Hermann Göring

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Hermann Wilhelm Göring
22 zwycięstw
Hermann Göring, zdjęcie z 1932 roku
Hermann Göring, zdjęcie z 1932 roku
Reichsmarschall Reichsmarschall
Data i miejsce urodzenia 12 stycznia 1893
Rosenheim, Cesarstwo Niemieckie
Data i miejsce śmierci 15 października 1946
Norymberga, Okupacja aliancka
Przebieg służby
Lata służby od 1912
Siły zbrojne Cross-Pattee-Heraldry.svg - Luftstreitkräfte
Balkenkreuz.svg - Luftwaffe
Jednostki Jasta 5, Jasta 26, Jagdgeschwader nr 1
Stanowiska Szef Oberkommando der Luftwaffe,
Premier Prus,
Minister bez teki/Minister ekonomii/Minister lotnictwa
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Wielki Krzyża Żelaznego Pour le Mérite Krzyż Rycerski Krzyża Żelaznego
Królewski Order Rodu Hohenzollernów Krzyż Żelazny I Klasy (1914) z okuciem ponownego nadania 1939 Krzyż Żelazny II Klasy (1914) z okuciem ponownego nadania 1939 Gdański Krzyż I Klasy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Hermann Göring w Wikicytatach

Hermann Wilhelm Göring (ur. 12 stycznia 1893 w Rosenheim, zm. 15 października 1946 w Norymberdze) – niemiecki oficer i działacz nazistowski, jeden z twórców i głównych postaci hitlerowskiej III Rzeszy, zbrodniarz wojenny. As myśliwski z czasów I wojny światowej, w latach 1933-1945 minister lotnictwa Rzeszy, w latach 1935-1945 dowódca niemieckiego lotnictwa wojskowego (Luftwaffe). W latach 1928-1945 poseł do Reichstagu[1]. Od 10 kwietnia 1933 do 23 kwietnia 1945 premier Prus, największego niemieckiego kraju związkowego. Był jedną z najważniejszych osób, które umożliwiły zbudowanie potęgi Adolfa Hitlera. Zmarł w wyniku samobójstwa.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Göring, 1907

Urodził się 12 stycznia 1893 w Rosenheim, w Bawarii. Był drugim synem (czwartym dzieckiem) z drugiego małżeństwa Heinricha Ernsta Göringa, prawnika, dyplomaty i komisarza Niemieckiej Afryki Południowo-Zachodniej, następnie konsula generalnego na Haiti oraz Franziski z domu Tiefenbrunn. Później urodził im się jeszcze jeden syn, a Heinrich Göring miał ponadto pięcioro dzieci z pierwszą żoną, która zmarła. W 1896 roku wrócił do Niemiec na emeryturę[2].

Hermann był wydalany ze wszystkich szkół z powodu nadmiernej skłonności do bójek i zbyt nieugiętego charakteru. Uczył się m.in. w szkole o zaostrzonej dyscyplinie w Karlsruhe, później w szkole kadetów w Berlinie. Po ukończeniu szkoły z doskonałym wynikiem i praktyce otrzymał stopień podporucznika w 1912 roku[3].

As myśliwski[edytuj | edytuj kod]

Brał czynny udział w I wojnie światowej, początkowo służąc w piechocie[4]. Na skutek choroby, uniemożliwiającej mu dalszą służbę polową, uzyskał przeniesienie do lotnictwa. Od 1915 roku służył w eskadrze rozpoznawczej FFA 25 jako obserwator lotniczy, następnie ukończył kurs pilotażu i stał się pilotem myśliwskim w eskadrze Jagdstaffel 5.

Pierwsze zwycięstwo powietrzne odniósł 16 listopada 1915. W 1916 roku został zestrzelony i po wyleczeniu z ran powrócił w listopadzie 1916 do latania w eskadrze Jagdstaffel 26. 7 lipca 1918, po śmierci Wilhelma Reinharda, Göring został wyznaczony dowódcą 1. dywizjonu myśliwskiego (Jagdgeschwader nr 1), dawnego dywizjonu Manfreda von Richthofena. Podczas wojny Göring odniósł 22 zwycięstwa powietrzne, uzyskując tytuł asa myśliwskiego Cesarstwa Niemieckiego, został też odznaczony najwyższym orderem Pour le Mérite (w 1918 roku). Został zdemobilizowany w honorowym stopniu kapitana[5], w końcu 1919 roku. Mógł zacząć służbę w Reichswehrze, ale nie chciał tego jako przeciwnik republiki[6].

