Konferencja w Wannsee

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Willa przy Großer Wannsee 56/58, w której 20 stycznia 1942 odbyła się konferencja

Konferencja w Wannsee – spotkanie, które odbyło się 20 stycznia 1942 roku w willi przy Großer Wannsee 56/58 w Berlinie, na którym zebrali się niemieccy prominenci hitlerowskiej służby państwowej, pod przewodnictwem Reinharda Heydricha. Tematem narady było praktyczne rozwiązanie kwestii żydowskiej, jak eufemistycznie określano planowane ludobójstwo Żydów.

Przygotowania i przebieg konferencji[edytuj | edytuj kod]

Reinhard Heydrich został upoważniony do podjęcia: wszelkich niezbędnych przygotowań do globalnego rozwiązania kwestii żydowskiej na europejskim obszarze wpływów niemieckich. Ostateczne Rozwiązanie Europejskiej Kwestii Żydowskiej dotyczyło około jedenastu milionów Żydów, którzy mieli być skierowani do prac na wschodzie. W rzeczywistości, podróż na wschód była jednoznaczna z wyrokiem śmierci. W tym celu trzeba było skoordynować działania wielu ministerstw i urzędów III Rzeszy. Chodziło głównie o zniwelowanie konfliktu i zapobieżenie ewentualnym przyszłym tarciom między Reichssicherheitshauptamt i władzami Generalnego Gubernatorstwa (z Hansem Frankiem na czele). To był główny cel konferencji.

Narada miała się odbyć 9 grudnia 1941 roku, ale po japońskim ataku na bazę Pearl Harbor i wypowiedzeniu przez III Rzeszę wojny Stanom Zjednoczonym, termin musiał być przesunięty.

Konferencja w Wannsee to pierwsze spotkanie wysokich rangą przedstawicieli ministerstw i urzędów Trzeciej Rzeszy oraz SS. Celem Heydricha, jako szefa policji bezpieczeństwa i SD było poinformowanie obecnych o zadaniu, jakie otrzymał Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy od Heinricha Himmlera. Miano omówić najefektywniejszą i możliwie najszybszą metodę likwidacji społeczności żydowskiej w Europie. Uczestnicy nie mieli podejmować żadnych decyzji. Ich rolą było omówienie tego, jak zrealizować rozkazy Hitlera.

Z wyjątkiem dwóch, wszyscy sekretarze stanu byli poinformowani o deportacjach oraz zbiorowych egzekucjach na wschodzie. Przedstawiciele SS byli w nie zaangażowani bezpośrednio, poprzez organizację i planowanie. Heydrich spotkał się z ogólną akceptacją swojej koncepcji. Wszyscy uczestnicy wyrazili gotowość współpracy. Do przedyskutowania pozostały tylko detale.

Przedstawiciel Ministerstwa Spraw Zagranicznych chciał, żeby deportacje rozpoczęły się w krajach, w których mogą one być zrealizowane bez wielkich trudności. Sekretarz stanu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych proponował przymusową sterylizację zamiast deportacji w odniesieniu do "Żydów mieszanych". Sekretarz stanu Pełnomocnika ds. Planu Czteroletniego chciał, żeby z deportacji czasowo zostali wyłączeni Żydzi-robotnicy zatrudnieni w przedsiębiorstwach pracujących na potrzeby armii. Natomiast zastępca generalnego gubernatora w Krakowie sugerował, aby Zagłada rozpoczęła się od Żydów polskich.

Reinhard Heydrich, ośmiu sekretarzy stanu, sześciu ekspertów do spraw policji i bezpieczeństwa oraz dyrektor ministerialny rozmawiali na naradzie o ludobójstwie, eliminowaniu i zagładzie w sposób otwarty. Protokół z narady w willi przy Großer Wannsee został napisany w sposób mniej drastyczny, z użyciem wielu umownych upiększeń. Protokolantem był Adolf Eichmann.

Postanowienia w sprawie mischlingów[edytuj | edytuj kod]

  • ćwierćkrwi Żydzi (niem.: Mischling) powinni zostać w przyszłości uznani za obywateli "krwi niemieckiej" (deutschblütig);
  • osoby mające dwoje rodziców ćwierćkrwi Żydów, gorsze cechy rasowe bądź takie, które były notowane przez policję, zajmowali się "niepożądaną" działalnością polityczną lub same siebie określały jako Żydów nie mogły być uznawane za Aryjczyków;
  • półkrwi Żydów należy traktować tak, jak stuprocentowych Żydów;
  • półkrwi Żydzi pozostający w Niemczech powinni zostać wysterylizowani;
  • zwolnienia od ustaw rasowych w stosunku do półkrwi Żydów mogły dotyczyć tylko tych osób, które miały współmałżonka Aryjczyka, miały dzieci bądź uzyskały akt łaski; osoby takie miały jednak po wojnie przejść dodatkowe testy rasowe;
  • postanowiono fizyczną eliminację wszystkich pełnej krwi Żydów[1].

Uczestnicy konferencji[edytuj | edytuj kod]

Strona tytułowa protokołu Konferencji w Wannsee z listą nazwisk uczestników.

Konferencja w Wannsee w filmie[edytuj | edytuj kod]

Na kanwie tego wydarzenia, korzystając z odnalezionych w 1947 roku przez Amerykanów stenogramów z konferencji, reżyser Frank Pierson nakręcił w 2001 dramat Conspiracy (polski tytuł to Ostateczne rozwiązanie).

W 1984 powstał realistyczny obraz Die Wannseekonferenz w reżyserii Heinza Schirka. Film w oryginalnej wersji językowej (j. niemiecki) z angielskimi tłumaczeniami oddaje grozę sytuacji: chłodne dyskusje uczestników, za którymi kryje się dramat ludzi skazywanych na śmierć.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Bryan Mark Rigg, Jerzy Adamko: Żydowscy żołnierze Hitlera: nieznana historia nazistowskich ustaw rasowych i mężczyzn pochodzenia żydowskiego w armii niemieckiej. Warszawa: Bellona; Kraków: Wydawnictwo Arkadiusz Wingert, 2005, s. 170. ISBN 83-111016-9-8.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]