje Odra z licznymi kanałami, a także szereg zalanych kamieniołomów, zlokalizowanych w różnych częściach miasta. W okolicy jednego z nich, w Groszowicach, a także w żwirowni w Malinie, stwierdzono obecność perkoza dwuczubego, wodnika, perkoza rdzawoszyjego, rybitwy rzecznej, zausznika oraz bąka. Bączek gniazduje jedynie w okolicy obwodnicy, nieopodal miejscowości Kępa, ewentualnie w Malinie, jednak dawniej można go było spotkać także w Groszowicach. Na północnych, południowych i zachodnich obrzeżach miasta (Malina, Groszowice, Półwieś, Wójtowa Wieś, Wróblin) obserwuje się także bociany białe. Na terenie Groszowic i Maliny występuje także łabędź niemy, brzegówka, cyranka oraz błotniak stawowy. Na łąkach w okolicy Gosławic można spotkać błotniaka łąkowego, na północy Opola bardzo rzadką kanię rudą, a w lasach na południu krogulca. W całym mieście żyją pustułki. Nieliczne przepiórki pojawiają się w okolicach Szczepanowic, Sławic, Bierkowic, Maliny, Grotowic oraz Kolonii Gosławickiej. Na obrzeżach Opola, w dolinach rzek i na podmokłych łąkach, można spotkać derkacza, natomiast na północy i południu stolicy województwa krwawodzioba. W dawnym kamieniołomie na granicy Groszowic i Nowej Wsi Królewskiej znajduje się wielka kolonia mew śmieszek, licząca kilkaset gniazd. Na terenie miasta zlokalizowane są także dwa stanowiska płomykówki: w Śródmieściu i Gosławicach. Wyspa Bolko i Pasieka jest kolejnym sporym siedliskiem ptaków. Żyją tu między innymi: zimorodek, remiz, dziwonia, dzięcioł zielonosiwy, dzięcioł syryjski, dzięcioł zielony oraz dzięcioł średni. Na licznych osiedlach (ZWM, Metalchem, Zaodrze, Malinka, Kolonia Gosławicka) występuje w dużych ilościach dzierlatka. Nad Kanałem Ulgi, a także w okolicach Kolonii Gosławickiej gniazduje kląskawka, świerszczak, czy strumieniówka. Na terenie całego miasta pojawiają się też gawrony. Wśród ptaków przebywających okresowo na terenie Opola znajdziemy pojawiające się nad Odrą liczne odmiany kaczek: lodówkę, ogorzałkę, szlachara. Ponadto przez miasto migrują rybołów, łabędź niemy, bielik, krzyżówka, czernica, łyska, głowienka, mewa pospolita, czajka, bernikla kanadyjska oraz mandarynka. Na miejskim wysypisku odpadów obserwuje się wiele gatunków mew, np.: mewy srebrzyste, mewy żółtonogie, śmieszki, czy mewy białogłowe. W opolskich rzekach, kanałach i jeziorach licznie występują również ryby: płoć, ukleja, jaz, lin, jazgarz, okoń oraz szczupak. Na terenach podmokłych spotkać można żaby – żabę trawną, wodną, oraz ropuchy – ropuchę szarą i zieloną. Występuje tu także rzekotka drzewna, a w okolicach obwodnicy kumak nizinny. W dolinie Odry bardzo rzadko obserwuje się płazy ogoniaste: traszkę zwyczajną i traszkę grzebieniastą. Spośród gadów często spotykane są jaszczurki: zwinkę oraz padalca, a także jadowitą żmiję zygzakowatą. Na Wyspie Bolko występują natomiast zaskrońce. Na terenie miasta pojawiają się ssaki owadożerne: rzęsorek rzeczek, ryjówka aksamitna, zębiełek, kret oraz jeż. Spotyka się tu też nietoperze, a także (na obrzeżach) dziki, sarny i zające[6].

Flora[edytuj | edytuj kod]

W Opolu występują 23 gatunki roślin chronionych prawem. Jednym z ich głównych skupisk jest Wyspa Bolko. Znaleźć można tu barwinka pospolitego, listerę jajowatą, grążela żółtego, śniedka baldaszkowatego oraz śnieżyczkę przebiśnieg. W okolicy Chabrów pojawia się kruszczyk błotny, a w Gosławicach centuria pospolita. We wschodniej części miasta rosną wawrzynek wilczełyko, buławnik mieczolistny, kruszczyk szerokolistny, oraz podkolan biały, natomiast w Grotowicach grążel żółty i zimowit jesienny. Ponadto nad zalanymi kamieniołomami w Nowej Wsi Królewskiej spotykamy bobrka trójlistkowego, goździka pysznego oraz kukułkę szerokolistną, a nad Kamionką Piast wilżynę ciernistą. Na terenie miasta występuje wiele gatunków rzadkich, choć nieobjętych ochroną. Nad Kamionką Piast rośnie centuria nadobna, w okolicy Grudzic cieszynianka wiosenna, a w Groszowicach i na osiedlu Chabry dymnica drobnokwiatowa. Spora liczba gatunków występuje na Wyspie Bolko, np.: czosnek niedźwiedzi. Potwierdzona jest także obecność dziewięciornika błotnego, ostrożnia siwego oraz lepiężnika różowego w Nowej Wsi Królewskiej. Na kilku stanowiskach pojawia się farbownik polny: w Szczepanowicach, na Zaodrzu, w Kolonii Gosławickiej, Groszowicach, czy Malinie. Na południowym wschodzie rośnie kurzyślad błękitny, lepiężnik biały, nasięźrzał pospolity, ośmiał mniejszy, pępawa różyczkolistna, niezapominajka różnobarwna, kąkol polny i kiksja oszczepowata. W Gosławicach rośnie kiksja zgiętoostrogowa, a także miłek letni[7].

Lasy[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Opola występuje stosunkowo mała ilość lasów. Największą powierzchnię zajmują bory mieszane i sosnowe. Występują one np. w okolicy Grotowic. Grądy i łęgi spotykane są w okolicach Grudzic i na Wyspie Bolko. W Grudzicach pojawiają się także dąbrowy. Niewielkie płaty lasu znajdują się też nad Odrą w Groszowicach oraz na granicy Groszowic i Nowej Wsi Królewskiej[8][9].

Grzyby[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Opola występują cztery gatunki grzybów chronionych i dwa rzadko występujące. Na północno-wschodnich obrzeżach miasta pojawia się czarka szkarłatna oraz gwiazdosz potrójny, w północnej części Wyspy Bolko purchawica olbrzymia, a na terenie Kolonii Gosławickiej smardz jadalny. Smardza półwolnego spotkać można na Pasiece i na Wyspie Bolko, natomiast w okolicach Grudzic sromotnika bezwstydnego[10].