Po wojnie niemieckie siły lotnicze zostały rozwiązane, a on chciał nadal latać. Jako as myśliwski często odwiedzał zakłady producentów lotniczych i testował samoloty, dzięki czemu poznał ich producentów. Podjął się zademonstrowania samolotu Fokker na wystawie lotniczej w Kopenhadze, w zamian za co mógł go zatrzymać na własność. Został w Danii przez większość 1919 roku, wykonując zarobkowo loty dla publiczności. Następnie pracował podobnie w Szwecji. Był również przedstawicielem producenta spadochronów. Miał ambicję otrzymania oficjalnego stanowiska w lotnictwie. Dowiedział się, że w Szwecji będzie założona cywilna linia lotnicza Svensk-Lufttrafik, w której po kilku próbach został pilotem w 1920 roku. Jako pilot z długim doświadczeniem był wynajmowany do transportowania w prywatnych lotach przedsiębiorców i innych osób. Po jednym z takich lotów, w zimie na początku 1920 roku, poznał w Rockelstad pięć lat starszą od siebie baronową Karin von Kantzow, chorowitą i nieszczęśliwą mężatkę. Niedługo później Karin pozostawiła męża oraz siedmioletniego syna i zamieszkała z Göringiem w Sztokholmie. Otrzymała rozwód, a 3 lutego 1923 zawarli w Monachium związek małżeński i zamieszkali razem w Bawarii[7][8].

Związki z narodowymi socjalistami[edytuj | edytuj kod]

Göring, ok. 1917

W kwietniu 1919, w trakcie rewolucji listopadowej została na krótko utworzona w Bawarii socjalistyczna Bawarska Republika Rad. Ponieważ większość kierownictwa Bawarskiej Republiki Rad było pochodzenia żydowskiego, spowodowało to wywołanie w narodzie niemieckim skojarzenia, że bolszewizm i judaizm były zasadniczo tym samym. W niedalekiej przyszłości miało to skutkować w Niemczech upowszechnieniem silnych postaw antysemickich[9], które dodatkowo wzmacniała legenda o ciosie w plecy. W Bawarii, tradycyjnie konserwatywnej części Niemiec i drugim największym kraju związkowym Niemiec (po Prusach) również mieszkali ludzie, którzy mieli już niedługo stanowić trzon kierownictwa ruchu narodowosocjalistycznego: Hitler, Ernst Röhm, Rudolf Hess i Heinrich Himmler.

