Korund

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Korund
1szafir Madagaskar.jpg
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny Al2O3
Twardość w skali Mohsa 9
Przełam muszlowy, zadziorowaty
Łupliwość nie wykazuje, charakteryzuje się dobrze dostrzegalną oddzielnością
Pokrój kryształu słupkowy, beczułkowaty
Układ krystalograficzny trygonalny (pseudoheksagonalny)
Topliwość 2015 ±15 °C[1]
Właściwości mechaniczne bardzo twardy (materiał ścierny)
Gęstość minerału 4,0 - 4,1 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa bezbarwny, brązowawy, różne odcienie niebieskiego i czerwonego oraz różowego, żółty, pomarańczowy, zielonkawy
Rysa biała
Połysk szklisty, tłusty do matowego
Współczynnik załamania nε1,7604, nω1,7686
Inne czasami wykazuje dwójłomność, odmiany barwne wykazują ponadto pleochroizm w świetle przechodzącym
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Korundminerał z gromady tlenków (tlenek glinu Al2O3). Nazwa minerału wywodzi się z sanskrytu kurivinda = rubin.

Rubin oszlifowany
Szafir gwiaździsty - wrostki rutylu tworzą efekt sześcioramiennej gwiazdy

Do szlachetnych odmian należą:

  • rubin - odmiana o barwie czerwonej
  • szafir - odmiana o barwie niebieskiej lub innej

Inne:

  • szafir oraz rubin gwiaździsty
  • leukoszafir - biały i bezbarwny
  • szafir arbuzowy - dwubarwny
  • ametyst orientalny - fioletowy
  • padparadża - żółty lub pomarańczowy

Wszystkie barwne korundy poza czerwoną, szarą i brunatną traktowane są jako odmiany szafiru.

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

W innych odmianach występuje zjawisko asteryzmu, spowodowane obecnością drobnych wrostków: w rubinach są to drobne, igiełkowate kryształki rutylu; w szafirach - puste kanaliki, ułożone prawidłowo i przecinające się pod kątem 120 stopni (rubiny i szafiry gwiaździste). Bardzo rozpowszechnione są inkluzje cieczy - szczególnie w korundach cejlońskich.

Korund zawiera czasami niewielkie domieszki chromu, tytanu lub żelaza. Przezroczyste odmiany krystaliczne są wyjątkowo czyste pod względem składu chemicznego. Znaczne ilości domieszek zawierają zbite odmiany drobnokrystaliczne.

Barwa korundu zależy od domieszek chemicznych. Bardzo małe domieszki chromu zabarwiają korund na czerwono, tytanu - na niebiesko, żelaza - na żółto i brunatno, aż do barwy czarnej.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Bywa spotykany w wielu skałach magmowych i metamorficznych oraz okruchowych. Jest minerałem pospolitym.

Miejsca występowania to głównie: USA - Północna Karolina, Madagaskar, Kanada, Ural, Birma - okolice Mogok, Mandalaj, Mjitczina i Tajlandia - okolice Bangkoku .

W Polsce występuje na Dolnym Śląsku .

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Bardzo cenny kamień, używany od dawna do zdobienia pierścieni, brosz, wisiorków i innych ozdób. Jego wysoka twardość powoduje, że jest stosowany jako materiał ścierny oraz jako kamień łożyskowy w zegarkach. Przezroczyste odmiany korundu są cennymi kamieniami szlachetnymi, od dawna używanymi do celów zdobniczych.

Drobnokrystaliczne, zbite, ziarniste odmiany korundu są stosowane do celów przemysłowych jako materiał ścierny (szmergiel) i polerski.

Korund a węglik krzemu[edytuj | edytuj kod]

Nazwę tę do przejęcia przez Saint-Gobain Abrasives S. A. nosiła też Fabryka Materiałów i Wyrobów Ściernych KORUND w Kole, co jednak jest związane z nazwą miejscowości Koło i węglika - karborund.

Przypisy

  1. CRC Handbook of Chemistry and Physics, 73th ed.; s. 4-36; CRC Press LLC: Boca Raton, 1993

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]