Kielichowcowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kielichowcowate
Kielichowiec wonny
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad magnoliowe
Rząd wawrzynowce
Rodzina kielichowcowate
Nazwa systematyczna
Calycanthaceae Lindl.
Bot. Reg. 5: ad t. 404. 1 Oct 1819[2]
Typ nomenklatoryczny
Calycanthus Kämpfer ex L., nom. cons. (1759)[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Kielichowcowate (Calycanthaceae) – rodzina niewielkich i aromatycznych drzew i krzewów z rzędu wawrzynowców (Laurales). Należą niej w zależności od ujęcia systematycznego 3–4 rodzaje. Wyodrębniany w monotypową podrodzinę gatunek Idiospermum australiense rośnie w wilgotnych lasach równikowych w Queensland w północno-wschodniej Australii. Rodzaj kielichowiec (Calycanthus) liczący 4 gatunki rośnie w Ameryce Północnej. W niektórych ujęciach systematycznych do rodzaju tego włączany bywa monotypowy rodzaj Sinocalycanthus z wschodniej Azji. Tam też rosną rośliny z rodzaju Chimonanthus (5 gatunków)[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Zwykle krzewy, rzadziej niewielkie drzewa o aromatycznej korze. Tylko Idiospermum australiense wyrasta w okazałe drzewo[3].
Liście
Naprzeciwległe, pojedyncze, całobrzegie, bez przylistków[3]. Idiospermum australiense wyróżnia się obecnością 4 (rzadziej 3) masywnych liścieni, które u pozostałych gatunków są dwa i spiralnie skręcone[1].
Kwiaty
Wyrastają pojedynczo w kątach liści. Okwiat niezróżnicowany na kielich i koronę składa się z wielu spiralne wyrastających, wąskich listków, coraz większych im bliżej wnętrza kwiatu. W rodzaju kielichowiec okwiat jest czerwonobruntatny, u Chimonanthus i Idiospermum żółtawo-biały. Dno kwiatowe kubeczkowate. W rodzaju Chimonanthus występuje jeden, 5-krotny okółek pręcików, u kielichowców pręciki są liczne, a od wnętrza kwiatu sąsiadują z płonnymi prątniczkami. Słupki są liczne, wolne o długich szyjkach wyrastających ponad kubeczkowate zagłębienie dna kwiatowego. W każdym słupku początkowo znajdują się dwa grubościenne zalążki, z których dojrzewa tylko dolny[4].
Owoc
Po dojrzeniu zalążka słupek zmienia się w wolny, nie zrośnięty z innymi orzeszek. Orzeszki zamknięte są w rozrastającym się kubeczkowatym dnie kwiatowym. Nasiona zawierają duży zarodek i silnie zredukowane bielmo[4].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Rośliny zawierają liczne alkaloidy i olejki eteryczne[4]. Mają pachnącą korę[3] i kwiaty[4]. Zapylane są przez chrząszcze[4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)[1]
wawrzynowce

kielichowcowate Calycanthaceae





Siparunaceae




Gomortegaceae



oboczkowate Atherospermataceae






poleńcowate Monimiaceae




hernandiowate Hernandiaceae



wawrzynowate Lauraceae






Podział na rodzaje[5]
  • podrodzina Idiospermoideae Thorne
  • podrodzina Calycanthoideae Burnett

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-05-30].
  2. 2,0 2,1 James L. Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium (ang.). University of Maryland, 2010. [dostęp 2010-12-28].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 304-305. ISBN 1-55407-206-9.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza S.A., 1998, s. 43-44, seria: Wielka Encyklopedia Przyrody. ISBN 83-7079-779-2.
  5. Genera of Calycanthaceae (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2010-12-28].