W 1921 roku Göring podjął studia uniwersyteckie w Monachium, na wydziale nauk politycznych[10]. Żył z żoną z pieniędzy, które otrzymywała ona od swojej rodziny. Czuł, że traktat wersalski uczynił z wyróżniającego się oficera biedaka żyjącego na łasce żony. Dodatkowo jesienią 1922 roku Francuzi dostarczyli rządowi niemieckiemu listę przestępców wojennych z żądaniem wydania ich, a Göring figurował na tej liście[6]. W Monachium w końcu 1922 roku poznał Adolfa Hitlera i w tym samym roku wstąpił do partii NSDAP. Formalnie na początku 1923 roku Hitler powierzył mu dowodzenie SA (oddziałem szturmowym), partyjną bojówką. Göring otrzymał możliwość dowodzenia ludźmi, a Hitler już długi czas szukał dowódcy, który wyróżnił się podczas ostatniej wojny i dlatego cieszyłby się wysokim autorytetem[11]. Od początku Göring intensywnie i z sukcesami pracował nad reorganizacją SA[12]. 8 i 9 listopada tego samego roku uczestniczył w nieudanym zamachu stanu Hitlera - puczu monachijskim, jako szef bojówek SA[13]. W czasie zajść został ranny, poważnie postrzelony w pachwinę i upadł na ulicy. Szturmowcy przenieśli go do pobliskiego (żydowskiego) domu, gdzie został prowizorycznie opatrzony i przechowany. Wieczorem został potajemnie zabrany z tego tymczasowego schronienia i dotarł do kliniki znajomego. Został wydany nakaz jego aresztowania. Göring błagał swoją żonę Karin, by uratowała go przed uwięzieniem. Z Garmisch, w pobliżu austriackiej granicy, przyjechali znajomi i zabrali go do swojego domu, jednak zabrudzona rana nie chciała się wygoić. Karin próbowała wywieźć Göringa do bezpiecznej Austrii, co nie udało się i został aresztowany. Został umieszczony pod ochroną strażników w szpitalu w Garmisch i dał policji słowo honoru, że nie będzie próbował nadal uciekać. Ostatecznie z pomocą sympatyków został przetransportowany samochodem z łóżka szpitalnego do granicy z Austrią, którą przekroczył posługując się fałszywym paszportem. Transportujący go ludzie udawali policjantów, którym wydano rozkaz zabrania go, dzięki czemu uniknął aresztowania i więzienia. W Austrii jego rana była leczona, a na zwalczanie bólu otrzymywał morfinę[14]. W 1924 roku, zgodnie z instrukcjami otrzymanymi od przebywającego w więzieniu Landsberg Hitlera, odbudowywał partię w Wiedniu. Austriackie władze, obawiając się kłopotów spowodowanych obecnością Göringa, poprosiły go o opuszczenie Austrii. W końcu kwietnia 1924 razem z Karin udał się do Włoch, gdzie z polecenia Hitlera bezskutecznie usiłował spotkać się z włoskim przywódcą Benito Mussolinim, który wówczas nie był zainteresowany takim spotkaniem[15]. Następnie wyjechali do Szwecji[16], gdzie leczył się w jednej z klinik psychiatrycznych z uzależnienia od morfiny, w które popadł w czasie leczenia szpitalnego po postrzale w pachwinę[17]. Nie wyleczył się jednak i później każdego roku przechodził leczenie odwykowe[18]. W opinii wystawionej przez lekarza szwedzkiej kliniki Göring był brutalnym i histerycznym pacjentem z bardzo słabym charakterem, o skłonnościach samobójczych i depresyjnych, egocentrykiem, antysemitą[15].

Göring i Józef Beck wraz z żonami, lipiec 1935
Göring i Ignacy Mościcki na polowaniu, 1937

Powrócił do Niemiec jesienią 1927 roku, po ogłoszonej amnestii politycznej. Osiadł w Berlinie i ugruntował swoją pozycję pośrednika w przemyśle lotniczym[19]. Chciał odzyskać dowództwo nad SA[20]. Włączył się aktywnie w działania partii nazistowskiej, dzięki posiadanym kontaktom towarzyskim ułatwił jej uzyskanie wpływów pośród tzw. „sfer wyższych”[21]. Od maja 1928 był nieprzerwanie posłem do Reichstagu z ramienia partii nazistowskiej, która zdobyła w tych wyborach tylko 12 z 491 miejsc. Po wyborach we wrześniu 1930 znowu zasiadł w Reichstagu, a naziści zdobyli 107 z 577 miejsc. W wyborach w lipcu 1932 naziści uzyskali 230 mandatów na 608 miejsc, a od sierpnia 1932 Göring był przewodniczącym Reichstagu. W listopadzie 1932, w kolejnych wyborach naziści zdobyli tylko 196 miejsc na 584, ale Göring utrzymał stanowisko przewodniczącego parlamentu[22]. W ciągu następnych miesięcy wspomagał wywieranie nacisku na prezydenta Paula von Hindenburga, by nominował Hitlera na kanclerza Rzeszy[21]. Osobiste działania Göringa odegrały bardzo dużą rolę w umożliwieniu Hitlerowi przejęcia władzy[22].