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

W Opolu znajduje się 27 pomników przyrody. Pierwsze z nich ustanowiono w 2000 r. (lipa drobnolistna na ul. Oświęcimskiej, dąb szypułkowy na Wyspie Bolko, klon polny i buk pospolity przy ul. Piastowskiej). Następne obiekty uznano za pomniki w 2001 r. Były to: miłorząb dwuklapowy i dąb szypułkowy przy ulicy Strzelców Bytomskich, dąb szypułkowy przy ul. Norberta Barlickiego, platany klonolistne przy ul. Niedziałkowskiego, ul. Piastowskiej oraz dwa na Placu Wolności, a także wiąz szypułkowy na rogu ulic Mozarta i Żwirki i Wigury. Cztery lata później kolejne dwanaście drzew otrzymało tytuł pomnika przyrody: dwa platany klonolistne na ul. Barlickiego, tulipanowiec amerykański i jesion wyniosły przy ul. Piastowskiej, kolejne platany klonolistne (jeden przy ul. Wojciecha Korfantego, trzy przy ul. Wrocławskiej oraz jeden przy ul. Odrowążów), dwa dęby szypułkowe: jeden przy ul. Strzelców Bytomskich, drugi w Parku Pasieka, oraz wiąz szypułkowy na ul. Oleskiej. W 2011 r. ustanowiono dwa pomniki przyrody w Parku Pasieka: platan klonolistny oraz dąb szypułkowy, a rok później dąb szypułkowy odmiany stożkowatej na ul. Ozimskiej[11]. W Opolu istnieje także wiele terenów objętych ochroną. Są to: Obszar Chronionego Krajobrazu „Las Grudzicki”, użytki ekologiczne „Dolina Strugi Lutnia”, „Grudzicki Grąd” i „Łąki w Nowej Wsi Królewskiej”, zespoły przyrodniczo-krajobrazowe „Kamionka w Groszowicach”, „Kamionka Piast”, „Kamionka Odra”, „Żwirownie w Malinie” oraz „Dolina Odry”, a także stanowiska dokumentacyjne „Groszowickie Skały” i „Skarpa w Malinie”[12].

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Opole wśród innych nazw śląskich miejscowości w urzędowym pruskim dokumencie z 1750 r. wydanym w języku polskim w Berlinie[13].

Nazwa miasta Opole pochodzi od nazwy jednej z najstarszych jednostek terytorialnych Słowian w środkowej Europie – tzw. „opola[14][15]. Niemiecki językoznawca Heinrich Adamy swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia nazwę miejscowości zanotowaną w dokumencie z 1146 roku O pole podając jej znaczenie "Hauptort des Ortsverbandes" czyli po polsku "Główna miejscowość związku miejscowości"[15].

Opola były tworzone jeszcze w plemiennych czasach przedpaństwowych, od połowy 1. tysiąclecia n.e. Termin ten określał nazwę lokalnego terytorium, na którym mieszkała wspólnota sąsiedzka wspólnie broniąca się przed wrogiem. „O-pole” oznaczało społeczność sąsiedzko-lokalną zamieszkującą wokół pasa pól uprawnych i pastwisk czyli na około pola, które stanowiły podstawę ich bytu[16]. Organizacja opolna przetrwała do późnego średniowiecza. Opola były podokręgami kasztelanii i stanowiły najniższą jednostką administracyjno-podatkową w Polsce średniowiecznej. Bulla z 1136 r. wymienia wśród miejscowości należących do arcybiskupa w okolicach Żnina ludną wieś o nazwie Opole[17]. W Polsce oprócz miasta Opole od tej nazwy wywodzą się także takie nazwy własne miejscowości jak miasto Opole Lubelskie w woj. lubelskim, wieś Opole w woj. lubelskim, wieś Opole-Świerczyna w województwie mazowieckim, wsie Stare Opole i Nowe Opole w województwie mazowieckim, wieś Opole w woj. łódzkim, region pod nazwą Opole na Ukrainie oraz inne nazwy geograficzne. W 1232 roku w łacińskim dokumencie księcia śląskiego, krakowskiego i wielkopolskiego Henryka II Pobożnego wydanym w Opolu miejscowość wymieniona jest w formie Opol[18]. W spisanym po łacinie dokumencie średniowiecznym Bolesława opolskiego z dnia 1 września 1310 roku miasto wymienione jest pod nazwą Opol[19]. W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Oppol. Dokument wymienia również wsie lokowane na prawie polskim iure polonico, które w procesach urbanizacyjnych zostały wchłonięte przez miasto i obecnie stanowią jego części albo dzielnice: Gosławice – Goslavitz, Bierkowice we fragmencie Bircovicz solvitur decima more polonico, Nowa Wieś Królewska w formie Nova villa oraz wieś Okół we fragmencie Ocoli villa monachorum de Domo Dei solvitur decima more polonico[20].

W 1750 roku nazwa Opole wymieniona została w języku polskim przez Fryderyka II pośród innych miast śląskich w zarządzeniu urzędowym wydanym dla mieszkańców Śląska[21] Nazwę Opole w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[22].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

Wieża Piastowska (ok. 1300 r.) – pozostałość po Zamku piastowskim w sąsiedztwie gmachu Urzędu Wojewódzkiego w Opolu (1934 r.)

XV–XVII wiek[edytuj | edytuj kod]

Najstarszy znany widok ogólny miasta Opola, widok z południowego wschodu (1535 r.) "Historyczne Widoki z czterech stuleci" Wilhelm Gottlieb Korn (oryginalny obraz znajduje się w Bibliotece Uniwersyteckiej w Würzburgu) (Niemcy)

XVIII–XIX wiek[edytuj | edytuj kod]

