Einsatz Reinhardt
Aktion Reinhardt, Einsatz Reinhardt, także Reinhard (pl. Akcja Reinhardt, Operacja Reinhardt)[1] – kryptonim akcji zagłady Żydów w Generalnym Gubernatorstwie i regionie białostockim, przeprowadzonej w ramach tzw. ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej (niem. Endlösung der Judenfrage).
Spis treści |
Geneza. Przebieg [edytuj]
20 stycznia 1942 podczas konferencji w Wannsee (Berlin) władze III Rzeszy zrezygnowały z wyznaczania nowych odległych geograficznie terenów przeznaczonych na deportację Żydów i podjęły decyzję o zagładzie narodu żydowskiego. Konferencji przewodniczył SS-Obergruppenführer Reinhard Heydrich – szef RSHA, zastępca protektora Rzeszy dla Czech i Moraw. Jeszcze przed konferencją przeprowadzano próby masowego zagazowywania w obozie śmierci Kulmhof (Chełmno nad Nerem). Sekretarz rządu Generalnego Gubernatorstwa Josef Bühler zaproponował, aby na miejsce zagłady wybrać okupowaną przez III Rzeszę Polskę, ze względu na duże skupiska Żydów i oszczędności w transporcie. W chwili podjęcia decyzji Żydzi byli już odizolowani w gettach. Sztab operacji pod kierownictwem dowódcy SS i policji w dystrykcie lubelskim SS-Obergruppenführera Odilo Globocnika mieścił się w Lublinie.
W ramach operacji powstały trzy SS-Sonderkommandos Einsatz Reinhardt, SS wykorzystywało cudzoziemskich najemników, rekrutowanych przeważnie spośród jeńców sowieckich w niewoli niemieckiej. Te komanda SS kierowały akcją zagłady w trzech ośrodkach: w Bełżcu, w Sobiborze i w Treblince. Na lokalizację obozów wybrano tereny leśne, leżące przy granicach Generalnego Gubernatorstwa, w pobliżu torów kolejowych.
Wykorzystywano do tego celu również obozy powstałe w zamierzeniu jako koncentracyjne bądź jenieckie: (Auschwitz, Majdanek). Część ludności żydowskiej wykorzystano do pracy niewolniczej w ramach obozów pracy (zob. np. Gross-Rosen, Riese).
Metoda zabijania została opracowana na podstawie wcześniejszych niemieckich doświadczeń "eutanazji" niepełnosprawnych i chorych umysłowo, jako "nieprzydatnych"(Akcja T-4). Niemiecki personel bezpośrednio dokonujący ludobójstwa poprzednio przeprowadzał w III Rzeszy Akcję T-4. Ofiary zwożono pociągami, po wyprowadzeniu kazano zdeponować kosztowności, rozebrać się, następnie kierowano do komór gazowych (pod pretekstem kąpieli i dezynfekcji), zagazowywano w ciągu 10-20 minut gazem spalinowym bądź cyklonem B. Następnie kobietom ścinano włosy, wszystkim wyrywano sztuczne – złote lub srebrne – zęby, ciała wpierw chowano, w drugim etapie palono. Popioły zakopywano, rozrzucano bądź wrzucano do rzek.
W czasie Akcji Reinhardt wymordowano 1 280 000 Żydów z czterech dystryktów Generalnego Gubernatorstwa, 530 000 Żydów z dystryktu Galicja (włączony do GG 1 sierpnia 1941), 130 000 Żydów z rejonu białostockiego których przewieziono do Treblinki oraz wiele mniejszych grup z obszaru GG[2]. Łącznie, w czasie Akcji Reinhardt, na terenie Generalnego Gubernatorstwa wymordowano ok. 2 000 000 ludności żydowskiej.
Operację Reinhardt zrelacjonował w swoim raporcie SS-Gruppenführer Fritz Katzmann, Dowódca SS i Policji w Dystrykcie Galicja. Raport nazywany jest potocznie od nazwiska autora Raportem Katzmanna i zawiera szczegółowy urzędowy opis przeprowadzonej akcji eksterminacyjnej.
Przypisy
- ↑ "Nazwa wzięta została od nazwiska sekretarza stanu w Niemieckim Ministerstwie Finansów, Fritza Reinhardta, a wskazywała na materialne korzyści, jakie miało przynieść reżimowi wymordowanie 1,75 mln Żydów (głownie z Polski). Kiedy przedstawiono rachunki, pieniądze i kosztowności warte około 180 milionów marek zostały złożone w Deutsche Reichsbank dla przyszłego wykorzystania przez SS. SS-mani zaangażowani w Akcję nazwę jej przyjmowali błędnie jako pochodzącą od Reinharda Heidricha (Benz Wolfgang, Graml Hermann, Weiss Hermann (red.), Enzyklopädie des Nationalsozialismus, Stuttgart 1997, s. 354-355)". Ian Kershaw, Hitler. 1941-1945 Nemesis, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2003, ISBN 83-7301-324-5 s. 452, przypis 124.
- ↑ Czesław Madajczyk, Polityka III Rzeszy w okupowanej Polsce, Warszawa 1970, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, t 2. s.328.
Zobacz też [edytuj]
Bibliografia [edytuj]
- Raul Hilberg, The Destruction of European Jews t 1-3. New York 1985, Wyd.Holmes & Meier, ISBN 0-8419-0832-X
- Raul Hilberg, Sprawcy, ofiary, świadkowie. Zagłada Żydów 1933-1945, Wyd. Cyklady, Warszawa 2007, ISBN 978-83-60279-16-8
- Fritz Katzmann, Rozwiązanie kwestii żydowskiej w dystrykcie Galicja, Instytut Pamięci Narodowej 2009, EAN: 9788391598306 , ISBN 83-915983-0-6
- Dariusz Libionka, Akcja Reinhardt-Zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie, Warszawa, 2004, wydanie I, Instytut Pamięci Narodowej, ISBN 83-89078-68-6
Linki zewnętrzne [edytuj]
Przypisy