Do 1933 roku bardzo utył, a jego waga wynosiła do 127 kg[23] (przy wzroście 178 cm). Nie przypominał już dawnego, smukłego kapitana lotnictwa. Po przejęciu przez nazistów w styczniu 1933 władzy w Niemczech zaczął szybko i bezwzględnie przejmować władzę nad pruską policją i administracją państwową[24]. Objął stanowisko ministra spraw wewnętrznych Prus i 17 lutego 1933 wydał rozkaz, by przy najmniejszej prowokacji policja strzelała ostrą amunicją. 22 lutego 1933 ustanowił tzw. policję pomocniczą (Hilfspolizei), liczącą 50 000 funkcjonariuszy (w tym 25 000 członków SA i 15 000 członków SS), co usankcjonowało prawnie nazistowski terror wobec przeciwników politycznych i przeniosło ciężar finansowania tych funkcjonariuszy z partii na państwo[25]. Kierował terrorem wobec przeciwników nazistów po pożarze Reichstagu z 27 na 28 lutego 1933. Już 28 lutego ogłosił nowe prawo wyjątkowe: „dekret o ochronie narodu i państwa”[26]. Szybko awansował w 1933 roku na ministra bez teki w rządzie Adolfa Hitlera, następnie w kwietniu na ministra lotnictwa Rzeszy i na premiera Prus (ostatniego). 10 kwietnia 1933 z polecenia Göringa została utworzona rządowa agencja Forschungsamt, w celu podsłuchiwania rozmów telefonicznych, przechwytywania korespondencji radiowej i łamania szyfrów[27]. Jako szef rządu pruskiego Göring w tym samym roku utworzył Gestapo (Tajną Policję Państwową), początkowo tylko dla prowincji pruskiej i zorganizował pierwsze niemieckie obozy koncentracyjne w Oranienburgu i Papenburgu. Służyły one nowej władzy do przetrzymywania przez czas nieokreślony i bez wyroku sądu osób uznanych za niewygodne.

Göring stworzył własną ochronę osobistą, „drużynę policyjną do zadań specjalnych”[28]. Liderzy nazizmu starali się zagarniać dla siebie każde oficjalne stanowisko, budując swoje prywatne imperia. Zgłaszali pretensje do prerogatyw innych działaczy. Göring m.in. wyrwał departament leśnictwa z ministerstwa rolnictwa[29] i w 1934 roku został mianowany inspektorem lasów Rzeszy oraz łowczym Rzeszy (urząd pełnił do 1945 roku)[30]. Był zapalonym myśliwym i promował łowiectwo.

Przywódcy nazistowscy żywili wobec siebie brak zaufania, a w otoczeniu Hitlera tworzyły się przymierza. Göring najbardziej obawiał się niezwykle wpływowego nazisty Ernsta Röhma, a Heinrich Himmler dysponował oddziałami SS i nienawidził Röhma. Obaj w końcu rozpoznali wspólny interes i stworzyli przymierze przeciw Röhmowi[31]. W 1934 roku wraz z Himmlerem kierował akcją „noc długich noży” (29 na 30 czerwca), w czasie której dokonano likwidacji przeciwników i osób niewygodnych dla Hitlera, szczególnie z kierownictwa SA. Ponadto Göring zdławił wszelką opozycję polityczną wobec Hitlera[32]. To on umożliwił Hitlerowi zdobycie władzy dyktatorskiej[33].

W końcu stycznia 1935 spotkał się w Warszawie z marszałkiem Józefem Piłsudskim[34].

Dowódca Luftwaffe[edytuj | edytuj kod]

Adolf Hitler i Göring, 1940
Paul Conrath i Göring (z laską marszałkowką), 1942

Göring od początku 1935 roku był naczelnym dowódcą nowo powołanego lotnictwa wojskowego (Luftwaffe). W tym czasie nastąpiły przygotowania do wojny - szkolenia pilotów, tworzenie „lotnisk sportowych”, m.in. lotnisko koło Rastenburga (ob. Kętrzyn). Od 1936 roku Göring wdrażał tzw. „plan zdobycia niezależności surowcowej” przez Niemcy. Niemiecki przemysł potrzebował ogółem trzydzieści pięć surowców, z których trzydzieści trzy musiały być importowane. Między Göringiem a Hjalmarem Schachtem doszło do walki o sprawowanie kontroli nad niemiecką gospodarką[35]. W jej wyniku następcą Schachta na stanowisku ministra finansów Rzeszy został Walther Funk, człowiek Göringa[36]. Od 18 października 1936 Göring był komisarzem Planu Czteroletniego. Stał się gospodarczym dyktatorem Niemiec[37]. Jego bezwzględna realizacja pozwoliła na błyskawiczne odrodzenie potencjału militarnego Niemiec. Od 1937 roku kierował państwowym koncernem górniczo-hutniczym o nazwie Reichswerke Hermann Göring. Moc produkcyjna tych zakładów później była zwiększana o obiekty przemysłowe znajdujące się w okupowanych krajach. W latach 1935–1936 Göring z polecenia Hitlera nawiązał ożywione kontakty z przedstawicielami rządu polskiego, m.in. podczas polowania w Białowieży, w celu wysondowania możliwości wspólnego ataku na ZSRR. W 1937 roku otrzymał tytuł marszałka polnego[38]. Brał udział we wcieleniu w 1938 roku Austrii do III Rzeszy (anschluss Austrii). Otrzymywał od niemieckich przedsiębiorców ogromne wpłaty, które uczyniły go osobą bardzo zamożną[33]. Był człowiekiem rozpustnym i skłonnym do korupcji[39].