Opole XVIII wiek. Autor Friedrich Bernhard Werner.
  • 1741 – W wyniku wybuchu trzech wojen śląskich pomiędzy Austrią oraz Królestwem Prus do Opola wkroczyły wojska pruskie. Po pokoju wrocławskim w lipcu 1742 roku, kończącym I wojnę śląską, miasto wraz ze Śląskiem znalazło się w granicach Prus.
    • po kilkuset latach przerwy pierwsza rodzina żydowska osiedla się w mieście[24].
  • 1756–1763 – w czasie wojny siedmioletniej miasto zdobywali dwukrotnie Austriacy (1757, 1762) i Rosjanie (1761). Pokój w Hubertsburgu pozostawił Opole pod panowaniem pruskim, kolejna zmiana przynależności państwowej Opola i Górnego Śląska.
  • 1800 – założenie drukarni polskiej.
  • 1807 – podczas wojen napoleońskich wkraczają do miasta sprzymierzeńcy Francuzów – Bawarczycy, a później załoga francuska (opuściła Opole w lipcu 1808 roku).
  • 1812 – powstaje samodzielna gmina żydowska[24], która w 1821 zakłada pierwszy żydowski cmentarz.
  • 1818 – Opole zostaje stolicą rejencji opolskiej, jednostki administracyjnej, obejmującej cały pruski Górny Śląsk. W mieście powstaje urząd rejencji (niem. Regierungsbezirk Oppeln), jeden z 4 w prowincji śląskiej[25].
  • 1824 – powstanie pierwszej biblioteki publicznej.
  • 1827 – oświetlenie po raz pierwszy ulic Opola 17 latarniami.
  • 1828 – zaczęła ukazywać się urzędowa gazeta miejska „Stadtblatt für Oppeln”, przemianowana później na „Oppelner Stadtblatt”.
  • 1843 – do Opola dotarła pierwsza na Śląsku linia kolejowa z Wrocławia.
  • 1849–1850 – ks. Bernard Bogedain wydaje polskojęzyczną „Gazetę miejską dla Górnego Śląska”.
  • 1862 – zbudowana zostaje gazownia miejska, dzięki której Opole zostaje niebawem oświetlone przez 140 gazowych latarni ulicznych.
  • 1864 – ukazuje się najstarszy periodyk niemiecki w Opolu, początkowo jako „Wochenblatt für Stadt und Land”, od 1890 r. jako dziennik „Oppelner Zeitung”.
  • 1881 – od września – Jan Kasprowicz uczęszczał przez 1 semestr do gimnazjum w Opolu. Wielokrotnie odwiedzał też polską gospodę „Harenda” w Czarnowąsach.
  • 1890 – Bronisław Koraszewski rozpoczyna wydawanie „Gazety Opolskiej” (była wydawana do 1922 roku).
  • 1897 – otwarty zostaje Bank ludowy, polska placówka spółdzielcza.
  • 1899 – Zakrzów zostaje przyłączony w granice miejskie Opola. Opole zostaje siedzibą odrębnego powiatu miejskiego.

Lata 1901–1944[edytuj | edytuj kod]

  • 1921 – plebiscyt na Górnym Śląsku – w Opolu za przyłączeniem do Polski głosuje 1098 osób, za pozostaniem w Niemczech – 20 816; wśród głosujących było 25% tzw. emigrantów plebiscytowych (ściągniętych na tereny plebiscytowe w celu podniesienia końcowego rezultatu[29]; wniosek o prawo głosu dla emigrantów złożyła Polska, ale w praktyce znaczna większość z nich głosowała na Niemcy). Wybuch III powstania śląskiego; w Opolu powstańcza grupa destrukcyjna Wawelberga wysadza mosty kolejowe[potrzebne źródło]. Po decyzji Rady Ambasadorów i podziale obszaru plebiscytowego Opole pozostaje w granicach Rzeszy Niemieckiej.
  • 1922 – powrót niemieckiej administracji i garnizonu wojskowego. Opole zostaje siedzibą władz rejencji i zarazem prowincji górnośląskiej (do 1938 roku).
  • W latach 1923–1933 obowiązki landrata pełni Michael Graf von Matuschka – ostatni nienazistowski starosta Opola, oskarżony później o udział w zamachu na Hitlera.
  • 1928 – zburzenie Zamku Piastowskiego na Pasiece; pozostaje tylko wieża.
    • wskutek emigracji do Palestyny społeczność żydowska w Opolu liczy jedynie 430 osób (w 1922 mieszkało w mieście około tysiąca Żydów)[24].
  • 28 kwietnia 1929 – do Opola po raz pierwszy przyjechał polski teatr (Teatr Polski z Katowic) – w sali ratusza wystawił operę Stanisława Moniuszki Halka. Po przedstawieniu aktorzy zostali bestialsko pobici przez niemiecką bojówkę[30][31][32][33][34].
  • 1931 – do Opola przeniesiony zostaje z Bytomia Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej, zlokalizowany w budynku przy dzisiejszej ul. Konsularnej.
  • 1936 – w obszar Opola włączone zostają Szczepanowice i Półwieś.
  • 1938 – w czasie nocy kryształowej bojówki hitlerowskie zmuszają rabina Nowej Synagogi przy Hafenstrasse (dzisiejszej ul. Piastowskiej) do rozlania benzyny wewnątrz świątyni i podpalenia jej. Zniszczono także 13 żydowskich sklepów, a ich rodziny pobito, po czym nałożono na nich karne kontrybucje. Rozpoczęła się emigracja pozostałej ludności żydowskiej z miasta (głównie do Stanów Zjednoczonych).
  • 1939 – Opole staje się miejscem koncentracji sił 10 Armii Niemieckiej i kwatery jej dowództwa. Aresztowanie aktywistów Związku Polaków w Niemczech. Transporty aresztowanych Polaków z Dworca Głównego do obozów koncentracyjnych Buchenwald i Ravensbrück.
  • 1939–1945 – w czasie II wojny światowej w Opolu funkcjonują obozy pracy przymusowej i oddziały robocze jeńców wojennych. Liczba mieszkańców wzrasta do ok. 60 tysięcy wskutek napływu migrujących ludzi z bombardowanych rejonów III Rzeszy.
  • 1942-1943 – Żydzi z Opola i okolic, którzy nie zdążyli wyemigrować przed wojną, zostają deportowani do Terezina (KL Theresienstadt) oraz Brzezinki (KL Birkenau)[24].
  • 1944 – Opole ogłoszone zostaje miastem-twierdzą (niem. Festung Oppeln) w związku z krytyczną sytuacją Wehrmachtu na froncie wschodnim i przygotowaniami do obrony na linii Odry. Dowódcą twierdzy zostaje hrabia von Pfeil.
    • 18 grudnia – bombardowanie miasta przez lotnictwo amerykańskie. Celem był dworzec główny (bomby spadły na pola Zaodrza) oraz mosty. Przeprawy nad Odrą ocalały, bomby spadły na budynki na dzisiejszym placu Józefa Piłsudskiego, budynek sądu oraz hotel przy dzisiejszej ulicy Marii Konopnickiej, w którym odbywało się wesele[35].

Lata 1945–1988[edytuj | edytuj kod]

