Kościół św. Michała Archanioła we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół św. Michała Archanioła we Wrocławiu-Ołbinie
kościół parafialny
Distinctive emblem for cultural property.svg 214 z 12 maja 1967[1]
Kościół św. Michała Archanioła we Wrocławiu-Ołbinie
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Michała Archanioła we Wrocławiu
Wezwanie św. Michała Archanioła
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
Kościół św. Michała Archanioła we Wrocławiu-Ołbinie
Kościół św. Michała Archanioła we Wrocławiu-Ołbinie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Michała Archanioła we Wrocławiu-Ołbinie
Kościół św. Michała Archanioła we Wrocławiu-Ołbinie
Ziemia 51°07′15″N 17°03′03″E/51,120833 17,050833
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Kościół św. Michała Archanioła we Wrocławiu-Ołbinieneogotycka budowla położona przy ul. Bolesława Prusa 78 (róg ul. Wyszyńskiego) we Wrocławiu, w dzielnicy Ołbin, w której lokalizuje się najstarsze ślady osadnictwa w mieście[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Około 1120 roku komes Piotr Włostowic ufundował w tym miejscu opactwo benedyktyńskie św. Wincentego. Zespół klasztorny jako główną swą świątynię miał kościół pod wezwaniem Marii Panny i św. Wincentego (później św. Wincentego). W roku 1139 benedyktyni otrzymali znajdującą się obok kaplicę św. Michała od ówczesnego biskupa wrocławskiego i włączyli ją w swój zespół klasztorny. Wkrótce, w II połowie XII wieku benedyktynów zastąpili norbertanie (spór ostatecznie rozstrzygnął w 1193 arcybiskup gnieźnieński Piotr Łabędź), którzy znacznie rozbudowali zespół klasztorny. W 1529 protestancka rada miejska – pod naciskiem królewskiego podskarbiego, wrocławskiego wielmoży Heinricha Rybischa – zdecydowała o zburzeniu klasztoru (przyczyną miało być zagrożenie miasta ze strony Turków, którzy w znajdujących się poza fortyfikacjami miejskimi murach kościelnych mogliby znaleźć schronienie; Turcy jednak skierowali się na Wiedeń), a w ciągu następnego półwiecza zbudowano tu najpierw kościół drewniany, a potem murowany.

Kościół w czasie budowy, widoczna zawalona wieża północna

W latach 1862-71 wybudowano kościół w obecnym kształcie według projektu Alexisa Langera w stylu akademickiego neogotyku. W czasie budowy nastąpiło zawalenie się wieży północnej – ukończono ją jako niższą. W wyniku katastrofy odsunięto Langera od prac budowlanych, a dokończenie świątyni powierzono Karlowi Lüdecke. Kościół był pierwszą dużą świątynią katolicką zbudowaną we Wrocławiu od czasów wcielenia miasta do Prus i stanowił symbol oporu katolików przeciw kulturkampfowi.

W latach 1922-33 do kościoła tego przychodziła modlić się mieszkająca przy pobliskiej ul. Nowowiejskiej Edyta Stein, później kanonizowana. Jej kaplica znajduje się dziś po lewej stronie kościoła. W czasie oblężenia Wrocławia pod koniec II wojny światowej kościół uległ tak znacznym zniszczeniom, że pierwotnie został przeznaczony do rozbiórki. W 1947 przekazany księżom salezjanom, którzy w ciągu następnych lat odbudowali go, założyli w sąsiedztwie swoje zgromadzenie zakonne, ustanowili w nim swą kaplicę zakonną oraz prowadzą w pobliżu Prywatne Gimnazjum Salezjańskie im. Św. Edyty Stein. W latach 2002-2004 odbudowano kryty miedzią stromy dach nawy i transeptu w dawnej formie.

Tympanon Jaksy[edytuj | edytuj kod]

Z dawnego kościoła św. Michała Archanioła pochodzi tympanon Jaksy, najstarszy zachowany w Polsce tympanon fundacyjny pochodzący z lat ok. 1160-1163[3]. Umieszczono na nim Chrystusa Tronującego oraz po bokach Jaksę z żoną Agatą i księcia Bolesława Kędzierzawego z synem Leszkiem. Książę Bolesław trzyma w rękach model kościoła z napisem "Bitom" upamiętniając fundację przez niego kościoła na Wzgórzu św. Małgorzaty w Bytomiu[4]. Zabytek znajduje się obecnie w Muzeum Architektury we Wrocławiu.

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo dolnośląskie (pol.). 30 września 2014.
  2. We Wrocławiu znajduje się jeszcze jeden kościół św. Michała Archanioła, gotycki, później rozbudowany: mieści się on w dzielnicy Muchobór, przy ul. Stanisławowskiej 87.
  3. Wystawy w Muzeum Architektury – Sala Romańska (pol.). Muzeum Architektury we Wrocławiu. [dostęp 2009-03-02].
  4. O dziejach Bytomia słów kilka (pol.). bytom.pl. [dostęp 2009-03-02].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]