Göring miał ambicję zostania głównodowodzącym niemieckich sił zbrojnych[40]. 4 lutego 1938 został awansowany do stopnia feldmarszałka Luftwaffe, a po sukcesach lotnictwa wojskowego w 1939 i w 1940 roku, Adolf Hitler 19 lipca 1940 nadał Göringowi specjalnie utworzony tytuł marszałka Rzeszy (niem. Reichsmarschall) - najwyższy stopień wojskowy w Rzeszy. Göring znany był ze swojego zamiłowania do tytułów, orderów, biżuterii, specjalnie projektowanych dla siebie ostentacyjnych mundurów i do zbieranych (w późniejszym okresie kradzionych z podbitych krajów) dzieł sztuki oraz luksusowego trybu życia. Już wcześniej, w 1939 roku Hitler wyznaczył Göringa swoim następcą. Göring był jedną z najbardziej popularnych osób w III Rzeszy[21]. Przed 1939 rokiem Göring i Hitler głównie polowali za pośrednictwem handlarzy na okazyjne wyprzedaże dzieł sztuki z majątków Żydów, którzy uciekali przed prześladowaniami nazistów. Od wybuchu II wojny światowej obaj rabowali już na ogromną skalę dzieła sztuki z okupowanych krajów. W pewnym momencie doszło nawet do wojny między handlarzami wysyłanymi przez Hitlera, a wysłannikami Göringa, aż w końcu Hitler musiał przywołać tego drugiego do porządku i ustalić hierarchię dotyczącą handlarzy dzieł sztuki[41]. Z prywatnych powodów Göring nie chciał rozpoczynać wojny, ponieważ zdobył tak ogromny majątek i osiągnął tak wysoką pozycję w państwie, że wojna mogłaby temu zagrozić[21].

Na przełomie marca i kwietnia 1941 Göring połączył cywilny resort gospodarki z wojskowym, zlecając nowemu urzędowi opracowanie radykalnego programu eksploatacji terytoriów zajętych na Wschodzie, które miały żywić Niemców, a doprowadzić do śmierci głodowej milionów wschodnich jeńców wojennych i cywilów[42]. 31 lipca 1941, po ataku Niemiec na ZSRR, podpisał ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej, następnie opracowane podczas konferencji w Wannsee[43]. Gwiazda Göringa bardzo przyblakła po niezapobieżeniu ewakuacji aliantów z Dunkierki w 1940 roku (→Operacja Dynamo), klęsce wojskowego lotnictwa niemieckiego w bitwie o Anglię, a szczególnie po zbombardowaniu w 1943 roku ośrodka rakietowego w Peenemünde. Wówczas szef sztabu wojsk lotniczych gen. płk Hans Jeschonnek, nie mogąc dłużej współpracować z Göringiem, 18 sierpnia 1943 popełnił samobójstwo w kwaterze polowej koło Gołdapi. Uzależnienie Göringa od narkotyków (morfiny) stale się pogłębiało, co miało też wpływ na wydawane rozkazy i były częściową przyczyną dużych strat Luftwaffe. Göring później często przebywał w kwaterze Hitlera w Wilczym Szańcu. 23 kwietnia 1945 opuścił Berlin i wyjechał na południe Niemiec. W ostatniej fazie II wojny światowej Göring zaproponował oblężonemu w Berlinie Hitlerowi oddanie władzy, za co ten tego samego dnia kazał pozbawić go wszelkich stanowisk i aresztować pod zarzutem zdrady stanu, a w przypadku swojej śmierci rozstrzelać. Już 23 kwietnia w nocy Göring został ujęty przez oddział SS, którego dowódca jednak nie wykonał rozkazu nieżyjącego już wkrótce Hitlera. Lada chwila mogły pojawić się wojska amerykańskie i dowódca SS-manów nie chciał już brać na siebie odpowiedzialności za wykonanie egzekucji marszałka Rzeszy. Został uwolniony 5 maja[44] przez jednostkę niemieckich wojsk lotniczych[38]. Pod koniec wojny Göring łudził się, że zachodni alianci będą pragnęli współpracować z nim i umieszczą go w nowym niemieckim rządzie. Wierzył, że wystąpi w nowej, historycznej roli[45].