  • 1945
    • 17 stycznia – komunikaty nadawane w opolskim radiu nakazują ewakuację kobiet, dzieci i chorych.
    • 20 stycznia – nakaz ewakuacji dla wszystkich mieszkańców. Z dzisiejszego placu Mikołaja Kopernika autobusami odwożono ich na dworzec w Groszowicach, skąd pociągami uciekali w stronę Kłodzka. Pieszo ewakuowano w tę samą stronę więźniów oraz robotników przymusowych z 26 istniejących obozów pracy. W ciągu 4 dni miasto opuściło 58 tys. osób.
    • 21/22 stycznia – generał von Pfeil, wobec niemożności utrzymania Opola, popełnia samobójstwo. Dowództwo nad załogą Festung Oppeln, liczącą jedynie 10 tys. obrońców (w tym oddział polskich granatowych policjantów, wycofujących się z Generalnego Gubernatorstwa), przejmuje generał Fritz Gräser. Anuluje on rozkaz obrony miasta do ostatniego żołnierza i nakazuje wycofać się za Odrę, na nową linię obrony[36].
    • 24 stycznia – zdobycie prawobrzeżnego Opola przez oddziały 1 Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej, połączone z masowymi gwałtami i mordami, głównie na terenach dzisiejszych przedmieść (w prawobrzeżnej części miasta pozostało zaledwie 300–600 mieszkańców)[37].
    • Lewobrzeżna część Opola zostaje obszarem umocnionym pod dowództwem mjra Matthiasa Wensauera. Niemcom udaje się utrzymać tę pozycję do marca.
    • Radziecka komendantura wojenna przekazuje władzę polskiej administracji. Do Opola przybywają pierwsze transporty przymusowych polskich wysiedleńców zza Buga[38], udział Kresowian w rewitalizacji miasta. Rozpoczyna działalność Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika. Opole po raz kolejny zmienia przynależność państwową razem z zachodnim Śląskiem. Po 610 latach przynależności do państw Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego i postcesarskich, ponownie zostaje włączone w granice państwa polskiego.
  • 15 września 1946 – Dożynki Śląskie w Opolu z udziałem prezydenta Bolesława Bieruta, wicepremiera i ministra Ziem Odzyskanych Władysława Gomułki oraz wojewody śląsko-dąbrowskiego Aleksandra Zawadzkiego. Z całego kraju przybywa ok. 300 tysięcy delegatów.
  • 1947 – Otwarcie Miejskiej Biblioteki Publicznej. Powołanie Komitetu Badań Prehistorycznych (w maju 1955 r. przekształconego w Opolskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk).
  • 9 maja 1948 – w Opolu otwarto Gimnazjum i Liceum Repolonizacyjne.
  • 1949
    • Przekazanie do użytku odremontowanego budynku teatru przy ul. 24 Marca (obecnie ul. Wolfganga Amadeusza Mozarta). Przy dużej scenie PTZO powstaje Teatr lalek.
    • Odbudowa dawnego szpitala św. Wojciecha przy pl. Armii Czerwonej (obecnie pl. Mikołaja Kopernika).
  • 1950 – powstaje województwo opolskie.
  • 1952
  • 26 lipca 1953 – zmarł w Opolu wybitny pisarz i redaktor – autor pracy „Na Śląsku Opolskim”, Stanisław Wasylewski.
  • 1 października 1954 – inauguracja roku akademickiego w przeniesionej z Wrocławia do Opola Wyższej Szkole Pedagogicznej.
  • 16 sierpnia 1955 – utworzono Związek Literatów Polskich Oddział opolski, na czele którego stanął Rafał Urban z Głogówka.
  • 1956 – rozpoczyna pracę Rozgłośnia Polskiego Radia w Opolu.
  • 1960 – zorganizowana zostaje I Wiosna Opolska – Festiwal Artystyczny Ziem Zachodnich i Północnych.
  • 1961
    • Kolonia Gosławicka zostaje włączona w granice Opola.
    • 26 maja – do Opola przybył pierwszy pociąg elektryczny.
  • 1963
  • 1964 – rozpoczyna działalność Muzeum Martyrologii Jeńców Wojennych w Łambinowicach, z siedzibą dyrekcji w Opolu.
  • 1968
    • Marzec – studenci opolskiej WSP zorganizowali akcję ulotkową na obszarze miasta oraz jednodniowy strajk w proteście przeciw represjom, jakie dotknęły krakowskie i warszawskie środowisko akademickie. W odwecie, powołana przez władze partyjne komisja usunęła z opolskiej uczelni kilkudziesięciu studentów i pracowników. Ze stanowiska rektora został także usunięty broniący studentów prof. Maurycy Horn.
    • 20 lipca, podczas uroczystej sesji wojewódzkiej i miejskiej rady narodowej, dokonano otwarcia nowej hali widowiskowo-sportowej – „Okrąglaka”.
  • 1970
    • Ukazał się pierwszy numer miesięcznika kulturalnego „Opole”, redaktorem pisma był Edward Pochroń.
    • 23 września – w Opolu-Bierkowicach otwarto Muzeum Wsi Opolskiej.
    • 14 listopada – powołano Opolskie Towarzystwo Kulturalno-Oświatowe.
  • 1971 – Bracia Kowalczykowie podłożyli ładunek wybuchowy w auli Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu. Zniszczeniu uległa aula WSP oraz magazyny biblioteczne.
  • 1975
    • Styczeń – otwarcie Teatru im. Jana Kochanowskiego.
    • 10–20 maja – I Opolskie Konfrontacje Teatralne – Klasyka Polska.
  • 1976
  • 27 maja – na zebraniu przedstawicieli Opolskiej Spółdzielni Mieszkaniowej Przyszłość podjęto uchwałę powołującą Osiedle im. Związku Walki Młodych. Rozpoczyna się budowa największego opolskiego osiedla mieszkaniowego.
  • 23 września – zmarł bp ordynariusz opolski Franciszek Jop – nowym biskupem został Alfons Nossol.
  • 1980
  • 1981
    • Czerwiec – powstało Opolskie Towarzystwo Jazzowe na czele z Tadeuszem Pabisiakiem.
    • 15 czerwca – W opolskim amfiteatrze zorganizowane zostaje spotkanie przewodniczącego NSZZ „Solidarność” Lecha Wałęsy z mieszkańcami Opolszczyzny.
    • Listopad/grudzień w opolskich uczelniach WSP i WSI wybucha strajk studentów związanych z NZS oraz pracowników działaczy „Solidarności”. Trwający ponad 20 dni strajk akademików był najdłuższą tego typu akcją protestacyjną przeprowadzoną w 1981 r. na Opolszczyźnie.

Od 1989[edytuj | edytuj kod]

