Kaczka domowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kaczka domowa
Anas platyrhynchos f. domestica
Linnaeus, 1758
Kaczki domowe rasy khaki-campbell
Kaczki domowe rasy khaki-campbell
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd blaszkodziobe
Rodzina kaczkowate
Podrodzina kaczki
Plemię kaczki właściwe
Rodzaj Anas
Gatunek kaczka krzyżówka
(bez rangi) forma udomowiona – kaczka domowa
Synonimy
  • A. p. domesticus
  • A. domesticus
  • A. domestica
  • A. p. var. domestica
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Kaczka domowa rasy pekińskiej
Kaczki
Tygodniowe pisklę kaczki domowej

Kaczka domowa (Anas platyrhynchos f. domestica) – ptak gospodarski z rodziny kaczkowatych, udomowiona forma kaczki krzyżówki (Anas platyrhynchos) i kaczki piżmowej (Cairina moschata) oraz ich niepłodne mieszańce (mulardy).

Gatunki pierwotne[edytuj | edytuj kod]

Rasy hodowlane[edytuj | edytuj kod]

Kaczki domowe, występują w licznych rasach i odmianach; są hodowane z uwagi na swą użyteczność gospodarczą – w celu pozyskania: mięsa, tłuszczu, pierza (stosowanego jako wypełniacz kołder, poduszek, kurtek) i jaj. Dzielą się na rasy użytkowe (typy): ogólnoużytkowe, mięsne, nieśne, a sporadycznie też w celach hobbystycznych (rasy ozdobne). Przeciętna kaczka ogólnoużytkowa znosi nieco ponad 100-200 jajek rocznie; kaczki nieśne – ponad 300 jaj (zazwyczaj 1 jajko dziennie). Kaczki ogolnoużytkowe osiągają masę 3–4 kg; kaczki mięsne do 5-6 kg.

Rasy kaczek o znaczeniu gospodarczym: kaczka pekińska, kaczka piżmowa (barbarie), kaczka biegus indyjski (indian runner) i ich mieszańce. Do produkcji ptaków rzeźnych wykorzystuje się linie kaczek pekin m.in: Astra K, P55 x P44, Dworka

  • kaczka pekińska (kaczka z Long Island). Typ ogólnoużytkowy; słabo zaznaczony dymorfizm płciowy. Upierzenie białe. Kaczory mają u nasady ogona charakterystycznie zakręcone piórka. Głowa dość duża; dziób pomarańczowo-żółty; nogi pomarańczowe. Tułów szeroki, długi i nieco podniesiony z przodu; pierś szeroka i zaokrąglona. Waga: kaczka 3,4-3,7 kg, kaczor 3,8-4 kg; nieśność: 120-125 jaj rocznie (optymalnie 170-180 jaj rocznie). W 1873 Amerykanie wywieźli 25 białych kaczek z Pekinu do Nowego Jorku. Tylko 9 z nich przeżyło podróż docierając do Long Island. Z tych 9 kaczek powstała najbardziej popularna rasa kaczek domowych w Ameryce Pn. i Europie. Kaczki pekińskie przywieziono z USA do Europy (najpierw do Anglii) skąd rozprzestrzeniły się na kontynent europejski.
  • kaczka piżmowa (kaczka barbarie). Typ mięsny (mała zawartość tłuszczu w tuszce); wyraźny dymorfizm płciowy. Upierzenie gł.: białe, czarne, biało-czarne (łaciate). Głowa duża u kaczora i średniej wielkości u kaczki; na głowie grzebień z piór, który podnosi się, kiedy kaczka jest zaniepokojona; wokół oczu i dzioba czerwona lub czerwono-czarna skóra z mięsistymi naroślami i brodawkami, produkująca oleisty tłuszcz o zapachu piżma, szczególnie wyraźny u kaczorów w okresie godowym (stąd nazwa piżmowa); dziób cielisto-różowy lub czarny, nogi żółte lub czarne. Tułów poziomo ustawiony, długi, szeroki i głęboki; piersi i plecy szerokie. Waga: kaczka 3 kg, kaczor 6 kg; nieśność: 80-120 jaj rocznie (optymalnie 140-150 jaj rocznie). Kaczka poruszając się przesuwa głowę do tyłu i do przodu. Zachowała wiele cech dzikiej piżmówki amerykańskiej: zdolność do latania, instynkt wysiadywania jaj i wodzenia kacząt; kaczor syczy i jest 2-krotnie większy od kaczki. Przywieziona z Ameryki Południowej i Ameryki Środkowej do Europy w XVI wieku przez Hiszpanów i Portugalczyków. Obecnie hodowana na całym świecie. Krzyżuje się z rasami kaczek domowych pochodzących od kaczki krzyżówki (np. kaczki pekińskie), dając niepłodne mieszańce (kaczki mulardy).
  • kaczka mulard. Typ mięsny (mała zawartość tłuszczu w tuszce); niepłodny mieszaniec kaczora piżmowego z kaczką pekińską (najczęściej). Dojrzałe kaczki mulardy posiadają instynk prokreacji: kaczki znoszą jaja, a kaczory kryją kaczki, ale zawsze pozostają sterylne płciowo. Najczęściej używana rasa kaczek do tuczu na foie gras.
  • kaczka Indian Runner (biegus indyjski). Typ nieśny. Upierzenie: białe, łaciate, czarne, szaro-czerwone. Głowa mała; dziób pomarańczowy lub czarny; nogi pomarańczowe lub czarne. Szyja cienka, długa; tułów wąski, pionowo ustawiony jak u pingwina, ogon podniesiony. Biega i szybko chodzi (stąd nazwa biegus). Waga: kaczka 1,7-1,8 kg, kaczor 2 kg; nieśność: 200-365 jaj rocznie. Składa jaja gdzie popadnie. Pochodzi z Indii, bardzo popularna w Azji; w Ameryce i Europie hodowana od XIX wieku.

Pożywienie i chów[edytuj | edytuj kod]

Kaczki są w zasadzie wszystkożerne, aczkolwiek w warunkach hodowlanych zdecydowanie dominuje pokarm roślinny: ziarno, śruta, otręby, ziemniaki itd. Kaczki mające dostęp do naturalnych zbiorników wodnych żywią się też roślinami wodnymi oraz drobnymi bezkręgowcami. Wykorzystanie paszy na kg masy ciała wynosi 3-4kg. Samice kaczek pekińskich i biegusów indyjskich niechętnie wysiadują jaja, stąd w hodowli do wysiadywania używa się samic kaczek piżmowych, kur lub indyczek.

Pogłowie kaczek na świecie[edytuj | edytuj kod]

Na świecie żyje ponad 2,6 miliarda kaczek; ponad 3/4 tej liczby przypada na Chiny.

Pogłowie kaczek w poszczególnych krajach:
państwo pogłowie kaczek domowych
(2006; w tys. szt.)
Chiny 2.035.880
Francja 74.811
Wietnam 71.700
Tajlandia 56.600
Indie 50.000
Malezja 40.000
Birma 37.703
Korea 34.000
Korea Południowa 28.081
Indonezja 23.720
cały świat 2.636.730

Kaczki w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Kacze pisklęta są – obok kurcząt – częstym motywem kartek pocztowych i ozdób związanych z Wielkanocą.

Najbardziej znanym w pop-kulturze przedstawicielem kaczki domowej jest Kaczor Donald – bohater wielu kreskówek Walta Disneya oraz Kaczor Daffy z serii kreskówek Looney Tunes.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Szulc (red.), Chów i hodowla zwierząt. Wyd. Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, Wrocław 2013, ss. 662. ISBN 978-83-7717-148-6