Jacques Le Goff

Jacques Le Goff (ur. 1 stycznia 1924 w Tulonie) – historyk francuski.

"Spadkobierca" historycznej szkoły "Annales". Współtwórca "nowej historii", która interesuje się życiem codziennym ludzi i ich mentalnością, zwolennik długofalowych badań. Jeden z pionierów antropologii historycznej i historii mentalności. Twórca oryginalnej historii kultury.

Specjalista w zakresie historii średniowiecza (mediewista). Swoimi pracami zrehabilitował średniowiecze, uważane przez jego poprzedników za mroczny i posępny epizod Historii. Ukazał jego "inny" obraz. Wskazał, że średniowiecze tętniło życiem - był to okres, w którym kształtowało się nowoczesne społeczeństwo. Le Goff dowodzi, że średniowiecze uformowało swoją własną cywilizację, różną zarówno od starożytności Greko-Romańskiej jak i świata nowożytnego. Le Goff zakwestionował trafność samej nazwy okresu średniowiecza i jego chronologię wskazując na osiągnięcia i zmienność w jego obrębie. W szczególności zwrócił uwagę na tak zwane Odrodzenie XII wieku. Jako agnostyk Le Goff zajmuje stanowisko pośrednie pomiędzy krytykami i apologetami wieków średnich.

Kariera akademicka

Po ukończeniu nauki w paryskim liceum Louis-le-Grand, studiował w École normale supérieure, a następnie w Lincoln College w Oksfordzie i Ecole Française w Rzymie. Pracę zawodową rozpoczął jako asystent prof. Michela Mollata w Lille. Wkrótce wrócił jednak do Paryża, pracował w Ecole Pratique des Hautes Etudes (następnie EHESS), gdzie w latach 1972-77 kierował przejętą po Fernandzie Braudelu Sekcją VI (Nauki Społeczne) – w roku 1977 stanowisko to objął François Furet; członek komitetu redakcyjnego Annales i jeden z najważniejszych twórców tej szkoły, członek Komitetu Prac Historycznych (1972) i prezydent EHESS (1975-77), jeden z dyrektorów przeglądu Annales économies sociétés civilisations.

Jacques Le Goff przez kilkadziesiąt lat zajmował się również dydaktyką uniwersytecką, kształtowaniem programów nauczania historii i geografii we Francji, wreszcie popularyzacją historii (m.in. w Radiu France-Culture).

Od początku pracy zawodowej szczególne związki łączyły Le Goffa z Europą Środkową. Pobyt w Czechosłowacji na stażu naukowym w 1948 roku sprawił, iż prawa człowieka w tych krajach stały mu się bardzo bliskie. Ożenił się z Polką. Przyjaźnił się z polskimi historykami – między innymi z Witoldem Kulą i z Bronisławem Geremkiem – wspierał Polskę w okresie stanu wojennego. Członek zagraniczny Polskiej Akademii Nauk.

W 1993 roku nadano mu tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego, natomiast w 1998 roku tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Karola w Pradze.

Tłumaczenia prac na j. polski

Książki:

• Inteligencja w wiekach średnich (Les intellectuels au Moyen Âge, 1957)
  • wyd. I: Czytelnik, Warszawa 1966
  • wyd. II: Volumen i Bellona, Warszawa 1997, seria Nowa Marianna
• Kultura średniowiecznej Europy (Civilisation de l'Occident médiéval, 1964)
  • wyd. I: Warszawa 1970, PWN
  • wyd. II: Warszawa 1994, Volumen i Klon, seria Nowa Marianna
  • wyd. III: Gdańsk-Warszawa 2002, Volumen i Marabut
• Człowiek średniowiecza (red.) (L'Homme médiéval, 1994)
  • wyd. I: Volumen i Marabut, Gdańsk-Warszawa 1996, seria Człowiek i Społeczeństwo
  • wyd. II: Świat Książki, Warszawa 2000
• Sakiewka i życie. Gospodarka i religia w średniowieczu, Marabut, Gdańsk 1995, seria Średniowiecze (La bourse et la vie, 1986)
• Narodziny czyśćca, PIW, Warszawa 1997, (La naissance du purgatoire, 1981)
• Świat średniowiecznej wyobraźni, Volumen i Bellona, Warszawa 1997, seria Nowa Marianna (L'imaginaire médiéval, 1985)
• Święty Franciszek z Asyżu, Czytelnik, Warszawa 2001 (Saint François d'Assise, 1999)
• Święty Ludwik, Volumen, Warszawa 2001, seria Nowa Marianna (Saint Louis, 1995)
• Apogeum Chrześcijaństwa. Ok. 1180 - ok. 1330, Czytelnik, Warszawa 2003, seria Pejzaże Kultury (Le XIIIe siècle. L'apogée de la chrétienté, 1992)
• Historia Europy dla dzieci, Świat Książki, Warszawa 2004 (L'Europe racontée aux jeunes, 1996)
• Najpiękniejsza historia miłości, (z Dominique Simonnet, Jean Courtin, Paul Veyne, Jacques Solé, Mona Ozouf, Alain Corbin, Ann-Marie Sohn, Pascal Bruckner, Alice Ferney) Wydawnictwo Cyklady, Warszawa 2004, (Plus belle histoire de l'amour, 2003)
• W poszukiwaniu średniowiecza (z Jeanem-Maurice'em de Montremy), Czytelnik, Warszawa 2005, seria Pejzaże Kultury (À la recherche du Moyen Âge, 2003)
• Historia ciała w średniowieczu, (z Nicolas'em Truong'iem) Czytelnik, Warszawa 2006, seria Pejzaże Kultury (Histoire du corps au Moyen âge, 2003)
• Długie średniowiecze, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2007 (Long moyen âge, 2004)
• Historia i pamięć, Wydawnictwa UW, Warszawa 2007, (Histoire et memoire, 1988)
• Bóg średniowiecza. Rozmowy z Jean-Luc Pouthierem, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2008 (Le Dieu du Moyen Âge, 2003)
• Średniowiecze i pieniądze. Esej z antropologii historycznej, Czytelnik, Warszawa 2011 (Le Moyen Âge et l'Argent, 2010)
• Niezwykli bohaterowie i cudowne budowle średniowiecza, Oficyna Naukowa, Warszawa 2011 (Héros et merveilles du Moyen Âge, 2005)

Teksty w antologiach:

• Czas kościoła i czas kupca [w:] Czas w kulturze (red. Andrzej Zajączkowski), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1988, seria Biblioteka Myśli Współczesnej
• Od czasu średniowiecznego do czasu nowożytnego [w:] Czas w kulturze (red. Andrzej Zajączkowski), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1988, seria Biblioteka Myśli Współczesnej

Linki zewnętrzne

• Wywiad z Jacques Le Goff'em w Paryżu 25 Marca 2003 roku