  • 1990 – ukazuje się pierwszy numer „Gazety Opolskiej”, której redaktorem naczelnym zostaje Edward Pochroń.
  • 1992 – w Opolu otwarty został Wicekonsulat RFN.
  • 1997
    • 6 maja – w budynku przy ul. Juliusza Słowackiego otwarte zostaje Centrum Rehabilitacji dla Dzieci z Porażeniem Mózgowym.
    • 10 lipca – Opole oraz wiele miast i wsi Opolszczyzny dotyka katastrofalna, tragiczna w skutkach powódź.
    • 1 sierpnia – rozpoczyna działalność Wojewódzkie Centrum Medyczne w nowych obiektach przy ulicy Aleja Wincentego Witosa.
    • W opolskiej katedrze zamontowane zostają 4,5-tonowe drzwi, wyrzeźbione w brązie przez opolskiego artystę Adolfa Panitza.
  • 1998
    • 11 stycznia – w obronie zachowania Opolskiego na mapie administracyjnej Polski z inicjatywy lokalnych elit samorządowych utworzony zostaje Obywatelski Komitet Obrony Opolszczyzny (OKOOP).
    • 11 marca – kilka tysięcy Opolan manifestuje pod pomnikiem Bojownikom o Polskość Śląska Opolskiego przeciwko rządowym planom likwidacji województwa opolskiego oraz włączenia go do województwa śląskiego.
    • 16 maja – uroczystość przekazania Opolu Flagi Honorowej, przyznanej przez Radę Europy za wkład w działanie na rzecz integracji europejskiej.
    • 18 lipca – Sejm podejmuje uchwałę o nowym podziale administracyjnym Polski na 16 województw, z opolskim włącznie, które powiększone zostaje o Olesno i miejscowości wchodzące w skład powiatu oleskiego.
  • 1999
    • 17 lutego – w laboratorium kryminalistycznym KWP w Opolu uruchomiono jedną z najnowocześniejszych w kraju pracowni badań genetycznych.
    • Na Targach „Investcity '99” w Poznaniu Opole zdobywa główne nagrody w dwóch (i jedynych) targowych konkursach: na najlepiej przygotowany udział w targach oraz najlepiej zaaranżowane stoisko.
    • Radni Sejmiku Wojewódzkiego wybrali herb ostatniego księcia piastowskiego Jana II Dobrego na herb województwa opolskiego.
  • 2000
Panorama
    • Opole uhonorowane zostaje Plakietą Honorową Rady Europy, przyznaną przez Parlament Europejski za aktywność w podejmowaniu międzynarodowych kontaktów i propagowanie idei nowoczesnej Europy.
    • Po popowodziowym remoncie otwarty zostaje zabytkowy „Dom lodowy”, czyli budynek PTTK przy stawie przy ul. Norberta Barlickiego.
    • W rankingu miast o największym potencjale rozwojowym opracowanym przez Centrum Badań Regionalnych w Warszawie Opole trafia do ścisłej czołówki miast, plasując się za Sopotem, Poznaniem oraz Krakowem.
  • 2004 – papież Jan Paweł II odebrał w Watykanie doktorat honoris causa Uniwersytetu Opolskiego.
  • 2007
    • W Opolu powstała Podstrefa Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.
    • Czerwiec – Opole w rankingu miesięcznika „Forbes” zajęło 9. miejsce w kategorii miast najatrakcyjniejszych dla biznesu i 3. wśród miast najatrakcyjniejszych dla kapitału zagranicznego.
    • Opole zdobyło 1. miejsce pod względem pozyskanych środków europejskich w przeliczeniu na jednego mieszkańca w rankingu samorządowym opublikowanym 13 lipca przez „Rzeczpospolitą”.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Zabytki Opola.
Panorama Opola z Wieży Piastowskiej w kierunku wschodnim
Panorama Opola z Wieży Piastowskiej w kierunku wschodnim

Miejsca i atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Fontanna Ceres
Fontanna Ceres w Opolu, 2014
Fontanna Ceres w Opolu, 2014
Place
Cmentarz żydowski w Opolu
Macewy na cmentarzu
Macewy na cmentarzu

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Ludność Opola.

Wykres liczby ludności Opola na przestrzeni ostatnich 5 stuleci

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W Opolu funkcjonują zakłady przemysłu spożywczego, maszyn i urządzeń, branży IT, i inne[39]

Przemysł spożywczy

W Opolu swoje zakłady produkcyjne posiadają:

  • Nutricia – producent żywności dla niemowląt i dzieci w Polsce, członek Grupy Danone; jest to największa w Europie fabryka[potrzebne źródło], która produkuje żywność dla niemowląt i dzieci, mającą status środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego
  • Zott GmbH – producent wyrobów mleczarskich
  • Animex – producent mięsa białego, który jest członkiem międzynarodowego koncernu Smithfield Foods Inc.

Ponadto w 2012 roku francuska firma Stefano Toselli oraz notowana na belgijskiej giełdzie Euronext spółka Ter Beke utworzyły w Polsce spółkę „The Pasta Food Company”, która jest pierwszą firmą z branży spożywczej rozpoczynającą działalność na terenie Podstrefy Opole Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

Maszyny i urządzenia

W Opolu swoją siedzibę mają:

  • Remak S.A. – Przedsiębiorstwo Modernizacji Urządzeń Energetycznych (notowana na GPW)
  • GEA Technika Cieplna Sp. z o.o. wchodząca w skład międzynarodowego koncernu GEA AG – specjalizująca się w projektowaniu i produkcji wysokosprawnych urządzeń do wymiany i odzysku ciepła (wymienników ciepła).
  • APC Presmet Sp. z o.o., produkująca reaktory wysokociśnieniowe dla przemysłu chemicznego oraz inne wyroby ze stali, która rozbudowuje się w tradycyjnie przemysłowej dzielnicy Metalchem,
  • Energomet Sp. z o.o. produkująca między innymi części elektrowni wiatrowych,
  • spółka wchodzącą w skład koncernu Heerema Fabrication Group produkująca elementy platform wiertniczych do wydobywania ropy naftowej
  • Tower Automotive Polska Sp. z o.o. będąca częścią koncernu Tower International wytwarzająca podzespoły do produkcji samochodów osobowych.
Materiały budowlane
Cementownia Odra (ul. Budowlanych)

Na historię gospodarczą Opola największy wpływ miała produkcja materiałów budowlanych, a w szczególności produkcja cementu. Od 1857 roku rozwijał się w Opolu przemysł cementowy. Na przestrzeni lat funkcjonowało 9 cementowni:

W latach powojennych działały pierwsze cztery, natomiast obecnie tylko „Odra”. Ponadto istnieją firmy:

  • Monier-Brass Sp. z o.o. produkująca pokrycia dachowe
  • Schiedel Sp. z o.o. – producent systemów kominowych

Pierwszym inwestorem z branży lokującym się w specjalnej strefie ekonomicznej jest firma Stegu Sp. z o.o. produkująca płytki ścienne z betonu i gipsu.

Firmy z branży IT
  • Atmoterm S. A.
  • IFM Ecolink – część IFM Electronic – producent czujników i systemów sterowania procesów przemysłowych
Centra usług outsourcingowych

W Opolu swoje biura otworzyli:

  • Capgemini – usługi konsultingowe, technologiczne i outsourcingowe
  • Future Processing – systemy obrazowania medycznego, inteligentnego monitoringu wideo i analizy danych oraz narzędzia systemowe i aplikacje dla sektora finansowego,
  • optadata GmbH – obsługa niemieckiego rynku medycznego i usług z nim związanych.
Inne

W sąsiedztwie terenów Specjalnej Strefy Ekonomicznej realizowane są miejskie inwestycje w Centrum Wystawienniczo Kongresowe oraz Park Naukowo Technologiczny, które będą służyły jako centra rozwoju innowacji i technologii w branżach kluczowych dla miasta i całego regionu. Począwszy od 2011 roku Opole odnotowuje wysoki przyrost inwestycji bezpośrednich. Na przestrzeni lat 2010-2012 w Opolu zdecydowało się zainwestować dziesięć firm będących w swojej branży liderami na terenie kraju, jak i europy, na łączna kwotę 230 mln PLN. Inwestycje te wygenerują co najmniej 810 miejsc pracy[potrzebne źródło]. Planowana jest rozbudowa Elektrowni Opole, gdzie mają powstać dwa nowe bloki energetyczne. Nowa inwestycja pochłonie 11 mld złotych[potrzebne źródło].