Ujęcie, proces i śmierć[edytuj | edytuj kod]

Göring w więzienu podczas samodegradacji, 22 maja 1945
Göring w trakcie procesu, listopad 1945

Göring w dniu 8 maja 1945 w zamku Fischhorn, położonym nad jeziorem Zeller w Bawarii, oddał się w ręce wojsk amerykańskich. Do czasu rozpoczęcia procesu został internowany wraz z innymi osadzonymi w Luksemburgu, w miejscowości Bad Mondorf[46]. Był bardzo zdumiony, gdy dowiedział się, że stanie przed międzynarodowym trybunałem i będzie sądzony za zbrodnie wojenne[44].

Po zakończeniu wojny był sądzony przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze. Psycholog więzienny Gustave M. Gilbert podczas swoich badań na osadzonych ustalił ich iloraz inteligencji (IQ) – Göring miał wynik 138 (trzeci co do wielkości wśród oskarżonych)[47]. Jako najwyższy rangą dygnitarz nazistowski, był m.in. pod zarzutami deportacji milionów robotników przymusowych do Rzeszy Niemieckiej, udziału w intensywnej i wyniszczającej eksploatacji ekonomicznej okupowanych krajów, grabieży dzieł sztuki z całej Europy na wielką skalę (zawłaszczając przy tym sporą część tych dóbr dla siebie), prowadzenia akcji prześladowania Żydów, a w szczególności grabież ich majątku, udziału w planowaniu agresji na Czechosłowację i inne kraje, zbrodni w czasie wojny powietrznej, którą kierował (m.in. w 1939 roku Göring był inicjatorem bombardowań polskich miast i obiektów cywilnych pozbawionych znaczenia strategicznego, w czasie których poniosło śmierć wiele tysięcy osób). Ostatecznie uznany został za winnego zbrodni przeciwko ludzkości, zbrodni przeciwko pokojowi oraz zbrodni wojennych. Po odczytaniu aktu oskarżenia powiedział: „W sensie oskarżenia nie przyznaję się do winy”[48].

Cały czas uważał, że nie popełnił zbrodni wojennych[33]. Twierdził, że wszystko co robił miało służyć jak najlepiej interesom Niemiec, w tym uzbrajanie Niemiec[43]. W więzieniu został zmuszony do odstąpienia od narkotycznego uzależnienia, co przywróciło mu sprawność umysłową oraz utratę wagi[21]. Po ogłoszonym 1 października 1946 wyroku kary śmierci przez powieszenie, 15 października 1946 tuż przed wykonaniem egzekucji Göring popełnił samobójstwo, używając cyjanku, który prawdopodobnie miał ukryty w szklanej fiolce umieszczonej w fajce. Wcześniej bezskutecznie domagał się od Trybunału zamiany rodzaju kary z powieszenia na rozstrzelanie, gdyż uważał, iż żołnierzowi nie przystoi zginąć w tak hańbiący sposób. Jego zwłoki zostały skremowane i wrzucone do rzeki[21].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Był protestantem, bardzo dobrym mówcą[49], cechowały go wielka energia i bardzo dobra pamięć[50]. Miał brata Alberta Göringa, zadeklarowanego antynazistę[51].

