Labirynt
.svg&filetimestamp=20070311013719)
Labirynt (gr λαβύρινθος labýrinthos) – budowla odznaczająca się bardzo zawiłym układem dużej liczby pomieszczeń i łączących je krętych ciągów korytarzy, co utrudniało niepowołanym osobom dostęp do usytuowanego zwykle centralnie, strzeżonego pomieszczenia (np. grobowca, skarbca)[1].
Używany jest czasami w matematyce i w logice. Słowo labirynt jest niegreckiego pochodzenia, uważa się, że pochodzi od przedgreckiego (pelazgijskiego) słowa labrys, które oznaczało obusieczny topór.
Labirynt znany jest od czasów starożytnych: stosowano go w starożytnej Mezopotamii i starożytnym Egipcie (stosowany był w królewskich grobowcach). W sztuce greckiej i rzymskiej wyobrażenia labiryntu występowały często w malarstwie wazowym, na mozaikach, monetach jako skomplikowane figury geometryczne o układzie centralnym. Z mitologii znany jest labirynt kreteński. Został zbudowany przez Dedala i znajdował się w pałacu w Knossos, na Krecie. W nim, według greckiego mitu, uwięziony był potwór Minotaur. Labrysy, (topory) do obrony przed Minotaurem, miały się jakoby znajdować w komnacie króla Minosa – stąd tę komnatę, a także cały pałac nazwano labyrinthos.
Jako figura geometryczna o skomplikowanym, najczęściej spiralnym lub meandrowym rysunku, układana była z płyt w posadzce nawy głównej w średniowiecznych gotyckich katedrach. Labirynty z XII i XIII wieku można zobaczyć np. w katedrze w Chartres i katedrze w Amiens – w północnej Francji oraz w Sienie we Włoszech. Przebycie tych labiryntów na kolanach, odmawiając modlitwy, zastępowało odbycie pielgrzymki do odległego kraju[2].
Labirynty stosowano także w parkach, ogrodach, a także współcześnie stosuje się na polach jako atrakcję turystyczną. Najbardziej znane labirynty polowe tworzone są z kukurydzy. Jest ona wystarczająco wysoka, aby ukryć kręte ścieżki.
Jeżeli wszystkie ściany labiryntu są ze sobą połączone, wystarczy cały czas trzymać się wyłącznie strony lewej lub wyłącznie strony prawej. Wtedy prędzej czy później wyjdzie się z labiryntu.
Przypisy
- ↑ Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 85, 86. ISBN 83-85001-89-1.
- ↑ Henry de Morant, Historia sztuki zdobniczej, Warszawa 1981, s. 291
[edytuj] Bibliografia
- Paolo Santarcangeli, Księga labiryntu, Wiedza Powszechna 1982
- Paul de Saint-Hilaire, Tajemny świat labiryntów, Wyd. "Czakra" 1994
- Krzysztof Kowalski, Zygmunt Krzak, Tezeusz w labiryncie, Eneteia 2003
- Wielka Encyklopedia PWN, tom 15, Warszawa 2003
- Encyklopedia Katolicka, tom 10, Lublin 2004