Handel[edytuj | edytuj kod]

Opole jest centrum finansowym, biznesu i handlu. Ma tutaj swoją siedzibę Business Centre Club. W Opolu obecnie istnieje kilka centrów oraz galerii handlowych. Istniejące:

Tuż za granicami administracyjnymi Opola, na terenie wsi Zawada, przy ul. Powstańców Warszawskich, znajduje się Park Handlowy Turawa.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Drogi i mosty[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Mosty i wiadukty w Opolu.

W odległości ok. 15 km[potrzebne źródło] od centrum miasta biegnie autostrada A4. Przez Opole i Obwodnicę Północną przebiegają drogi krajowe:

Ponadto w mieście mają swój początek i bieg drogi wojewódzkie:

  • 414: Prudnik – Prószków – (ul. Prószkowska – Niemodlińska – Wrocławska) – Wrzoski
  • 423: Krapkowice – (ul. Oświęcimska – Popiełuszki – Marka z Imielnicy – Reymonta – Ozimska – Częstochowska) (do skrzyżowania z obwodnicą)
  • 435: Prądy – Chróścina – ul. Niemodlińska (do skrzyżowania z ul. Hallera)
  • 454: (pl. Konstytucji 3 Maja – ul. Budowlanych – Sobieskiego) – Dobrzeń Wielki – Namysłów
  • 459: ul. Partyzancka (od skrzyżowania z obwodnicą) – Sławice – Skorogoszcz

Opole dzieli Mała Panew, Swornica, Prószkowski Potok, ale przede wszystkim Odra rozbita dodatkowo na Młynówkę, kanał ulgi oraz kanał Wiński. Sytuacja taka wymusza rozbudowany system mostów zapewniający miastu dobrą komunikację. W obrębie miasta znajdują się m.in. 4 mosty drogowe nad Odrą, 4 nad kanałem ulgi, 3 nad Młynówką.

Transport zbiorowy[edytuj | edytuj kod]

Autobusy miejskie[edytuj | edytuj kod]

Linie autobusowe w Opolu
Information icon.svg Osobny artykuł: Komunikacja miejska w Opolu.

Pierwsze autobusy zaczęły kursować po ulicach Opola w latach 20. XX wieku. Zaraz po II wojnie transportem zajmował się PKS, w 1953 roku powstał Miejski Zakład Komunikacyjny, który obecnie obsługuje 16 linii dziennych i 3 nocne; część tras posiada wariantowe zakończenia, 5 linii wybiega poza strefę miejską. MZK dysponuje ponad dziewięćdziesięcioma wozami, z czego przewozy pasażerskie obsługuje każdego dnia ponad 70 autobusów.

Autobusy podmiejskie i dalekobieżne[edytuj | edytuj kod]

Przy ul. 1 Maja funkcjonuje Dworzec Autobusowy, skąd odjeżdżają wozy Opolskiego PKS-u, innych przewoźników PKSu, a także prywatnych firm.

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Początki kolei żelaznych w Opolu sięgają I połowy XIX wieku. 28 maja 1843 uruchomiono 2-torową 37,4 km linię kolejową do pobliskiego Brzegu[40]. W Opolu znajduje się obecnie 6 działających pasażerskich stacji kolejowych:

Lokomotywa przed dworcem głównym

Z Opola wychodzą

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

Najbliższe porty lotnicze znajdują się we Wrocławiu oraz Katowicach. Planowane było uruchomienie regularnych rejsów z regionalnego lotniska Opole-Kamień Śląski (ok. 24 km od centrum miasta). Około 15 km od centrum miasta leży lotnisko Opole-Polska Nowa Wieś. W 2011 otwarto oficjalnie sanitarne lądowisko przy Al. W. Witosa.

Opieka zdrowotna[edytuj | edytuj kod]

Szpitale publiczne[41][edytuj | edytuj kod]

  • Szpital Wojewódzki w Opolu
  • Szpital Specjalistyczny Ginekologiczno-Położniczy i Noworodków w Opolu
  • Opolskie Centrum Onkologii
  • Wojewódzkie Centrum Medyczne w Opolu
  • Wojewódzki Szpital Specjalistyczny – Zespół Neuropsychiatryczny w Opolu
  • 116 Szpital Wojskowy z Przychodnią SP ZOZ w Opolu
  • Szpital MSWiA w Opolu

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

W mieście działa 31 przedszkoli (w tym 2 integracyjne i 1 specjalne), 21 szkół podstawowych (1 specjalna, 1 z oddziałami integracyjnymi, 1 katolicka), 11 gimnazjów (w tym 1 z oddziałami integracyjnymi, 1 specjalne i 1 Katolickie). Poza placówkami publicznymi działa również kilka zespołów szkół społecznych i niepublicznych.

Szkoły ponadgimnazjalne[edytuj | edytuj kod]

Łącznie w Opolu funkcjonuje 7 liceów ogólnokształcących, 8 liceów profilowanych, 7 techników, 5 zasadniczych szkół zawodowych, a także Liceum Plastyczne oraz Ogólnokształcąca Szkoła Sztuk Pięknych. Ponadto funkcjonuje kilkanaście szkół ponadgimnazjalnych dla osób dorosłych.

Uczelnie[edytuj | edytuj kod]

Collegium Maius Uniwersytetu Opolskiego

Publiczne[edytuj | edytuj kod]

Niepubliczne[edytuj | edytuj kod]

Kultura i sztuka[edytuj | edytuj kod]

Imprezy cykliczne[edytuj | edytuj kod]

  • Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej
  • Międzynarodowy Festiwal Perkusyjny
  • Ulica Kultury
  • Opolskie Konfrontacje Teatralne „Klasyka Polska”
  • Opolski Festiwal Teatru Lalek
  • Czas Europy, czas teatru – festiwal młodych teatrów ulicznych
  • Opolska Jesień Literacka
  • Ogólnopolski Festiwal Filmów Niezależnych Opolskie LAMY
  • Międzynarodowe Dni Młodej Dramaturgii ODRAMA (w Teatrze im. J. Kochanowskiego od 2005 roku)
  • Opolska Noc Kabaretowa
  • Dni Opola
  • Międzynarodowa Wystawa Psów
  • Międzynarodowa Wystawa Kotów
  • Opolskie Targi Budownictwa „Mój Dom”
  • Opolskie Targi Książek Naukowych
  • Międzynarodowe Targi Motoryzacyjne
  • Wyścigi 1/4 mili w Porcie Lotniczym Opole-Kamień Śląski
  • Jarmark Franciszkański
  • Jarmark Świętego Wojciecha (odbywa się w Święta Wielkanocne)
  • Jarmark Bożonarodzeniowy, organizowany przez młodzieżówkę Mniejszości Niemieckiej
  • Jazz Rock Meeting
  • Międzynarodowy Plener Rzeźbiarski (we współpracy z włoskim miastem Carrara)
  • Silesia Superior Attack
  • Opolskie Dni Tybetu[potrzebne źródło]

Teatry i filharmonia[edytuj | edytuj kod]

Muzea i galerie[edytuj | edytuj kod]

W Opolu działa kilka muzeów i galerii. Najstarszym z nich jest Muzeum Śląska Opolskiego, które zostało założone już w 1900 r. Obecnie powstaje tu Muzeum Polskiej Piosenki, które gromadzić będzie zbiory związane z polską muzyką i Krajowym Festiwalem Polskiej Piosenki w Opolu.