W 1923 roku poślubił Karin von Kantzow, szwedzką arystokratkę (z domu baronową Fock). Po jej śmierci na powikłania gruźliczne w październiku 1931, Göring poślubił 10 kwietnia 1935[52] swoją rówieśniczkę, znaną niemiecką aktorkę Emmy Sonnemann[53]. Jego drużbą był Adolf Hitler. Miał jedno dziecko, córkę o imieniu Edda (ur. 2 czerwca 1938), której chrzestnym został również Hitler. Ponieważ Hitler był kawalerem, Emmy zaczęła zastępczo pełnić funkcję niemieckiej pierwszej damy[21]. Hitler z bardzo niewieloma osobami był po imieniu. Göring, mimo iż był jednym z najbliższych współpracowników, nie cieszył się tym przywilejem[54].

Jego bratanek, kapitan Heinz Göring zginął 29 lipca 1944 jako dowódca kompanii w bitwie pancernej w Pogorzeli k. Mińska Mazowieckiego.

Rezydencje i kwatery[edytuj | edytuj kod]

Göring posiadał liczne rezydencje i kwatery, w tym rezydencję dworek Carinhall koło Berlina; dwór myśliwski w Romintach (obecnie Krasnolesie); dom alpejski w Obersalzbergu, koło oficjalnej rezydencji Hitlera Berghof[55] i kwaterę w Szerokim Borze na Mazurach. Gdy pod koniec wojny wojska rosyjskie zbliżały się do Berlina, rozkazał wykonane wysadzenie Carinhall w powietrze, ponieważ nie mógł znieść, że ktoś inny będzie mieszkać w jego rezydencji[56].

Odznaczenia (lista niepełna)[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Bogusław Wołoszański Tajna wojna Hitlera, wyd. 1997, s. 9-10
  2. Roger Manvell i Heinrich Fraenkel Göring, wydanie polskie 2007, s. 11-12
  3. Jacques Delarue Historia Gestapo, wyd. polskie 2011, s. 32
  4. John Lattimer: Śmiertelna Choroba Hitlera. Amber, 1999, s. 96. ISBN 83-241-1998-1.
  5. Roger Manvell i Heinrich Fraenkel Göring, wydanie polskie 2007, s. 27
  6. 6,0 6,1 Jacques Delarue Historia Gestapo, wyd. polskie 2011, s. 33-34
  7. Roger Manvell i Heinrich Fraenkel Göring, wydanie polskie 2007, s. 30-34
  8. Bogusław Wołoszański Sensacje XX wieku w Radiu Zet, odc. Skarby Hermanna Göringa
  9. Serial dokumentalny The Nazis: A Warning from History, odc. 1. Helped into Power
  10. Roger Manvell i Heinrich Fraenkel Göring, wydanie polskie 2007, s. 34
  11. Roger Manvell i Heinrich Fraenkel Göring, wydanie polskie 2007, s. 35
  12. Roger Manvell i Heinrich Fraenkel Göring, wydanie polskie 2007, s. 36-38
  13. John Lattimer: Śmiertelna Choroba Hitlera. Amber, 1999, s. 96-97. ISBN 83-241-1998-1.
  14. Roger Manvell i Heinrich Fraenkel Göring, wydanie polskie 2007, s. 45-46
  15. 15,0 15,1 Serial dokumentalny Hitler's henchmen, odc. Göring The Marshal
  16. Roger Manvell i Heinrich Fraenkel Göring, wydanie polskie 2007, s. 47-48
  17. Roger Manvell i Heinrich Fraenkel Göring, wydanie polskie 2007, s. 46, 48-49
  18. Roger Manvell i Heinrich Fraenkel Göring, wydanie polskie 2007, s. 137-138
  19. Roger Manvell i Heinrich Fraenkel Göring, wydanie polskie 2007, s. 49-51
  20. Roger Manvell i Heinrich Fraenkel Göring, wydanie polskie 2007, s. 56
  21. 21,0 21,1 21,2 21,3 21,4 21,5 21,6 Film dokumentalny Hermann Goering. Ambition without conscience, A&E TELEVISON NETWORKS, 2002 r.
  22. 22,0 22,1 Jacques Delarue Historia Gestapo, wyd. polskie 2011, s. 36-37
  23. Roger Manvell i Heinrich Fraenkel Göring, wydanie polskie 2007, s. 96
  24. Roger Manvell i Heinrich Fraenkel Göring, wydanie polskie 2007, s. 77
  25. Adrian Weale SS Historia pisana na nowo, wyd. polskie 2012 r., s. 74
  26. Martin Kitchen Trzecia Rzesza. Charyzma i wspólnota, wyd. polskie 2012, s. 83-87
  27. Bogusław Wołoszański Tajna wojna Hitlera, wyd. 1997 r., s. 198
  28. Heinz Höhne Zakon trupiej czaszki, wyd. polskie 2006, s. 86
  29. Heinz Höhne Zakon trupiej czaszki, wyd. polskie 2006, s. 83
  30. Henrik Eberle, Matthias Uhl Teczka Hitlera, wyd. polskie 2005, s. 382-383
  31. Roger Manvell i Heinrich Fraenkel Göring, wydanie polskie 2007, s. 107
  32. Jan Palmowski Słownik najnowszej historii świata 1900-2007, wydanie polskie 2008, tom 2., s. 124
  33. 33,0 33,1 33,2 TVP, Bogusław Wołoszański Sensacje XX wieku, odc. Göring Cena śmierci, 2003 r.
  34. Rolf-Dieter Müller Wspólny wróg, wyd. 2013, s. 87-91
  35. P. M. H. Bell Przyczyny wybuchu II wojny światowej w Europie, wyd. polskie 2010, s. 183-184
  36. P. M. H. Bell Przyczyny wybuchu II wojny światowej w Europie, wyd. polskie 2010, s. 196
  37. Roger Manvell i Heinrich Fraenkel Göring, wydanie polskie 2007, s. 131-132
  38. 38,0 38,1 Bożena Bankowicz, Marek Bankowicz, Antoni Dudek Słownik historii XX wieku, wyd. 1992, s. 105-106
  39. Guido Knopp SS przestroga historii, wyd. 2004, s. 160
  40. Martin Kitchen Trzecia Rzesza. Charyzma i wspólnota, wyd. polskie 2012, s. 117
  41. Guido Knopp Tajemnice Trzeciej Rzeszy, wyd. 2013, s. 240-241
  42. Rolf-Dieter Müller Wspólny wróg, wyd. 2013, s. 340
  43. 43,0 43,1 Film dokumentalny Inside the nazis. Hermann Göring
  44. 44,0 44,1 Jacques Delarue Historia Gestapo, wyd. polskie 2011, s. 336-337
  45. Roger Manvell i Heinrich Fraenkel Göring, wydanie polskie 2007, s. 280
  46. John Lattimer: Śmiertelna Choroba Hitlera. Amber, 1999, s. 106. ISBN 83-241-1998-1.
  47. Joe Heydecker, Johannes Leeb: Trzecia Rzesza w świetle Norymbergi. Bilans tysiąca lat. Warszawa: 1979, s. 113.
  48. Joe Heydecker, Johannes Leeb: Trzecia Rzesza w świetle Norymbergi. Bilans tysiąca lat. Warszawa: 1979, s. 133.
  49. Roger Manvell i Heinrich Fraenkel Göring, wydanie polskie 2007, s. 59
  50. Roger Manvell i Heinrich Fraenkel Göring, wydanie polskie 2007, s. 248
  51. James Wyllie (2006) The Warlord and the Renegade; The Story of Hermann and Albert Goering Sutton pub. Ltd. ISBN 0-7509-4025-5 p. 7
  52. Richard Overy Trzecia Rzesza. Historia imperium, wyd. polskie 2012, s. 120
  53. John Lattimer: Śmiertelna Choroba Hitlera. Amber, 1999, s. 100. ISBN 83-241-1998-1.
  54. Roger Manvell i Heinrich Fraenkel Göring, wydanie polskie 2007, s. 108
  55. Volker Knopf, Stefan Martens, Görings Reich: Selbstinszenierungen in Carinhall, wyd. 4 , Berlin 2007. S. 168 [1] (niem.)
  56. Roger Manvell i Heinrich Fraenkel Göring, wydanie polskie 2007, s. 274

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Norman L. R. Franks, Frank W. Bailey, Russell Guest: Above the Lines - The Ace and Fighter Units of German Air Service, Naval Air Service and Flanders Marine Corps 1914-1918. Londyn: Grub Street, 1993. ISBN 0-948817-73-9. (ang.)
  • John Lattimer: Śmiertelna Choroba Hitlera. Amber, 1999. ISBN 83-241-1998-1.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]