Muzeum Zdjęcie Adres Zbiory Rok założenia Źródło
Muzeum Śląska Opolskiego Opole (Oppeln) - ul. św. Wojciecha i Muzeum Śląska Opolskiego.JPG ul. św. Wojciecha 13 archeologia, etnografia, historia regionu, sztuki, kolekcja porcelany tułowickiej 1900 [42][43]
Muzeum Wsi Opolskiej Muzeum Wsi Opolskiej - wiatrak 03.jpg ul. Wrocławska 174 zabytki kultury drewnianej z terenu Opolszczyzny, stary sprzęt gospodarski i wiejski 1961
1970 (otwarcie dla turystów)
[44][45]
Muzeum Diecezjalne ul. Kardynała Kominka 1A dzieła sztuki sakralnej 1987 [46]
Muzeum Polskiej Piosenki Muzeum Polskiej Piosenki.jpg Plac Mikołaja Kopernika 1 zbiory związane z Krajowym Festiwalem Polskiej Piosenki w Opolu 2007 [47]
Centralne Muzeum Jeńców Wojennych Opole, Centralne Muzeum Jeńców Wojennych - Dyrekcja, Dział Naukowo-Badawczy, Dział Dokumentacji - fotopolska.eu (219141).jpg ul. Minorytów 3 zbiory dotyczące jeńców wojennych, wystawy 1964 [48]
Galeria im. Jana Cybisa ul. Ozimska 10 dzieła Jana Cybisa oraz ekspozycje czasowe [49]
Galeria Sztuki Współczesnej Plac Teatralny 12 wystawy czasowe sztuki współczesnej, projekty wizualne, wystawy fotograficzne 1958 [50]
Galeria Studzienna ul. Studzienna 3 meble, dzieła sztuki dawnej i współczesnej 1999 [51]
Galeria ZPAP ul. Krakowska 1 wystawy czasowe dzieł sztuki [52]
Galeria Sztuki Autor Rynek 10 malarstwo, rysunek, grafika, rzeźba, fotografia, ceramika, szkła [53]

Kina[edytuj | edytuj kod]

  • Centrum Filmowe Helios
  • Klub Dobrego Filmu „Studio”
  • Uniwersytecki Klub Filmowy
  • Kino „Meduza” w Centrum Kultury Oleska 45

Inne instytucje kultury i sztuki[edytuj | edytuj kod]

Media lokalne[edytuj | edytuj kod]

Stara Synagoga, w której mieści się TVP Opole

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Osiedle Chabry
Zaodrze, ul. Koszyka

Opole jako całość nie jest podzielone na dzielnice i osiedla – w użytku funkcjonują zwyczajowe nazwy poszczególnych części miasta. 18 października 2009 r. odbyły się pierwsze wybory do pilotażowo utworzonych rad dzielnic: Gosławic, Grudzic, Nowej Wsi Królewskiej oraz Zakrzowa. Przed 1899 rokiem Opole obejmowało obecne Śródmieście, Wyspę Pasiekę oraz część Zaodrza. Przed II wojną światową do miasta włączono Zakrzów, Półwieś i Szczepanowice. W latach 50. Nową Wieś Królewską z Wyspą Bolko, w latach 60. Groszowice i Kolonię Gosławicką, a w połowie lat 70. Bierkowice, Gosławice, Grotowice, Grudzice, Malinę, Wójtową Wieś i Wróblin.

Dzielnice Opola:

Osiedla Opola:

Osiedla w budowie:

  • Arcadia Park (przerwano)
  • Sady,
  • Zachodnie
  • Odra Park
Information icon.svg Osobny artykuł: Dzielnice i osiedla Opola.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej

Od 1972 roku Opole jest stolicą diecezji opolskiej – znajduje się tu kościół katedralny pw. Św. Krzyża (bazylika mniejsza), a także 16 parafii rzymskokatolickich

Parafie rzymskokatolickie[edytuj | edytuj kod]

Dekanat Opole:

Dekanat Opole-Szczepanowice:

Kościoły protestanckie[edytuj | edytuj kod]

Buddyzm[edytuj | edytuj kod]

Świadkowie Jehowy[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Sport w Opolu.

Obiekty sportowe[edytuj | edytuj kod]

Kluby i zespoły[edytuj | edytuj kod]

Osoby związane z Opolem[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Opolem.

Artyści, poeci[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy i żołnierze[edytuj | edytuj kod]

Duchowni[edytuj | edytuj kod]

Książęta[edytuj | edytuj kod]

Naukowcy[edytuj | edytuj kod]

Politycy i działacze[edytuj | edytuj kod]

Sportowcy[edytuj | edytuj kod]

Inne postacie związane z Opolem[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Rynek – miasta partnerskie Opola

Miastami partnerskimi Opola są[57]:

Ponadto Opole łączą więzy przyjaźni z:

  • Niemcy Bonn, Niemcy od 2 maja 1997

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ireneusz Budzyński, Urszula Taradejna, Krystyna Korczak-Żydaczewska, Magdalena Milusz i inni. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r. „Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym”. 2011, s. 22, 2011-08-10. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507 (pol. • ang.). [dostęp 2012-10-18]. 
  2. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2012 r. Stan w dniu 31 XII..
  3. Zapis według alfabetu śląskiego Steuera.
  4. Dz. U. z 1950 r. Nr 28, poz. 255.
  5. http://maps.opolskie.pl/ogis/light.aspx?gpw=e2705d8e-ec2a-4799-8ba8-28a3c97c4cb6 mapa opola na maps.opolskie.pl.
  6. http://www.opole.pl/miasto/artykuly/5100-94-Article-Swiat_zwierzat#paragraph3344.
  7. http://www.opole.pl/miasto/artykuly/5098-94-Article-Szata_roslinna#paragraph3344.
  8. http://maps.opolskie.pl/ogis/light.aspx?gpw=e2705d8e-ec2a-4799-8ba8-28a3c97c4cb6.
  9. http://www.opole.pl/miasto/artykuly/5098-94-Article-Szata_roslinna#paragraph3344.
  10. http://www.opole.pl/miasto/artykuly/5097-94-Article-Grzyby#paragraph3344.
  11. http://www.opole.pl/lavina/stored_files/download/22263.
  12. http://www.opole.pl/miasto/artykuly/5091-94-Article-Ochrona_przyrody#paragraph3344.
  13. Pruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750.
  14. Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. VII. Warszawa: nakładem Władysława Walewskiego, 1886, s. 560. [dostęp 2012-10-18]. (pol.)
  15. 15,0 15,1 Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 8.
  16. Kultura Polski średniowiecznej X–XIII w. praca zbiorowa. Warszawa: PIW, 1985.
  17. I. Zakrzewski, Franciszek Piekosiński: Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski. T. I–V. Poznań, Kraków: 1877–1908.
  18. Franciszek Kulczycki, „Monumenta mediiaevi historica res gestas Poloniae illustrantia”, Tomus IX, Cracoviae, 1886, s. 51.
  19. Georg Korn, „Breslauer Urkundenbuch”, Erster Theil, Breslau, Verlag von Wilhelm Gottlieb Korn 1870, s. 83.
  20. Registrum Wyasdense. W: H. Markgraf, J. W. Schulte: Codex Diplomaticus Silesiae. T. XIV: Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis. Breslau: 1889. [dostęp 2012-10-18]. (łac.)
  21. „Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”.
  22. Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, s. 11.
  23. Javatech: Opole 2.0 (pol.). Urzad Miasta Opola, 2009-07-30. [dostęp 2012-10-18].
  24. 24,0 24,1 24,2 24,3 24,4 Cmentarz żydowski w Opolu.
  25. Rejencja opolska.
  26. Encyklopedia Powstań Śląskich. Opole: Instytut Śląski w Opolu, 1982, s. 566, hasło „Towarzystwo Skautów Opolskich”.
  27. „Encyklopedia powstań śląskich”, Instytut Śląski w Opolu, Opole 1982, s. 356, hasło „Opole”.
  28. „Encyklopedia powstań śląskich”, Instytut Śląski w Opolu, Opole 1982, s. 356, hasło „Opole”.
  29. Dorota Borowicz: Mapy narodowościowe Górnego Śląska od połowy XIX wieku do II Wojny Światowej. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2004, s. 39. ISBN 83-229-2569-7.
  30. Edmund Osmańczyk: Wisła i Kraków to Rodło. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1985. ISBN 83-10-08675-X.
  31. …napad na artystów Teatru Polskiego z Katowic w Opolu 28 kwietnia 1929, kiedy to grupy narodowych socjalistów i konserwatywnego Stahlhelmu zaatakowały i dotkliwie pobiły, po odbytym przedstawieniu, zmierzających na dworzec artystów polskich.. W: Dorota Simonides, Jan Zaremba: Śląskie miscellanea: literatura-folklor. 2006, s. 82.
  32. Helena Lehr, Edmund Osmańczyk: Polacy spod znaku Rodła. MON, 1972.
  33. Tablica pamiątkowa na budynku: W Sali Teatralnej opolskiego Ratusza 28 kwietnia 1929 r. Teatr Polski w Katowicach wystawił operę St. Moniuszki „Halka”. Po przedstawieniu na ul. Krakowskiej, przed dworcem i w tunelu dworcowym nacjonalistyczne bojówki niemieckie zmasakrowały aktorów opery i baletu z Katowic przy milczącej aprobacie policji. Tablicę tę odsłonięto w Międzynarodowym Dniu Teatru w kwietniu 1967 roku. Towarzystwo Przyjaciół Opola.
  34. Teraz Opole, Artur Janowski: Aktorzy pobici? Trudno uwierzyć (pol.). Pro Media sp. z o.o. w Opolu, 2011-02-11. [dostęp 2012-10-18].
  35. Krzysztof Stecki: Amerykańskie bombowce nad śląskimi rafineriami (pol.). W: Gazeta Wyborcza Opole [on-line]. Agora SA, 2012-09-15. [dostęp 2012-10-18].
  36. Leszek Frelich, Dorota Wodecka-Lasota: Ostatnie chwile Festung Oppeln (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. 2004-01-23. [dostęp 2011-01-25].
  37. Dorota Wodecka: I nadeszli barbarzyńcy (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. 2011-01-25. [dostęp 2011-01-25].
  38. las: Kresowiacy. Mija 60 lat od ich przyjazdu do Opola (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2005-04-28. [dostęp 2009-06-08].
  39. :Urząd Miasta Opola: „Opole – Inwestuj bez granic” str. 5-7, Opole: Urząd Miasta Opola (pol.). [dostęp 9 maja 2012].
  40. Ogólnopolska Baza Kolejowa (pol.). [dostęp 17 lutego 2009].
  41. Wszystkie szpitale w Województwie Opolskim.
  42. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/26123-1096-Obj-Muzeum_Slaska_Opolskiego_#paragraph3480%7CMuzeum Śląska Opolskiego na oficjalnej stronie miasta.
  43. http://muzeum.opole.pl/%7COficjalna strona muzeum.
  44. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/26126-1096-Obj-Muzeum_Wsi_Opolskiej_#paragraph3480%7CMuzeum Wsi Opolskiej na oficjalnej stronie miasta.
  45. http://www.muzeumwsiopolskiej.pl/%7COficjalna strona muzeum.
  46. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/26125-1096-Obj-Muzeum_Diecezjalne_#paragraph3480%7CMuzeum Diecezjalne na oficjalnej stronie miasta.
  47. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/26471-1096-Obj-Muzeum_Polskiej_Piosenki#paragraph3480%7CMuzeum Polskiej Piosenki na stronie oficjalnej miasta.
  48. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/26124-1096-Obj-Centralne_Muzeum_Jencow_Wojennych#paragraph3480.
  49. http://muzeum.opole.pl/galeria-muzeum-slaska-opolskiego/%7COficjalna strona.
  50. http://www.galeriaopole.pl/pl/o-galerii%7COficjalna strona galerii.
  51. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/15100-1096-Obj-Galeria_Studzienna#paragraph3480%7CGaleria Studzienna na stronie oficjalnej miasta.
  52. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/15102-1096-Obj-Galeria_ZPAP#paragraph3480%7CGaleria ZPAP na stronie oficjalnej miasta.
  53. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/4161-1096-Obj-Galeria_Sztuki_Autor#paragraph3480%7CGaleria Sztuki Autor na stronie oficjalnej miasta.
  54. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 22 maja 2014.
  55. Sale Królestwa Świadków Jehowy.
  56. Ryszard Hajduk, „Nieznana karta tajnego frontu”, MON, W-wa 1985, ISBN 83-11-07208-6.
  57. Lista miast partnerskich na Opole.pl (pol.). [dostęp 07.07.2011].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg